Căn bệnh này không chỉ gây đau rát, nổi mụn nước dọc theo dây thần kinh mà còn có thể để lại biến chứng nguy hiểm như đau thần kinh sau zona, viêm giác mạc, nhiễm trùng da.

Bệnh zona, một thuật ngữ y khoa nghe có vẻ xa lạ, thực ra không hề xa lạ với chúng ta. Hơn 90% người trưởng thành mang trong mình loại virus này. Đó chính là virus varicella-zoster mà chúng ta đã quen thuộc khi còn nhỏ. Khi bạn bị thủy đậu lúc nhỏ, virus không rời khỏi cơ thể sau khi bạn khỏi bệnh mà nằm im lìm trong các hạch thần kinh. Nhiều thập kỷ sau, khi hệ miễn dịch của bạn suy yếu, virus nằm im lìm này "thức giấc", di chuyển dọc theo các sợi thần kinh đến da và gây ra bệnh zona.

Nhận biết các dấu hiệu cảnh báo: Từ khó chịu nhẹ đến đau dữ dội

Bệnh zona thường phát triển theo một quá trình điển hình:

Giai đoạn báo trước (1-3 ngày trước khi phát ban):

- Sốt nhẹ, mệt mỏi và chán ăn

- Cảm giác nóng rát hoặc đau dây thần kinh ở vùng bị ảnh hưởng

- Dễ bị nhầm lẫn với cảm lạnh hoặc căng cơ

Giai đoạn cấp tính (giai đoạn phát ban):

- Xuất hiện các mụn nước tập trung thành từng đám, phân bố dọc theo vành đai thần kinh

- Thường gặp ở ngực, lưng, eo, đầu và mặt

- Đau dữ dội: có thể cảm thấy như bị bỏng, điện giật hoặc bị châm chích

- Các mụn nước dần dần trở nên đục, khô và hình thành vảy

Giai đoạn di chứng:

- Đau kéo dài sau khi phát ban đã thuyên giảm (đau dây thần kinh sau zona)

- Có thể kéo dài trong nhiều tháng hoặc thậm chí nhiều năm

- Ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống và giấc ngủ

Tại sao bệnh zona lại "tìm đến" bạn?

Thủ phạm gây ra bệnh zona là virus varicella-zoster. Khi bạn bị thủy đậu lúc nhỏ, virus không bị tiêu diệt hoàn toàn mà vẫn nằm im trong các hạch thần kinh. Khi hệ miễn dịch suy yếu, virus sẽ hoạt động và di chuyển dọc theo các dây thần kinh đến da, gây ra bệnh zona.

Ai có nguy cơ mắc cao hơn?

Những nhóm người sau đây cần cảnh giác hơn với bệnh herpes zoster:

- Người trung niên và người cao tuổi trên 50 tuổi: Tuổi tác càng cao, khả năng miễn dịch càng suy giảm, nguy cơ mắc bệnh tăng lên đáng kể.

- Những người bị căng thẳng quá mức hoặc bị mệt mỏi kéo dài: cơ thể họ đang ở trạng thái không khỏe mạnh

- Bệnh nhân mắc bệnh mãn tính: những người mắc bệnh tiểu đường, bệnh thận và bệnh tim có nhiều khả năng bị nhiễm trùng hơn

- Người có hệ miễn dịch suy yếu: bệnh nhân ung thư đang hóa trị hoặc xạ trị

- Những người sử dụng hormone hoặc thuốc ức chế miễn dịch trong thời gian dài: chẳng hạn như bệnh nhân mắc bệnh tự miễn thấp khớp

- Nhiễm trùng hoặc chấn thương gần đây: Những tình trạng này có thể kích hoạt vi-rút tiềm ẩn

Biến chứng của zona thần kinh

Nhiều người đánh giá thấp mức độ nguy hiểm của bệnh zona, nghĩ rằng đây chỉ là "bệnh ngoài da có mụn nước". Trên thực tế, các biến chứng của bệnh có thể khá nghiêm trọng:

1. Đau dây thần kinh sau zona (PHN)

Biến chứng phổ biến nhất, khoảng 9%-34% bệnh nhân sẽ trải qua cơn đau dữ dội kéo dài trong nhiều tháng đến nhiều năm và nguy cơ tăng theo tuổi tác.

