Vì sao có người cố tình đưa giun sán vào cơ thể để cải thiện sức khỏe?
Trong những năm gần đây, khái niệm Biohacking, thường được hiểu là tìm cách cải thiện hoạt động của cơ thể thông qua thay đổi lối sống, công nghệ hoặc các biện pháp can thiệp sinh học, thu hút sự quan tâm của nhiều người. Bên cạnh những phương pháp quen thuộc như theo dõi giấc ngủ, điều chỉnh dinh dưỡng và tập luyện, một số người còn thử nghiệm các biện pháp chưa được chứng minh hiệu quả. Trong đó có việc cố tình đưa ký sinh trùng vào cơ thể với kỳ vọng điều hòa miễn dịch, giảm viêm và làm chậm lão hóa.
Ý tưởng này có liên quan đến liệu pháp sử dụng giun sán (Helminthic Therapy), một hướng nghiên cứu từng được quan tâm trong lĩnh vực miễn dịch học. Các nhà khoa học nhận thấy một số loài giun ký sinh có khả năng tác động đến phản ứng miễn dịch của vật chủ để tồn tại trong cơ thể. Từ đó, các nghiên cứu đặt ra câu hỏi liệu những tác động này có thể hữu ích trong điều trị một số bệnh liên quan đến miễn dịch hay không.
Hướng nghiên cứu trên cũng có liên hệ với giả thuyết vệ sinh, được đề xuất nhằm giải thích một phần mối liên quan giữa môi trường sống và sự phát triển của các bệnh dị ứng. Tuy nhiên, giả thuyết này không có nghĩa con người cần nhiễm giun sán để hệ miễn dịch hoạt động bình thường. Những hiểu biết hiện nay nhấn mạnh vai trò của sự tiếp xúc đa dạng với vi sinh vật trong môi trường, đặc biệt ở giai đoạn đầu đời, chứ không khuyến khích cố tình mắc bệnh ký sinh trùng.
Một số thử nghiệm lâm sàng đã tìm hiểu việc sử dụng những loài giun hoặc trứng giun nhất định trong điều trị bệnh viêm ruột và các rối loạn miễn dịch. Tuy nhiên, kết quả đến nay chưa đủ nhất quán để khẳng định đây là phương pháp điều trị hiệu quả và an toàn trong thực hành thông thường. Đặc biệt, không có bằng chứng đáng tin cậy cho thấy tự nhiễm giun sán có thể làm chậm lão hóa hoặc kéo dài tuổi thọ ở người.
Điều cần phân biệt là các nghiên cứu y khoa được thực hiện với loại ký sinh trùng xác định, quy trình kiểm soát và theo dõi chặt chẽ. Việc tự mua trứng giun, ấu trùng hoặc ký sinh trùng sống không rõ nguồn gốc để đưa vào cơ thể hoàn toàn khác với một thử nghiệm lâm sàng được giám sát. Hành vi này có thể khiến người thực hiện mắc bệnh ký sinh trùng ngoài ý muốn và đối mặt với những biến chứng khó lường.
![]() |
Một số loài giun ký sinh, như giun móc, có thể bám vào niêm mạc ruột và gây mất máu kéo dài.
Ba nguy cơ sức khỏe khi tự ý nhiễm ký sinh trùng
Không phải tất cả các loài giun sán đều gây ra cùng một dạng tổn thương. Nguy cơ phụ thuộc vào loài ký sinh trùng, số lượng xâm nhập, đường lây nhiễm và tình trạng sức khỏe của người mắc. Tuy nhiên, việc cố tình đưa ký sinh trùng sống vào cơ thể vẫn tiềm ẩn những rủi ro đáng kể, nhất là khi không xác định được chính xác loại ký sinh trùng hoặc nguồn cung cấp.
1. Ký sinh trùng có thể gây tổn thương ở các cơ quan ngoài đường ruột
Một số loài ký sinh trùng có khả năng di chuyển đến những cơ quan khác trong cơ thể. Chẳng hạn, khi con người vô tình nuốt phải trứng giun đũa chó mèo (Toxocara) đã phát triển đến giai đoạn có khả năng gây nhiễm, ấu trùng có thể đi qua thành ruột và di chuyển đến gan, phổi, mắt hoặc những mô khác. Trong một số trường hợp hiếm gặp, hệ thần kinh trung ương cũng có thể bị ảnh hưởng.
