Cấu trúc khớp bị tàn phá thế nào khi bị thoái hóa?

Để biết vì sao những hành động thường ngày lại có thể trở thành "sát thủ" tàn phá khớp, trước hết người bệnh cần hiểu bản chất giải phẫu của một khớp xương khỏe mạnh.

Khớp (đặc biệt là khớp gối và khớp hông) được cấu tạo gồm hai đầu xương tiếp giáp nhau, được bao bọc bởi một lớp sụn khớp trơn mịn, dẻo dai và được bôi trơn bởi dịch khớp. Lớp sụn này hoạt động như một miếng đệm giảm xóc kỳ diệu, giúp triệt tiêu các lực va đập cơ học khi chúng ta đi lại, chạy nhảy.

Khi bị Thoái hóa khớp (Osteoarthritis), quá trình lão hóa sinh học kết hợp với áp lực tì đè liên tục khiến lớp sụn khớp bị mất nước, rạn nứt, bào mòn mỏng dần và cuối cùng là tróc hoàn toàn. Khi mất đi lớp màng đệm bảo vệ, hai đầu xương cứng sẽ cọ xát trực tiếp vào nhau mỗi khi vận động, tạo ra tiếng lạo xạo và gây ra những cơn đau nhói buốt, viêm sưng bao hoạt dịch.

Sụn khớp là một mô đặc biệt hoàn toàn không có mạch máu và dây thần kinh nuôi dưỡng trực tiếp. Do đó, một khi sụn đã bị bào mòn hay tổn thương, nó RẤT KHÓ CÓ KHẢ NĂNG TỰ PHỤC HỒI lại như ban đầu. Mọi thói quen làm tăng áp lực cơ học lên khớp gối sẽ đẩy nhanh tốc độ tàn phá này.

Bác sĩ chuyên khoa giải thích cơ chế sụn khớp bị bào mòn do thoái hóa cho người bệnh.

4 việc người mắc thoái hóa khớp TUYỆT ĐỐI NÊN TRÁNH

1. Tránh thói quen ngồi ngồi xổm, quỳ gối và gấp góc gối quá sâu

Rất nhiều người Việt Nam có thói quen ngồi xổm khi làm việc nhà (như giặt quần áo, nhặt rau, lau nhà) hoặc quỳ gối khi tụng kinh, làm lễ. Đây là thói quen tàn phá khớp gối với tốc độ khủng kíp nhất.

Tác hại y khoa: Khi ở tư thế đứng thẳng, khớp gối chịu lực nén bằng khoảng 100% trọng lượng cơ thể. Nhưng khi bạn ngồi xổm hay quỳ gối, áp lực tì đè lên bánh chè và lớp sụn khớp gối tăng vọt lên gấp 7 đến 8 lần trọng lượng cơ thể! Áp lực khổng lồ này đè nén khiến sụn khớp bị nghiền nát, xé rách và bao hoạt dịch bị chèn ép gây sưng đau dữ dội.

2. Tránh nhịn vận động tuyệt đối (Nằm cố định một chỗ do sợ đau)

Khi thấy khớp gối đau nhức, phản xạ tự nhiên của nhiều người bệnh là nằm nghỉ cố định trên giường, hạn chế tối đa việc đi lại.

Tác hại y khoa: Đây là một sai lầm nghiêm trọng! Sụn khớp nhận chất dinh dưỡng không qua mạch máu mà thông qua cơ chế thẩm thấu dịch khớp khi khớp vận động co giãn (giống như một miếng bọt biển hút nước khi được co bóp). Nếu bạn nhịn vận động hoàn toàn, dịch khớp sẽ bị đình trệ, sụn khớp bị "đói chất dinh dưỡng" và thoái hóa nhanh hơn. Đồng thời, việc nằm lâu làm các cơ bao quanh khớp (cơ đùi, cơ bắp chân) bị teo tóp, yếu ớt, làm mất đi bệ đỡ chắc chắn cho khớp.

Duy trì các bài tập vận động nhẹ nhàng như đi bộ đường phẳng giúp nuôi dưỡng sụn khớp và duy trì sức mạnh cơ bắp.

3. Tránh tập luyện các bộ môn thể thao có lực va đập mạnh và xoắn vặn

Mong muốn tập luyện thể thao để nâng cao sức khỏe là tốt, nhưng chọn sai bộ môn sẽ khiến tình trạng thoái hóa khớp trầm trọng hơn.

Những môn cần TRÁNH: Chạy bộ quãng đường dài, nhảy dây, đá bóng, cầu lông, tennis, các bài tập Squat sâu. Những bộ môn này tạo ra các lực va đập liên tục và lực xoắn vặn đột ngột lên khớp gối, khiến các dải dây chằng và sụn chêm bị tổn thương nặng nề.

Những môn NÊN CHỌN: Bơi lội (môi trường nước giúp triệt tiêu trọng lực), đạp xe xe đạp nhẹ nhàng trên đường bằng, tập dưỡng sinh, Yoga phục hồi.

4. Tránh lạm dụng thuốc giảm đau cấp tốc và tự ý chọc hút dịch khớp

Khi cơn đau khớp hoành hành, nhiều người bệnh tự ý ra hiệu thuốc mua các loại thuốc giảm đau thần tốc, thuốc đông y giả mạo trộn corticoid hoặc tìm đến các cơ sở chui để chọc hút dịch khớp.

Tác hại y khoa: Thuốc giảm đau chỉ có tác dụng "khóa" tín hiệu đau gửi về não chứ không hề chữa lành tổn thương sụn. Việc mất cảm giác đau khiến người bệnh chủ động vận động mạnh hơn, tàn phá khớp nặng hơn mà không hay biết. Lạm dụng corticoid gây suy tuyến thượng thận, mục xương. Chọc hút dịch khớp không đảm bảo vô trùng gây viêm khớp mủ, nhiễm trùng khớp dẫn đến tàn phế vĩnh viễn.

Nguyên tắc sinh hoạt vàng để sống khỏe cùng thoái hóa khớp

- Kiểm soát cân nặng: Giảm mỗi 1kg trọng lượng cơ thể sẽ giúp giảm 4kg áp lực tì đè lên khớp gối mỗi khi bước đi.

- Sử dụng dụng cụ hỗ trợ: Dùng gậy chống khi đi lại, đeo đai nẹp gối bảo vệ khi di chuyển xa.

- Chườm ấm đúng cách: Chườm ấm 15–20 phút mỗi tối giúp giãn mạch, làm mềm cơ và tăng cường lưu thông máu nuôi dưỡng khớp.

Hãy trân trọng và bảo vệ đôi chân của mình đúng cách để duy trì sự tự do vận động đến tận tuổi già.

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. 

Xem thêm: Chị em muốn có làn da căng mọng, hãy bổ sung 5 loại thực phẩm màu trắng giàu collagen này