2. Biến chứng về mắt

Bệnh zona quanh mắt có thể gây viêm giác mạc và viêm kết mạc, trong trường hợp nghiêm trọng có thể ảnh hưởng đến thị lực và thậm chí gây mù lòa.

3. Biến chứng ở tai

Bệnh zona quanh tai có thể gây liệt mặt, ù tai và mất thính lực, tình trạng này được gọi là hội chứng Ramsay-Hunt.

4. Nhiễm trùng da thứ phát

Nhiễm trùng do vi khuẩn có thể xảy ra sau khi mụn nước vỡ, dẫn đến sẹo.

5. Sự tham gia của nội tạng

Ở những người có hệ miễn dịch cực kỳ thấp, vi-rút có thể lây lan khắp cơ thể, gây ra các biến chứng nghiêm trọng như viêm phổi và viêm não.

Điều trị khoa học: nắm bắt 72 giờ vàng

Chìa khóa để điều trị bệnh zona là phát hiện sớm!

Cơ hội vàng để điều trị bằng thuốc kháng vi-rút là trong vòng 72 giờ sau khi phát bệnh.

1. Điều trị bằng thuốc kháng vi-rút

Các loại thuốc như acyclovir, valacyclovir và famciclovir có thể ức chế hiệu quả sự nhân lên của virus, giảm đau cấp tính, rút ​​ngắn quá trình bệnh và giảm nguy cơ di chứng.

2. Quản lý cơn đau

- Đau nhẹ: Acetaminophen, ibuprofen

- Đau vừa phải: Tramadol

- Đau dữ dội: Pregabalin, gabapentin và đôi khi là thuốc phiện

3. Điều trị tại chỗ

- Giữ cho các tổn thương da sạch và khô để ngăn ngừa nhiễm trùng thứ phát

- Kem dưỡng da Calamine giúp giảm ngứa

- Thuốc mỡ kháng sinh cho những người bị nhiễm trùng thứ phát do vi khuẩn

4. Xử lý vùng đặc biệt

Bệnh zona mắt và zona tai cần được điều trị phối hợp bởi các chuyên gia có chuyên môn.

Điều chỉnh lối sống: Mẹo thực tế để tăng tốc độ phục hồi

Nếu bạn đang bị bệnh zona, những mẹo sau đây có thể giúp bạn vượt qua bệnh tốt hơn:

- Nghỉ ngơi là ưu tiên hàng đầu

Ngủ đủ giấc, tránh gắng sức quá mức và cho hệ miễn dịch thời gian phục hồi.

- Mặc quần áo rộng rãi và thoải mái

Chọn quần áo cotton rộng rãi để giảm ma sát và kích ứng cho vùng da bị tổn thương.

- Giữ cho các tổn thương sạch sẽ

Tránh chà xát mạnh vào vùng bị ảnh hưởng khi tắm và thấm khô bằng khăn sạch sau khi tắm.

- Hỗ trợ dinh dưỡng

Ăn nhiều thực phẩm giàu vitamin C, E và B12 để thúc đẩy quá trình phục hồi da và thần kinh.

Bệnh zona không chỉ là một bệnh ngoài da đơn thuần mà còn ảnh hưởng đến hệ thần kinh . Nó không chỉ gây đau tạm thời mà còn có thể dẫn đến suy giảm chất lượng cuộc sống lâu dài.

Nếu bạn hoặc thành viên gia đình từ 50 tuổi trở lên, tiêm vắc-xin là biện pháp phòng ngừa tốt nhất. Nếu bạn đang bị zona, hãy nhớ: chăm sóc y tế sớm và điều trị đúng cách là chìa khóa để tránh các biến chứng.

Ánh Dương

Theo Người đưa tin