Vì sao trẻ nhỏ có thể bị co giật khi sốt?
Co giật do sốt là tình trạng co giật xảy ra ở trẻ nhỏ, thường trong độ tuổi từ 6 tháng đến 5 tuổi, khi trẻ bị sốt mà không có bằng chứng nhiễm trùng hệ thần kinh trung ương hoặc nguyên nhân khác trực tiếp gây co giật. Tình trạng này thường gặp nhất ở trẻ khoảng 12-18 tháng tuổi và có thể xuất hiện khi trẻ mắc các bệnh nhiễm trùng thông thường như cúm, viêm đường hô hấp hoặc sốt phát ban. Dù khiến cha mẹ hoảng sợ, phần lớn các cơn co giật do sốt đơn thuần diễn ra trong thời gian ngắn và trẻ có thể hồi phục hoàn toàn.
Ở trẻ nhỏ, não bộ vẫn đang phát triển nên một số trẻ có cơ địa nhạy cảm hơn với tình trạng sốt. Yếu tố di truyền cũng góp phần làm tăng khả năng xuất hiện co giật do sốt ở một số gia đình. Tuy nhiên, không thể giải thích hiện tượng này đơn giản là do não trẻ có “ngưỡng chịu nhiệt thấp” hoặc do nhiệt độ tăng quá nhanh. Trên thực tế, co giật do sốt có thể xảy ra ngay khi trẻ mới sốt, đôi khi ở mức nhiệt dưới 39°C, và không phải trẻ nào sốt cao cũng bị co giật.
Khi lên cơn, trẻ có thể đột ngột mất ý thức, mắt nhìn đờ hoặc trợn lên, tay chân gồng cứng rồi co giật nhịp nhàng. Một số trẻ có biểu hiện thay đổi nhịp thở, tím nhẹ quanh môi hoặc tăng tiết nước bọt trong thời gian ngắn. Sau cơn, trẻ thường mệt, buồn ngủ và cần một khoảng thời gian để tỉnh táo trở lại. Tuy nhiên, không phải mọi cơn co giật khi sốt đều là co giật do sốt lành tính, vì các bệnh lý nghiêm trọng như viêm màng não hoặc viêm não cũng có thể gây triệu chứng tương tự.
Trong y khoa, co giật do sốt đơn thuần thường được xác định khi cơn co giật toàn thân, kéo dài dưới 15 phút và không tái diễn trong vòng 24 giờ. Phần lớn các cơn kết thúc sau vài phút và không gây tổn thương não lâu dài. Ngược lại, cơn kéo dài, chỉ giật một bên cơ thể hoặc tái diễn nhiều lần trong ngày cần được đánh giá kỹ hơn. Trẻ bị co giật lần đầu cũng nên được bác sĩ thăm khám để xác định nguyên nhân.
![]() |
Co giật do sốt liên quan đến hoạt động điện bất thường của các tế bào thần kinh ở trẻ có cơ địa nhạy cảm với sốt.
3 sai lầm nguy hiểm khi sơ cứu trẻ bị co giật
Khi chứng kiến trẻ đột ngột co giật, nhiều phụ huynh dễ hoảng loạn và tìm cách làm cơn giật dừng lại ngay lập tức. Tuy nhiên, một số biện pháp truyền miệng không những không có tác dụng mà còn có thể khiến trẻ bị thương hoặc gặp nguy cơ sặc, ngạt thở. Điều quan trọng nhất trong lúc này là giữ trẻ ở tư thế an toàn, bảo vệ đường thở và theo dõi thời gian cơn giật.
1. Vắt chanh, đổ nước hoặc cho uống thuốc khi trẻ đang co giật
Đây là sai lầm đặc biệt nguy hiểm vì trẻ đang co giật không thể chủ động nuốt và bảo vệ đường thở như bình thường. Việc đổ nước chanh, nước lọc hoặc thuốc vào miệng có thể khiến chất lỏng đi vào đường hô hấp, gây sặc và viêm phổi hít. Trong trường hợp nghiêm trọng, trẻ có thể bị tắc nghẽn đường thở hoặc suy hô hấp. Vì vậy, tuyệt đối không cho trẻ ăn, uống hoặc dùng thuốc qua đường miệng trong lúc co giật và khi chưa tỉnh táo hoàn toàn.
