Vì sao vừa đứng dậy đã thấy choáng?

Khi đang nằm, máu phân bố tương đối đều trong cơ thể. Nhưng ngay khi đứng lên, trọng lực kéo một lượng máu xuống chân và vùng bụng.

Bình thường, cơ thể sẽ nhanh chóng siết các mạch máu và tăng nhịp tim một chút để giữ đủ máu lên não. Nếu phản ứng này chậm, bạn có thể thấy hoa mắt, tối sầm, chân yếu hoặc cảm giác sắp ngất.

Buổi sáng là thời điểm dễ xảy ra hơn vì bạn vừa trải qua nhiều giờ không uống nước và có thể đã đi tiểu trong đêm. Nhiều người lại đứng bật dậy ngay sau khi chuông báo thức reo, khiến cơ thể chưa kịp thích nghi.

Nhìn từ cơ chế này, tình trạng choáng buổi sáng thường xoay quanh ba vấn đề dễ gặp nhất: huyết áp giảm khi đổi tư thế, cơ thể thiếu nước và ảnh hưởng từ thuốc hoặc bệnh nền.

Huyết áp thấp không phải lúc nào cũng là bệnh

Có người vốn có huyết áp khá thấp nhưng vẫn khỏe mạnh và không hề chóng mặt. Vì vậy, một con số dưới mức thông thường chưa chắc đã nguy hiểm.

Điều đáng chú ý hơn là huyết áp giảm bao nhiêu sau khi bạn đứng dậy và cơ thể có xuất hiện triệu chứng hay không. Nếu từ tư thế nằm chuyển sang đứng mà huyết áp giảm rõ và bạn cảm thấy choáng, mờ mắt hoặc sắp ngất, bác sĩ có thể nghĩ đến tình trạng tụt huyết áp khi thay đổi tư thế.

Quan trọng nhất là không cố đứng để đo cho đủ thời gian nếu bạn đang gần ngất. Hãy ngồi hoặc nằm xuống trước để tránh té ngã.

Đo huyết áp nằm và đứng giúp nhìn rõ vấn đề hơn

Nếu đã được bác sĩ hướng dẫn theo dõi tại nhà, bạn có thể nằm nghỉ khoảng năm phút rồi đo huyết áp. Sau đó đứng lên ở vị trí có điểm tựa và đo lại sau một khoảng thời gian ngắn.

Thay vì đo liên tục hàng chục lần trong một buổi sáng, hãy thực hiện giống nhau trong vài ngày và ghi lại kết quả. Nhật ký nên có giờ thức dậy, giờ uống thuốc tối hôm trước, số lần đi tiểu đêm và cảm giác xuất hiện khi đứng.

Những thông tin này giúp bác sĩ thấy được quy luật, thay vì chỉ nhìn vào một con số huyết áp thấp đơn lẻ.

Đo huyết áp đúng tư thế giúp biết bạn vốn có huyết áp thấp hay huyết áp thực sự tụt khi đứng dậy.

Cơ thể thiếu nước sau một đêm có thể khiến cơn rõ hơn

Một đêm không uống nước, cộng thêm việc tiểu nhiều, sốt, tiêu chảy, nôn hoặc ra nhiều mồ hôi từ hôm trước có thể khiến lượng nước trong cơ thể giảm. Khi đó, lúc đứng lên, cơ thể có ít “dự trữ” hơn để giữ huyết áp ổn định và cơn choáng dễ xuất hiện.

Một số người nghĩ chỉ cần uống nước đường là đủ, nhưng nước đường không giải quyết được mọi nguyên nhân. Người mắc đái tháo đường còn có thể gặp bất lợi nếu liên tục sử dụng đồ uống ngọt để xử lý mỗi lần chóng mặt.

Người có bệnh tim hoặc bệnh thận cũng không nên tự uống thật nhiều nước hay ăn mặn hơn nếu đang có hướng dẫn hạn chế từ bác sĩ.

