Chứng kiến cảnh con yêu đang sốt bỗng nhiên trợn ngược mắt, toàn thân gồng cứng, hai tay hai chân co giật từng cơn và tím tái quanh môi là một trong những trải nghiệm kinh hoàng nhất đối với bất kỳ người làm cha làm mẹ nào. Trong khoảnh khắc hoảng loạn tột độ đó, nhiều phụ huynh theo phản xạ đã vội vàng ôm chặt lấy con, dùng thìa cạy miệng hay vắt chanh vào lưỡi bé – những sai lầm nguy hiểm có thể làm tổn thương đường thở của trẻ.

Sốt cao co giật thường gặp ở trẻ từ 6 tháng đến 5 tuổi do não bộ non nớt của trẻ chưa hoàn thiện khả năng điều nhiệt. Đa số các cơn co giật do sốt đơn thuần sẽ tự kết thúc sau 1 đến 3 phút và không để lại di chứng thần kinh nếu được xử trí bình tĩnh, đúng cách theo 4 bước chuẩn y khoa dưới đây:

Bước 1: Đặt trẻ nằm nghiêng sang một bên ở nơi an toàn, thông thoáng

Ngay khi thấy con lên cơn giật, bố mẹ phải thật bình tĩnh và bế trẻ đặt nằm xuống một mặt phẳng an toàn (như trên sàn nhà lót thảm hoặc đệm êm), tránh xa các vật sắc nhọn, phích nước hay cạnh bàn góc ghế để bé không bị va đập chấn thương.

Quan trọng nhất: Hãy đặt trẻ nằm nghiêng hẳn sang một bên (tư thế nghiêng an toàn). Tư thế này giúp đường thở của bé luôn thông thoáng. Nếu trẻ có nôn trớ hoặc tiết nhiều đờm dãi, dịch sẽ tự động chảy ra ngoài khóe miệng thay vì bị hít ngược vào phổi gây sặc và ngạt thở cấp tính. Đặt một chiếc gối mỏng hoặc khăn mềm dưới đầu con.

Đặt trẻ nằm nghiêng sang một bên là bước sống còn giúp chống sặc đờm dãi vào đường thở.

Bước 2: Nới lỏng quần áo và tuyệt đối không ghì chặt người trẻ

Nhanh chóng cởi bớt cúc áo, nới rộng cổ áo và cởi bỏ tã lót để cơ thể trẻ dễ dàng tỏa nhiệt ra môi trường.

Lưu ý sống còn: Tuyệt đối không được dùng sức người lớn để ôm chặt, ghì giữ hay bẻ thẳng tay chân của trẻ. Cơn co giật là sự co bóp cơ học không tự chủ từ não bộ; việc cố tình ghì chặt cơ thể con lúc này không thể làm ngừng cơn giật mà ngược lại rất dễ gây rách cơ, trật khớp hoặc gãy xương của bé.

Bước 3: Ghi nhớ quy tắc "3 KHÔNG" vùng miệng của trẻ

Đây là sai lầm phổ biến nhất của các bậc phụ huynh Việt Nam vì sợ con "cắn vào lưỡi":

• KHÔNG nhét bất cứ vật gì vào miệng trẻ: Không dùng thìa kim loại, đũa ăn hay ngón tay của người lớn nhét vào giữa hai hàm răng của con. Lưỡi trẻ không bao giờ bị tụt vào trong hay tự cắn đứt. Hành động cạy miệng khi cơ hàm đang cắn chặt sẽ làm gãy răng trẻ, gây chảy máu khoang miệng và mảnh răng gãy có thể rơi thẳng vào khí quản gây tắc thở tử vong.

• KHÔNG vắt chanh, nhỏ nước xả vào miệng: Tuyệt đối không cho trẻ uống bất kỳ giọt nước hay vị thuốc nào khi đang co giật hoặc vừa dứt cơn giật vì trẻ chưa tỉnh táo hoàn toàn, nước sẽ tràn vào phổi gây viêm phổi hít cực kỳ nguy hiểm.

• KHÔNG bấm nhân trung hay giật tóc: Những mẹo dân gian này chỉ gây thêm đau đớn và tổn thương da thịt cho con chứ không có tác dụng cắt cơn giật.

Lau mát bằng nước ấm và dùng thuốc hạ sốt viên đạn đặt hậu môn giúp hạ thân nhiệt an toàn sau cơn giật.

Bước 4: Hạ nhiệt sau cơn giật và đưa trẻ đến cơ sở y tế

Hãy giữ bình tĩnh, nhìn đồng hồ để đếm chính xác thời gian cơn giật kéo dài bao nhiêu phút và quay lại video ngắn nếu có người thứ hai hỗ trợ (video này là tư liệu quý giá giúp bác sĩ chẩn đoán chính xác thể co giật).

Khi cơn co giật kết thúc (thường sau 1–2 phút), trẻ sẽ thở đều trở lại và rơi vào giấc ngủ sâu:

• Dùng khăn mềm nhúng nước ấm (nhiệt độ nước thấp hơn thân nhiệt bé khoảng 1–2°C) lau nhẹ nhàng ở hai bên nách, bẹn và trán để hỗ trợ tản nhiệt. Tuyệt đối không dùng nước đá lạnh hay cồn để lau vì sẽ gây co mạch ngoại biên khiến nhiệt độ bên trong càng tăng vọt.

• Nếu trẻ vẫn còn sốt cao trên 38,5°C, hãy dùng thuốc hạ sốt Paracetamol dạng viên đạn đặt vào hậu môn của trẻ theo đúng liều lượng cân nặng (10–15 mg/kg thể trọng). Không cho trẻ uống thuốc dạng siro hay thuốc gói lúc này.

Dù cơn co giật đã dứt và trẻ tỉnh táo trở lại, bố mẹ vẫn phải đưa con đến bệnh viện hoặc phòng khám chuyên khoa nhi gần nhất để bác sĩ thăm khám, tìm nguyên nhân gây sốt (viêm họng, viêm tai giữa, nhiễm trùng tiêu hóa hay viêm màng não) và hướng dẫn phác đồ dự phòng co giật cho những lần ốm sau.

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. 

Xem thêm: Chị em muốn có làn da căng mọng, hãy bổ sung 5 loại thực phẩm màu trắng giàu collagen này