Vì sao bàn tay dễ bị tê sau một đêm ngủ?

Bàn tay có nhiều dây thần kinh đi qua cổ, vai, khuỷu, cổ tay rồi phân nhánh xuống từng ngón. Khi ngủ, cơ thể ít đổi tư thế hơn lúc thức. Nếu cổ tay bị gập, khuỷu tay co lâu, vai bị đè hoặc cổ nghiêng quá mức, dây thần kinh có thể bị chèn ép tạm thời. Kết quả là sáng dậy thấy tay tê rần, châm chích, kiến bò hoặc mất cảm giác nhẹ.

Cảm giác này thường giảm sau vài phút khi đổi tư thế, vẫy tay, duỗi cổ tay hoặc xoa bóp nhẹ. Đây là nhóm khá lành tính nếu chỉ xảy ra thỉnh thoảng, không yếu cơ và không kéo dài. Nhưng nếu tình trạng lặp lại nhiều đêm, đánh thức bạn giữa đêm hoặc đi kèm đau lan lên cẳng tay, cần nghĩ đến những nguyên nhân cụ thể hơn.

Về mặt y khoa, tê tay không phải một bệnh riêng, mà là triệu chứng. Nó có thể đến từ dây thần kinh ngoại biên, cột sống cổ, mạch máu, chuyển hóa hoặc thần kinh trung ương. Vì vậy, điểm quan trọng là nhìn vị trí tê, thời điểm tê, ngón nào tê, kéo dài bao lâu và có yếu tay hay không.

1. Tê do tư thế ngủ chèn ép tạm thời

Đây là trường hợp phổ biến nhất. Bạn ngủ nghiêng đè lên tay, gối đầu lên cánh tay, để tay dưới gối, gập cổ tay vào trong hoặc co khuỷu tay quá lâu. Khi dây thần kinh và mạch máu bị chèn ép, tín hiệu cảm giác từ tay về não bị gián đoạn tạm thời, tạo cảm giác tê rần.

Dấu hiệu gợi ý là tê xuất hiện ngay khi thức dậy, liên quan rõ đến tư thế, thường hết nhanh sau khi đổi tư thế hoặc vận động nhẹ. Cơn tê không lặp lại quá thường xuyên, không làm yếu tay, không làm rơi đồ và không kèm đau cổ vai gáy kéo dài.

Cách xử lý ở nhóm này khá thực tế: đổi gối phù hợp, tránh gối đầu lên tay, không để cổ tay gập lâu khi ngủ, thử ôm gối để giữ vai thoải mái hơn nếu hay nằm nghiêng. Nếu hay co khuỷu tay khi ngủ, có thể chú ý duỗi tay nhẹ trước khi ngủ hoặc đặt tay ở vị trí ít bị gập.

Tư thế ngủ đè tay hoặc gập tay quá lâu là nguyên nhân thường gặp khiến tay tê khi vừa thức dậy.

2. Hội chứng ống cổ tay, thường tê ngón cái, trỏ, giữa

Nếu bạn thường tê ở ngón cái, ngón trỏ, ngón giữa và một phần ngón áp út, đặc biệt tê nhiều về đêm hoặc sáng sớm, cần nghĩ đến hội chứng ống cổ tay. Đây là tình trạng dây thần kinh giữa bị chèn ép khi đi qua cổ tay.

NCBI StatPearls mô tả bệnh nhân hội chứng ống cổ tay thường có cảm giác tê, châm chích, đau ở ngón cái, ngón trỏ, ngón giữa và phía quay của ngón áp út; triệu chứng có xu hướng nặng hơn về đêm. Nguồn này cũng ghi nhận cảm giác khó chịu có thể lan từ cổ tay lên cẳng tay hoặc cao hơn.

Người làm việc với máy tính nhiều, dùng chuột lâu, gõ phím sai tư thế, làm việc lặp lại bằng cổ tay, phụ nữ mang thai hoặc người có bệnh chuyển hóa như đái tháo đường, suy giáp có thể dễ gặp tình trạng này hơn. Khi mới nhẹ, người bệnh thường chỉ tê về đêm. Khi nặng hơn, có thể yếu bàn tay, cầm nắm kém, dễ rơi đồ hoặc teo cơ mô cái.

Điểm cần tránh là tự bóp nắn mạnh hoặc cố chịu nhiều tháng. Nếu tê lặp lại, ảnh hưởng giấc ngủ hoặc giảm lực tay, nên khám để được đánh giá thần kinh, cơ lực và có thể đo dẫn truyền thần kinh khi cần.

3. Chèn ép dây thần kinh trụ, thường tê ngón áp út và ngón út

Nếu tê chủ yếu ở ngón áp út và ngón út, nhất là sau khi ngủ với khuỷu tay gập lâu, nguyên nhân có thể liên quan đến dây thần kinh trụ. Dây này đi qua vùng khuỷu tay, rất dễ bị kéo căng hoặc chèn ép khi bạn gập khuỷu quá lâu, chống khuỷu lên bàn hoặc ngủ với tay co sát ngực.