Thuốc uống từ tối hôm trước cũng có thể ảnh hưởng đến buổi sáng

Một số thuốc điều trị huyết áp, thuốc lợi tiểu, thuốc hỗ trợ tiểu tiện, thuốc an thần hoặc một số thuốc điều trị thần kinh có thể khiến huyết áp dễ giảm khi đứng lên. Điều đáng chú ý là tình trạng choáng bắt đầu ngay sau khi tăng liều hoặc thêm thuốc mới.

Tuy nhiên, không nên tự bỏ thuốc huyết áp chỉ vì thấy số đo buổi sáng thấp. Nếu ngừng thuốc không đúng cách, huyết áp có thể tăng trở lại và gây nguy cơ khác. Cách tốt hơn là ghi lại số đo buổi sáng, buổi tối và giờ uống thuốc để bác sĩ xem có cần điều chỉnh thời gian hoặc liều hay không.

Ghi lại giờ uống thuốc cùng số đo huyết áp giúp bác sĩ dễ nhận ra mối liên hệ hơn.

Một số bệnh nền cũng có thể khiến cơ thể phản ứng chậm

Ở một số người mắc đái tháo đường lâu năm, bệnh Parkinson hoặc bệnh liên quan đến thần kinh, cơ thể có thể phản ứng chậm hơn khi chuyển từ nằm sang đứng. Hiểu đơn giản, hệ thống vốn có nhiệm vụ “siết mạch” để giữ máu lên não không hoạt động nhanh như bình thường. Vì thế, cơn choáng có thể xuất hiện thường xuyên hơn.

Ở người lớn tuổi, nguy cơ đáng ngại không chỉ nằm ở huyết áp thấp mà còn ở khả năng té ngã, gãy xương hoặc đập đầu.Nếu triệu chứng xuất hiện gần như mỗi ngày, không nên chỉ tìm cách xử lý từng cơn mà cần tìm nguyên nhân phía sau.

Thay đổi cách rời giường có thể giúp giảm nguy cơ té ngã

Khi vừa thức dậy, đừng bật dậy và bước đi ngay. Có thể cử động bàn chân, co duỗi bắp chân rồi ngồi ở mép giường trong một lúc ngắn. Sau đó đứng lên từ từ, bám vào một điểm chắc chắn và chỉ bắt đầu bước khi cảm giác đã ổn định.

Người thường xuyên choáng nên giữ lối đi đủ sáng, tránh đồ vật vướng chân và hạn chế tắm nước quá nóng ngay sau khi thức dậy.

Đứng dậy từ từ và có điểm tựa giúp giảm nguy cơ té ngã khi cơ thể chưa kịp thích nghi.

Khi nào cần đi khám?

Một lần choáng nhẹ sau khi bật dậy quá nhanh, hết khi ngồi xuống và không tiếp tục tái diễn có thể được theo dõi.

Nếu bạn gần như sáng nào cũng chóng mặt, mờ mắt, chân yếu hoặc phải vịn mới đứng được, nên đi khám để tìm nguyên nhân.

Gọi 115 nếu huyết áp thấp đi cùng ngất kéo dài, đau ngực, khó thở, lú lẫn, nói khó hoặc yếu tay chân. Nôn ra máu, đi ngoài phân đen, chảy máu nhiều hoặc mất nước nghiêm trọng cũng cần được xử trí khẩn.

Tụt huyết áp vào buổi sáng thường xảy ra đúng lúc cơ thể phải chuyển nhanh từ nằm sang đứng. Thiếu nước, thuốc hoặc một số bệnh nền có thể khiến quá trình thích nghi này chậm hơn. Vì vậy, thay vì chỉ uống nước đường mỗi khi choáng, hãy quan sát quy luật, thay đổi cách đứng dậy và trao đổi với bác sĩ nếu tình trạng liên tục tái diễn.

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa.

Xem thêm: Chị em muốn có làn da căng mọng, hãy bổ sung 5 loại thực phẩm màu trắng giàu collagen này