Ai cũng có thể đổ mồ hôi khi ngủ trong phòng nóng, mặc đồ bí hoặc dùng chăn quá dày. Điều đáng nói là “mồ hôi trộm” theo nghĩa y khoa thường không chỉ là hơi ẩm nhẹ trên da, mà là tình trạng thức dậy với quần áo, ga gối ướt đẫm dù môi trường ngủ không nóng. Dấu hiệu này dễ bị xem thường vì nó đến vào ban đêm, biến mất vào buổi sáng và thường được giải thích bằng thời tiết. Tuy nhiên, khi xuất hiện thường xuyên, làm gián đoạn giấc ngủ hoặc đi cùng triệu chứng toàn thân, đổ mồ hôi ban đêm có thể liên quan đến nội tiết, thuốc đang dùng, nhiễm trùng, bệnh tuyến giáp, rối loạn đường huyết, ngưng thở khi ngủ hoặc hiếm hơn là bệnh ác tính.

Khi nào chỉ là do môi trường ngủ quá nóng?

Trước khi nghĩ đến bệnh nặng, hãy kiểm tra những yếu tố rất đời thường: nhiệt độ phòng, độ ẩm, chăn ga, chất liệu đồ ngủ, rượu bia, đồ cay, tập thể dục quá muộn và căng thẳng trước giờ ngủ. Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS) lưu ý rằng việc đổ mồ hôi khi phòng hoặc chăn đệm làm bạn quá nóng là điều bình thường. Nếu bạn đổi sang đồ ngủ thoáng, giảm chăn, chỉnh nhiệt độ phòng, tránh rượu bia và triệu chứng biến mất, khả năng cao nguyên nhân nằm ở môi trường hoặc thói quen. Đây là lý do không nên vội kết luận mọi cơn mồ hôi ban đêm đều nguy hiểm.

Tuy vậy, điểm mấu chốt là mức độ và tính lặp lại. Một người ngủ trong phòng mát nhưng vẫn nhiều lần thức dậy vì áo ướt sũng, phải thay đồ hoặc thay ga thì không còn giống phản ứng bình thường với thời tiết. Bạn nên ghi lại trong 2 tuần: đêm nào bị, phòng có nóng không, có uống rượu hoặc ăn cay không, có sốt, ho, tiêu chảy, sụt cân hay hồi hộp không. Nhật ký nhỏ này giúp tách hiện tượng do sinh hoạt khỏi tình trạng cần bác sĩ đánh giá.

Mồ hôi ban đêm đáng chú ý khi xảy ra trong phòng mát và làm ướt quần áo hoặc ga gối.

Dấu hiệu đỏ cần đi khám thay vì tự chịu đựng

NHS khuyến nghị nên gặp bác sĩ nếu đổ mồ hôi ban đêm xảy ra thường xuyên khiến bạn thức giấc hoặc lo lắng, đặc biệt khi đi kèm sốt cao, cảm giác nóng lạnh run, ho, tiêu chảy hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân. Những dấu hiệu đi kèm này quan trọng hơn bản thân mồ hôi, vì chúng gợi ý cơ thể có thể đang phản ứng với viêm, nhiễm trùng, rối loạn nội tiết hoặc bệnh toàn thân. Nếu bạn chỉ hỏi “có nguy hiểm không” mà bỏ qua triệu chứng kèm theo, câu trả lời sẽ rất dễ sai. Mồ hôi ban đêm là mảnh ghép, không phải toàn bộ bức tranh.

Ngoài các dấu hiệu trên, cần thận trọng nếu mồ hôi ban đêm xuất hiện sau khi bắt đầu một thuốc mới, sau khi đi vùng có nguy cơ nhiễm trùng, sau tiếp xúc với người mắc lao, hoặc kèm nổi hạch kéo dài.

Những nguyên nhân chủ yếu dấn đến tình trạng đổ mồ hôi trộm ban đêm

Mayo Clinic liệt kê nhiều nhóm nguyên nhân có thể gây mồ hôi ban đêm, từ thuốc chống trầm cảm, liệu pháp hormone, thuốc hạ đường huyết đến lo âu, cường giáp, nhiễm trùng, rối loạn giấc ngủ và một số ung thư máu như lymphoma hoặc leukemia. Điều này không có nghĩa cứ đổ mồ hôi là ung thư, nhưng có nghĩa là triệu chứng lặp lại cần được đặt vào hồ sơ y tế đầy đủ.

Ngoài ra, ở phụ nữ tiền mãn kinh hoặc mãn kinh, cơn bốc hỏa và vã mồ hôi ban đêm là nguyên nhân rất thường gặp. Cơn bốc hỏa thường đến thành đợt, kèm nóng bừng, đỏ mặt, tim đập nhanh nhẹ và sau đó vã mồ hôi. Tuy nhiên, không nên mặc định mọi phụ nữ trên 40 tuổi bị mồ hôi ban đêm đều do hormone, vì rối loạn tuyến giáp, thuốc, nhiễm trùng hoặc bệnh khác vẫn có thể tồn tại song song. Nếu triệu chứng mới xuất hiện, nặng nhanh, làm mất ngủ nghiêm trọng hoặc kèm sụt cân, run tay, tiêu chảy, tim đập nhanh, cần trao đổi với bác sĩ thay vì chỉ mua sản phẩm bổ sung nội tiết theo quảng cáo.

