Hiểu rõ cơ chế hình thành ung thư không chỉ giúp chúng ta bớt hoang mang mà còn là chìa khóa để phòng ngừa và phát hiện sớm. Tìm hiểu ngay từ bây giờ vẫn chưa quá muộn.

Khối u ác tính là gì?

Cơ thể con người được cấu tạo từ hàng nghìn tỷ tế bào. Bình thường, các tế bào sinh ra, phát triển, thực hiện chức năng rồi chết đi theo một chu trình được kiểm soát chặt chẽ. Tuy nhiên, khi cơ chế kiểm soát này bị rối loạn, tế bào có thể tăng sinh mất kiểm soát và hình thành khối u.

Khối u được chia thành hai loại chính: u lành tính và u ác tính. U lành tính thường phát triển chậm, không xâm lấn và ít di căn. Ngược lại, khối u ác tính (ung thư) có khả năng xâm lấn mô xung quanh và lan sang các cơ quan khác thông qua hệ bạch huyết hoặc đường máu. Đây chính là yếu tố khiến ung thư trở nên nguy hiểm.

Vì sao con người mắc các khối u ác tính?

Cơ thể chúng ta trải qua quá trình trao đổi chất từng giây phút, với việc sản sinh ra các tế bào mới và loại bỏ các tế bào cũ. Trong quá trình này, một loại tế bào khác có thể được tạo ra: các tế bào đột biến. Cái gọi là tế bào ung thư thực chất là các tế bào đột biến. Trong điều kiện bình thường, các tế bào đột biến được hệ thống giám sát của cơ thể phát hiện nhanh chóng và loại bỏ kịp thời, do đó ngăn chặn sự phát triển thêm của chúng.

Tuy nhiên, nếu hệ thống giám sát của cơ thể trở nên kém nhạy bén hơn, mọi thứ sẽ thay đổi hoàn toàn. Các tế bào đột biến nằm im trong cơ thể, chờ đợi thời điểm thích hợp để nhân lên. Một thành hai, hai thành bốn, giống như phản ứng tổng hợp hạt nhân. Tế bào ung thư nhân lên, và cuối cùng ung thư hình thành. Ngay cả khi hệ thống giám sát cuối cùng phát hiện ra nó, nó cũng không thể làm gì được.

Đây là cách ung thư phát triển.

Từ khi sinh ra, ai cũng có cùng xác suất mắc ung thư. Vậy tại sao một số người lại mắc ung thư ở độ tuổi rất trẻ, trong khi những người khác vẫn khỏe mạnh, không mắc bệnh ngay cả ở tuổi 100?

Mỗi người đều có các gen sinh ung thư và gen ức chế khối u trong cơ thể. Sự cân bằng động giữa hai loại gen này là yếu tố ngăn ngừa ung thư phát triển. Tuy nhiên, nhiều yếu tố khác nhau có thể phá vỡ sự cân bằng này ở giai đoạn sau của cuộc đời, dẫn đến ung thư.

Báo cáo cho thấy tỷ lệ mắc ung thư đã tăng lên đáng kể và có xu hướng trẻ hóa. Một nghiên cứu được công bố trên Tạp chí Y học Ung bướu Anh năm 2023 cho thấy, từ năm 1990 đến năm 2019, tỷ lệ chẩn đoán ung thư và tỷ lệ tử vong ở người dưới 50 tuổi đã tăng lần lượt 79% và 28%.

Các yếu tố gây ra ung thư

Ung thư không còn là bệnh của người già; nhiều người trẻ cũng đang mắc bệnh ung thư.

Giải thích khoa học là do một số yếu tố nhất định đã kích hoạt sớm quá trình sinh bệnh của ung thư. Vậy, những yếu tố nào gây ra ung thư?

Thứ nhất, thiếu ngủ kéo dài có thể gây ung thư

Thức khuya sẽ ảnh hưởng đến giấc ngủ. Lý tưởng nhất, một người nên ngủ 7-8 tiếng mỗi ngày, nhưng nếu bạn thức khuya trong thời gian dài, bạn thậm chí có thể không ngủ được 6 tiếng. Thiếu ngủ kéo dài làm giảm thời gian ngủ, giảm chất lượng giấc ngủ, làm suy yếu hệ miễn dịch và gây ra các vấn đề với hệ thống miễn dịch, làm tăng nguy cơ mắc ung thư. Đừng thức khuya quá 11 giờ đêm. Nếu bạn thức khuya, bạn có thể mắc bệnh ung thư vào một lúc nào đó.

Thứ hai, hút thuốc lâu dài có thể gây ung thư

Thuốc lá chứa nhiều chất độc hại, bao gồm nicotine, hắc ín, benzo[a]pyrene và nitrosamine. Những chất độc hại này dễ dàng dẫn đến sự gia tăng các tế bào đột biến trong cơ thể và làm suy giảm hệ miễn dịch. Theo thời gian, điều này đương nhiên làm tăng nguy cơ ung thư.

Thứ ba, tiếp xúc lâu dài với chất gây ung thư có thể dẫn đến ung thư

Trong thế giới chúng ta đang sống, chất gây ung thư có ở khắp mọi nơi. Một số người có nguy cơ mắc ung thư cao hơn do tiếp xúc lâu dài với bức xạ vì bức xạ có thể gây đột biến tế bào và làm giảm khả năng miễn dịch. Tia X và chụp CT trong bệnh viện đều chứa bức xạ, vì vậy không nên lạm dụng các xét nghiệm này.

Một số người làm việc trong các ngành công nghiệp nhất định, chẳng hạn như ngành công nghiệp amiăng, điều này cũng có thể làm tăng nguy cơ mắc ung thư của họ.

Thứ tư, lạm dụng rượu bia lâu dài có thể gây ung thư

Acetaldehyde, một chất chuyển hóa trung gian của rượu, có thể trực tiếp gây đột biến tế bào. Những người uống rượu lâu năm có thể bị tổn thương một số cơ quan miễn dịch, dẫn đến suy giảm miễn dịch và tăng nguy cơ mắc ung thư.

Thứ năm, béo phì có thể gây ung thư

Thừa cân làm tăng nguy cơ mắc ung thư. Người béo phì thường có lá lách và dạ dày yếu, hệ miễn dịch kém. Béo phì có thể dẫn đến tình trạng viêm mãn tính trong cơ thể, điều này cũng làm tăng nguy cơ mắc ung thư.

Phong Vũ

Theo Người đưa tin