Một số tài liệu lâm sàng mô tả hội chứng đường hầm khuỷu tay thường gây tê hoặc châm chích ở ngón áp út và ngón út, triệu chứng có thể nặng hơn khi khuỷu tay gập kéo dài; tư thế ngủ co khuỷu cũng có thể làm triệu chứng rõ hơn.

Dấu hiệu đời thường là sáng dậy tê hai ngón cuối, cầm điện thoại lâu cũng tê, chống khuỷu làm tê tăng, hoặc khi gập khuỷu lâu thì cảm giác kiến bò xuất hiện. Nếu kéo dài, người bệnh có thể thấy yếu lực kẹp, khó dang khép ngón tay hoặc bàn tay vụng hơn.

Cách giảm kích thích là tránh chống khuỷu lâu, không ngủ với khuỷu gập quá mức, giữ cổ tay - khuỷu ở tư thế trung tính hơn. Nhưng nếu đã có yếu tay, teo cơ hoặc tê kéo dài, nên khám sớm vì dây thần kinh bị chèn ép lâu có thể hồi phục chậm.

Vị trí ngón tay bị tê giúp gợi ý dây thần kinh nào đang bị ảnh hưởng.

4. Tê tay do cột sống cổ, chuyển hóa hoặc dấu hiệu thần kinh nghiêm trọng

Không phải tê tay nào cũng nằm ở bàn tay. Nếu tê đi kèm đau cổ vai gáy, đau lan từ cổ xuống cánh tay, tê tăng khi xoay cổ hoặc cúi cổ, nguyên nhân có thể liên quan đến cột sống cổ, thoái hóa, thoát vị đĩa đệm hoặc chèn ép rễ thần kinh.

Ngoài ra, tê tay kéo dài cũng có thể liên quan đến đái tháo đường, thiếu vitamin B12, bệnh tuyến giáp, rối loạn tuần hoàn hoặc tác dụng phụ thuốc. Ở nhóm này, tê thường không chỉ xuất hiện một sáng rồi hết, mà có xu hướng tái diễn, lan rộng hoặc đi kèm mệt, chóng mặt, yếu cơ, giảm cảm giác ở chân.

Dấu hiệu cần đặc biệt cảnh giác là tê/yếu một bên cơ thể đột ngột, méo miệng, nói khó, nhìn mờ, chóng mặt dữ dội, đau đầu bất thường hoặc mất thăng bằng. Đây có thể là dấu hiệu thần kinh cấp, trong đó có đột quỵ. Khi tê tay đi kèm khó cầm nắm bất thường hoặc triệu chứng thần kinh khác, không nên tự kết luận là do ngủ sai tư thế.

Cách tự theo dõi tại nhà trước khi đi khám

Bạn có thể ghi lại trong 7 ngày: tê tay bên nào, ngón nào tê, tê lúc mới ngủ dậy hay cả ban ngày, có đau cổ không, có yếu tay không, có rơi đồ không, triệu chứng hết sau bao lâu. Nếu tê chỉ xuất hiện khi nằm đè tay và hết nhanh, thay đổi tư thế ngủ thường có ích.

Nếu tê đánh thức bạn nhiều đêm, kéo dài hơn 30-60 phút sau khi dậy, tê ngày càng tăng, có yếu tay, đau lan, teo cơ, hoặc tê kèm triệu chứng thần kinh, nên đi khám. Khi bác sĩ có thông tin rõ về vị trí tê và hoàn cảnh xuất hiện, việc phân biệt tư thế ngủ, ống cổ tay, dây thần kinh trụ hay nguyên nhân khác sẽ chính xác hơn.

Theo dõi ngón nào tê, tê bao lâu và có yếu tay không giúp cuộc thăm khám rõ ràng hơn.

Tê tay khi ngủ dậy thường đến từ tư thế chèn ép tạm thời, nhưng cũng có thể gợi ý hội chứng ống cổ tay, chèn ép dây thần kinh trụ, vấn đề cột sống cổ hoặc bệnh lý thần kinh - chuyển hóa. Điểm cần nhớ là tê nhanh hết và liên quan rõ tư thế thường ít đáng lo hơn tê kéo dài, tái diễn, yếu tay hoặc tê một bên người đột ngột.

Tối nay, hãy thử đổi tư thế ngủ, tránh gập cổ tay/khuỷu tay quá lâu và ghi lại ngón nào bị tê nếu tình trạng lặp lại. Một ghi chú nhỏ buổi sáng có thể giúp bạn nhận ra cơ thể đang báo hiệu điều gì.

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. 

Xem thêm: Chị em muốn có làn da căng mọng, hãy bổ sung 5 loại thực phẩm màu trắng giàu collagen này

Quỳnh Giang

Theo Người đưa tin