Đường huyết thấp ban đêm cũng có thể gây vã mồ hôi, đặc biệt ở người đang dùng thuốc điều trị đái tháo đường. Khi đường huyết hạ, cơ thể tiết hormone đối kháng để kéo đường lên, khiến người bệnh có thể thức dậy với cảm giác run, hồi hộp, đói cồn cào, đau đầu hoặc áo ướt mồ hôi. Trường hợp này không nên tự ý đổi liều thuốc, bỏ bữa hay ăn quá nhiều trước ngủ mà cần báo cho bác sĩ để điều chỉnh phác đồ an toàn. Mồ hôi ban đêm vì nội tiết thường có quy luật; tìm được quy luật sẽ giúp điều trị đúng hơn.

Ghi nhật ký triệu chứng và thuốc đang dùng giúp bác sĩ tìm nguyên nhân mồ hôi ban đêm chính xác hơn.

Một nhóm nguyên nhân hay bị bỏ sót là dùng các loại thuốc đặc thù. Mayo Clinic nêu rằng một số thuốc chống trầm cảm, liệu pháp hormone, methadone và thuốc dùng cho hạ đường huyết có thể liên quan đến đổ mồ hôi ban đêm. Ngoài ra, rượu bia, chất kích thích và việc cai một số chất cũng có thể làm hệ thần kinh tự chủ hoạt động mạnh hơn, khiến cơ thể vã mồ hôi dù không sốt. Nếu triệu chứng bắt đầu sau khi đổi thuốc, tăng liều hoặc thêm thuốc mới, hãy ghi lại thời điểm và báo với bác sĩ kê đơn.

Khi mồ hôi ban đêm đi kèm sốt, ho kéo dài, sụt cân, mệt lả hoặc nổi hạch, cần nghĩ đến nhóm bệnh nhiễm trùng và viêm. Lao, viêm nội tâm mạc, HIV và một số nhiễm trùng mạn tính là những ví dụ thường được nhắc đến trong y văn, nhưng việc chẩn đoán phải dựa vào khám, xét nghiệm và bối cảnh nguy cơ. Người bệnh không nên tự mua kháng sinh, vì dùng sai thuốc có thể làm mờ triệu chứng, gây kháng thuốc và trì hoãn chẩn đoán thật. Nếu có ho kéo dài, sốt về chiều, sụt cân hoặc tiếp xúc lao, đi khám sớm là lựa chọn khôn ngoan hơn rất nhiều.

Một số bệnh ác tính, đặc biệt lymphoma, có thể gây mồ hôi ban đêm kiểu ướt đẫm, thường đi cùng sụt cân không chủ ý, sốt kéo dài hoặc hạch to. Dù đây không phải nguyên nhân phổ biến nhất, nó là lý do triệu chứng kéo dài không nên bị xem nhẹ. Tự tra mạng thường làm người đọc rơi vào hai thái cực: hoặc hoảng sợ quá mức, hoặc phủ nhận hoàn toàn. Cách cân bằng là nhận diện dấu hiệu đỏ và để bác sĩ quyết định xét nghiệm nào cần thiết.

Cách chuẩn bị trước khi đi khám

Một buổi khám hiệu quả bắt đầu từ việc bạn mang theo thông tin rõ ràng. Hãy ghi số lần đổ mồ hôi mỗi tuần, mức độ ướt áo hay ga, nhiệt độ phòng, thuốc đang dùng, cân nặng gần đây, triệu chứng kèm theo và tiền sử bệnh. Nếu có điều kiện, đo nhiệt độ khi thức dậy vì vã mồ hôi, đo đường huyết theo hướng dẫn nếu đang điều trị đái tháo đường, và ghi lại nhịp tim khi hồi hộp. Những dữ liệu này giúp bác sĩ quyết định có cần xét nghiệm máu, chức năng tuyến giáp, đường huyết, chụp X-quang phổi hoặc xét nghiệm nhiễm trùng.

Trong lúc chờ khám, bạn có thể cải thiện môi trường ngủ bằng phòng mát vừa phải, đồ ngủ thấm hút, hạn chế rượu bia và đồ cay buổi tối, giữ giờ ngủ ổn định và tránh tập nặng sát giờ đi ngủ. Nhưng nếu mồ hôi ban đêm vẫn lặp lại, đừng để những mẹo này thay thế khám bệnh. Một triệu chứng dai dẳng luôn xứng đáng được hỏi kỹ, nhất là khi nó làm bạn mất ngủ và mệt mỏi ban ngày. Cơ thể không gửi tín hiệu để làm phiền bạn; nó gửi tín hiệu để bạn chú ý đúng lúc.

Đổ mồ hôi ban đêm có thể vô hại nếu liên quan rõ ràng đến phòng nóng, chăn dày hoặc thói quen trước ngủ. Nhưng khi mồ hôi ướt đẫm, lặp lại nhiều đêm, đánh thức bạn hoặc đi kèm sốt, ho, tiêu chảy, sụt cân, hồi hộp hay hạch to, việc đi khám là cần thiết. Đừng tự chẩn đoán bằng nỗi sợ, cũng đừng bỏ qua vì nghĩ mình còn khỏe. Ghi lại triệu chứng, xem thuốc đang dùng và để bác sĩ tìm nguyên nhân.

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. 

Xem thêm: Chị em muốn có làn da căng mọng, hãy bổ sung 5 loại thực phẩm màu trắng giàu collagen này