2. Dùng muỗng, đũa hoặc ngón tay chèn vào miệng trẻ
Nhiều người lo sợ trẻ cắn lưỡi nên cố dùng vật cứng để cạy miệng. Tuy nhiên, hành động này có thể làm tổn thương răng, nướu và niêm mạc miệng, đồng thời khiến dị vật rơi vào đường thở. Người sơ cứu cũng có nguy cơ bị trẻ cắn vào tay. Khi trẻ co giật, không cần tìm cách giữ lưỡi hoặc mở miệng vì trẻ không thể tự nuốt lưỡi của mình.
3. Ghì chặt tay chân để ngăn cơn giật
Việc ôm ghì hoặc đè giữ trẻ không thể làm ngừng hoạt động co giật của não bộ. Ngược lại, dùng lực quá mạnh có thể gây tổn thương cơ, khớp hoặc khiến trẻ khó thở hơn. Thay vì cố giữ tay chân, cha mẹ nên di chuyển những vật cứng, sắc nhọn ra xa và đặt vật mềm dưới đầu trẻ để hạn chế va đập. Chỉ hỗ trợ thay đổi tư thế nhẹ nhàng khi cần thiết để bảo đảm an toàn.
![]() |
Đặt trẻ nằm nghiêng an toàn và giữ khu vực xung quanh thông thoáng giúp hạn chế nguy cơ sặc, chấn thương trong và sau cơn co giật.
Hướng dẫn sơ cứu đúng cách khi trẻ bị sốt co giật
Khi trẻ lên cơn co giật, cha mẹ cần nhanh chóng thực hiện những bước sau:
-
Đặt trẻ ở vị trí an toàn: Cho trẻ nằm trên mặt phẳng thấp, tránh xa đồ vật sắc nhọn hoặc vật cứng. Có thể đặt khăn mềm dưới đầu để hạn chế va đập, đồng thời nới lỏng quần áo quanh cổ.
-
Giữ đường thở thông thoáng: Nhẹ nhàng đặt trẻ nằm nghiêng nếu có thể thực hiện an toàn, đặc biệt khi trẻ có nhiều nước bọt hoặc nôn. Không cố mở miệng, không chèn bất kỳ vật gì vào miệng và không ghì giữ tay chân trẻ.
-
Theo dõi thời gian cơn giật: Ghi nhận thời điểm bắt đầu và kết thúc cơn. Nếu an toàn, có thể quay một đoạn video ngắn để bác sĩ đánh giá. Gọi cấp cứu 115 ngay nếu cơn co giật kéo dài từ 5 phút trở lên, trẻ khó thở, tím tái kéo dài, bị thương nghiêm trọng hoặc xuất hiện nhiều cơn liên tiếp mà chưa hồi phục ý thức.
-
Không cố hạ sốt trong lúc trẻ đang co giật: Không lau người, tắm nước lạnh, chườm đá hoặc cố cho trẻ uống thuốc khi cơn giật chưa kết thúc. Sau khi trẻ tỉnh táo và nuốt được bình thường, có thể cho uống nước từng ít một và sử dụng thuốc hạ sốt phù hợp nếu trẻ khó chịu. Thuốc hạ sốt giúp trẻ dễ chịu hơn nhưng không có tác dụng chắc chắn ngăn ngừa cơn co giật tái phát.
-
Đưa trẻ đi khám để xác định nguyên nhân: Trẻ bị co giật lần đầu cần được đánh giá y tế kịp thời, ngay cả khi cơn đã tự hết. Nếu trẻ tiếp tục lơ mơ bất thường, cứng cổ, nôn nhiều, có ban xuất huyết hoặc biểu hiện yếu một bên cơ thể, cần cấp cứu ngay vì có thể liên quan đến bệnh lý nghiêm trọng.
Sau cơn co giật, cha mẹ nên tiếp tục theo dõi nhịp thở, mức độ tỉnh táo và các biểu hiện bất thường của trẻ. Nếu trẻ không thở bình thường, cần gọi cấp cứu và thực hiện hồi sức tim phổi theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Phần lớn trẻ bị co giật do sốt đơn thuần có tiên lượng tốt, nhưng sơ cứu đúng cách và thăm khám kịp thời vẫn là yếu tố quan trọng để bảo đảm an toàn, đồng thời loại trừ những nguyên nhân nguy hiểm khác.
Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa.
Xem thêm: Chị em muốn có làn da căng mọng, hãy bổ sung 5 loại thực phẩm màu trắng giàu collagen này