Một ví dụ khác là bệnh ấu trùng sán dây lợn, có thể xảy ra khi người bệnh nuốt phải trứng của loài Taenia solium. Ấu trùng có thể hình thành nang tại não và gây co giật hoặc các triệu chứng thần kinh. Tuy nhiên, cần phân biệt tình trạng này với việc ăn thịt lợn chứa nang ấu trùng, vốn thường gây nhiễm sán dây trưởng thành trong ruột.
Những biến chứng ở não hoặc mắt có thể nghiêm trọng, nhưng không phải mọi trường hợp nhiễm giun sán đều dẫn đến tổn thương các cơ quan này. Vì vậy, việc mô tả tất cả ký sinh trùng đều có thể “đục não” hoặc gây suy đa tạng là không chính xác.
2. Đau bụng, tổn thương đường ruột và biến chứng tiêu hóa
Nhiễm giun sán đường ruột có thể gây đau bụng, buồn nôn, tiêu chảy hoặc khó chịu kéo dài. Một số loài giun móc bám vào niêm mạc ruột để hút máu, trong khi giun đũa có thể gây tắc ruột nếu số lượng ký sinh trùng quá lớn. Những biến chứng nặng như tắc ruột hoặc thủng ruột có thể xảy ra trong một số bệnh ký sinh trùng nhất định, nhưng không phải hậu quả thường gặp của mọi loại giun sán.
Người có bệnh nền, suy giảm miễn dịch hoặc sử dụng thuốc ức chế miễn dịch có thể gặp nguy cơ đặc biệt nghiêm trọng với một số loài ký sinh trùng. Ví dụ, nhiễm giun lươn (Strongyloides stercoralis) có thể diễn tiến nặng khi hệ miễn dịch bị ức chế, dẫn đến tình trạng ký sinh trùng phát tán rộng trong cơ thể và làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn nặng. Đây là một trong những lý do việc tự ý sử dụng ký sinh trùng để điều chỉnh miễn dịch có thể gây hậu quả khó dự đoán.
![]() |
Xét nghiệm ký sinh trùng giúp bác sĩ xác định tác nhân gây bệnh và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.
3. Thiếu máu và suy giảm tình trạng dinh dưỡng
Một số bệnh ký sinh trùng có thể ảnh hưởng đáng kể đến tình trạng dinh dưỡng của người mắc. Đặc biệt, giun móc có thể gây mất máu kéo dài tại niêm mạc ruột, làm tăng nguy cơ thiếu máu thiếu sắt. Người bệnh có thể xuất hiện các biểu hiện như mệt mỏi, chóng mặt, da xanh hoặc giảm khả năng lao động nếu tình trạng thiếu máu trở nên nghiêm trọng.
Một số loài ký sinh trùng khác có thể gây rối loạn hấp thu hoặc ảnh hưởng đến những chất dinh dưỡng nhất định. Tuy nhiên, không đúng khi cho rằng mọi loại giun sán đều lấy đi toàn bộ vitamin, sắt và protein trong thức ăn. Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào từng loài và mức độ nhiễm bệnh.
Điều đáng lưu ý là những tác động này không mang lại lợi ích trẻ hóa như một số thông tin trên mạng quảng bá. Ngược lại, nhiễm ký sinh trùng kéo dài có thể khiến sức khỏe suy giảm, ảnh hưởng đến sinh hoạt và cần được điều trị bằng thuốc đặc hiệu theo chỉ định của bác sĩ.
Làm thế nào để duy trì sức khỏe và giảm nguy cơ bệnh mạn tính một cách an toàn?
Cho đến nay, chưa có phương pháp nào được chứng minh có thể đảo ngược hoàn toàn quá trình lão hóa tự nhiên của con người. Tuy nhiên, nhiều thói quen sinh hoạt đã có bằng chứng giúp giảm nguy cơ bệnh tim mạch, đái tháo đường và một số bệnh mạn tính. Thay vì thử nghiệm những biện pháp tiềm ẩn nguy hiểm, mỗi người nên tập trung vào các yếu tố có thể kiểm soát trong cuộc sống hằng ngày.
1. Duy trì chế độ ăn phù hợp, tránh chạy theo các phương pháp nhịn ăn cực đoan
Một chế độ ăn cân đối, cung cấp đủ năng lượng và dưỡng chất giúp cơ thể duy trì hoạt động bình thường. Nhịn ăn gián đoạn có thể hỗ trợ một số người kiểm soát cân nặng và cải thiện các chỉ số chuyển hóa, nhưng không phải phương pháp phù hợp với tất cả mọi người. Đặc biệt, chưa có bằng chứng lâm sàng đủ mạnh để khẳng định nhịn ăn gián đoạn giúp con người sống lâu hơn nhờ kích hoạt cơ chế tự thực của tế bào.
2. Ưu tiên thực phẩm có lợi cho tim mạch
Chế độ ăn theo kiểu Địa Trung Hải, với nhiều rau xanh, trái cây, đậu, ngũ cốc nguyên hạt, cá và dầu thực vật không bão hòa, có bằng chứng hỗ trợ sức khỏe tim mạch. Người Việt có thể áp dụng những nguyên tắc tương tự bằng cách ăn đa dạng thực phẩm, tăng rau quả, hạn chế muối và giảm thực phẩm chế biến sẵn. Điều quan trọng là duy trì thói quen ăn uống lành mạnh lâu dài thay vì tìm kiếm một loại thực phẩm được quảng cáo có khả năng chống lão hóa đặc biệt.
3. Vận động thường xuyên và duy trì sức mạnh cơ bắp
Hoạt động thể chất đều đặn giúp cải thiện sức khỏe tim mạch, kiểm soát đường huyết và duy trì khả năng vận động khi tuổi cao. Người trưởng thành nên hướng tới ít nhất 150 phút vận động cường độ vừa mỗi tuần, kết hợp các bài tập tăng cường sức mạnh cơ bắp ít nhất hai ngày. Đi bộ nhanh, đạp xe, bơi lội hoặc tập luyện với mức tạ phù hợp đều là những lựa chọn có thể thực hiện tùy theo thể trạng.
4. Ngủ đủ giấc và kiểm soát căng thẳng
Giấc ngủ và sức khỏe tinh thần có ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống. Người trưởng thành nên duy trì ít nhất 7 giờ ngủ mỗi đêm, đồng thời sắp xếp thời gian nghỉ ngơi và hạn chế căng thẳng kéo dài. Tuy nhiên, không nên khẳng định ngủ đủ giấc hoặc giảm stress sẽ trực tiếp bảo vệ chiều dài telomere và từ đó kéo dài tuổi thọ, bởi mối liên hệ này vẫn đang được nghiên cứu.
Đưa giun sán vào cơ thể không phải phương pháp trẻ hóa đã được khoa học chứng minh. Những nghiên cứu về khả năng điều hòa miễn dịch của ký sinh trùng không đồng nghĩa với việc tự nhiễm giun sán là an toàn hoặc có lợi cho sức khỏe. Nếu đã tự sử dụng trứng giun, ấu trùng hoặc chế phẩm chứa ký sinh trùng, người thực hiện nên ngừng sử dụng và trao đổi với bác sĩ chuyên khoa để được đánh giá nguy cơ, không tự ý dùng thuốc tẩy giun khi chưa xác định được tác nhân.
Chăm sóc sức khỏe lâu dài không nhất thiết đòi hỏi những biện pháp can thiệp khác thường. Một chế độ ăn cân đối, vận động đều đặn, ngủ đủ giấc và khám sức khỏe phù hợp vẫn là những lựa chọn thiết thực, có cơ sở khoa học và an toàn hơn.
Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa.
Xem thêm: Chị em muốn có làn da căng mọng, hãy bổ sung 5 loại thực phẩm màu trắng giàu collagen này


