Điều gì xảy ra khi cơ thể phải đối mặt với nắng nóng cực đoan?

Cơ thể con người luôn cố gắng duy trì nhiệt độ ổn định quanh mức 37°C. Khi nhiệt độ môi trường tăng cao, cơ thể sẽ kích hoạt nhiều cơ chế làm mát như giãn mạch máu ngoại vi và tăng tiết mồ hôi.

Tuy nhiên, nếu nhiệt độ quá cao hoặc thời gian tiếp xúc kéo dài, các cơ chế này có thể trở nên quá tải. Khi đó, lượng nước và điện giải bị mất nhiều hơn, tim phải hoạt động mạnh hơn để duy trì tuần hoàn, trong khi khả năng điều hòa thân nhiệt dần suy giảm.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), nắng nóng cực đoan là một trong những nguy cơ môi trường gây tử vong hàng đầu và có thể ảnh hưởng đến hầu hết các cơ quan trong cơ thể.

1. Mất nước và rối loạn điện giải có thể xảy ra nhanh hơn nhiều người nghĩ

Tác động phổ biến nhất của nắng nóng là làm cơ thể mất nước thông qua mồ hôi. Trong điều kiện bình thường, quá trình tiết mồ hôi giúp hạ nhiệt cơ thể. Tuy nhiên, khi nhiệt độ môi trường liên tục ở mức cao, lượng nước mất đi có thể vượt quá khả năng bù đắp.

Ban đầu, người bệnh có thể chỉ cảm thấy khát nước, khô miệng hoặc mệt mỏi. Nhưng nếu tình trạng kéo dài, cơ thể có thể bắt đầu xuất hiện chuột rút, chóng mặt, đau đầu hoặc giảm khả năng tập trung. Đối với người cao tuổi, tình trạng mất nước thường khó nhận biết hơn vì cảm giác khát có thể suy giảm theo tuổi tác.

Mất nước là một trong những tác động thường gặp nhất khi cơ thể phải tiếp xúc với nhiệt độ cao trong thời gian dài.

2. Tim mạch phải làm việc nhiều hơn để duy trì thân nhiệt

Khi nhiệt độ tăng cao, các mạch máu dưới da sẽ giãn ra nhằm tăng khả năng tỏa nhiệt. Điều này đồng nghĩa với việc tim phải bơm máu nhiều hơn để hỗ trợ quá trình làm mát cơ thể. Đối với người trẻ khỏe mạnh, cơ chế này thường được bù đắp tương đối hiệu quả.

Tuy nhiên, ở người có bệnh tim mạch từ trước như tăng huyết áp, bệnh mạch vành hoặc suy tim, áp lực bổ sung này có thể làm xuất hiện các triệu chứng khó chịu như hồi hộp, đánh trống ngực, khó thở hoặc mệt bất thường.

Nhiều nghiên cứu đã ghi nhận số ca nhập viện liên quan đến tim mạch có xu hướng gia tăng trong các đợt nắng nóng kéo dài.

3. Nguy cơ kiệt sức vì nóng và sốc nhiệt

Nếu cơ thể không thể kiểm soát thân nhiệt hiệu quả, tình trạng kiệt sức vì nóng có thể xuất hiện. Người bệnh thường cảm thấy yếu sức, vã mồ hôi nhiều, đau đầu, chóng mặt và buồn nôn. Nếu không được xử lý kịp thời, tình trạng này có thể tiến triển thành sốc nhiệt.

Sốc nhiệt là tình trạng thân nhiệt tăng quá cao, thường trên 40°C, kèm theo rối loạn thần kinh như lú lẫn, mất định hướng hoặc mất ý thức. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), sốc nhiệt là tình trạng cấp cứu y khoa cần được xử trí ngay lập tức.

4. Chất lượng giấc ngủ có thể suy giảm đáng kể

Nhiều người chỉ tập trung vào các tác động thể chất mà bỏ qua ảnh hưởng của nắng nóng đối với giấc ngủ. Khi nhiệt độ môi trường quá cao, cơ thể gặp khó khăn hơn trong việc hạ nhiệt để bước vào trạng thái ngủ sâu. Điều này khiến nhiều người ngủ chập chờn, dễ thức giấc hoặc cảm thấy không được nghỉ ngơi đầy đủ.

Giấc ngủ kém kéo dài có thể ảnh hưởng đến khả năng tập trung, hiệu suất làm việc và sức khỏe tinh thần. Đối với người lớn tuổi hoặc người mắc bệnh mạn tính, tình trạng thiếu ngủ kéo dài còn có thể làm trầm trọng thêm các vấn đề sức khỏe sẵn có.

Nhiệt độ môi trường quá cao có thể ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ và quá trình phục hồi của cơ thể.

5. Một số bệnh lý mạn tính có thể trở nên khó kiểm soát hơn

Nắng nóng cực đoan không chỉ tác động lên cơ thể khỏe mạnh mà còn có thể làm nặng thêm các bệnh nền.

Ở người mắc bệnh hô hấp, thời tiết nóng bức có thể làm tăng cảm giác khó thở. Người mắc đái tháo đường có nguy cơ mất nước cao hơn. Trong khi đó, bệnh nhân tim mạch có thể phải đối mặt với áp lực tuần hoàn lớn hơn bình thường.

Ngoài ra, một số loại thuốc điều trị bệnh mạn tính cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng điều hòa thân nhiệt hoặc cân bằng nước trong cơ thể.

Đây là lý do các chuyên gia thường khuyến cáo người có bệnh nền cần theo dõi sức khỏe sát hơn trong những đợt nắng nóng kéo dài.

Nhóm người nào cần đặc biệt cẩn trọng và khi nào nên đi khám?

Theo WHO và CDC, một số nhóm có nguy cơ cao hơn trong thời tiết nắng nóng gồm người cao tuổi, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người lao động ngoài trời, người mắc bệnh tim mạch, hô hấp hoặc đái tháo đường.

Để giảm nguy cơ ảnh hưởng sức khỏe, nên uống đủ nước, hạn chế hoạt động ngoài trời vào thời điểm nắng gắt, mặc quần áo thoáng mát và ưu tiên nghỉ ngơi ở nơi có nhiệt độ phù hợp.

Nếu xuất hiện các dấu hiệu như sốt cao, chóng mặt kéo dài, lú lẫn, khó thở, đau ngực hoặc ngất xỉu sau khi tiếp xúc với thời tiết nóng, người bệnh cần được đánh giá y tế càng sớm càng tốt.

Người cao tuổi là một trong những nhóm dễ bị ảnh hưởng bởi nắng nóng cực đoan nhất.

Nắng nóng cực đoan không chỉ đơn giản gây khó chịu mà còn có thể ảnh hưởng đến nhiều cơ quan trong cơ thể, từ hệ tim mạch, thần kinh đến khả năng điều hòa thân nhiệt. Việc hiểu rõ các nguy cơ và chủ động bảo vệ sức khỏe trong mùa nóng là điều cần thiết, đặc biệt đối với những nhóm dễ tổn thương.

Nếu nhận thấy các dấu hiệu bất thường sau khi tiếp xúc với nhiệt độ cao, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc đến cơ sở y tế để được hỗ trợ kịp thời.

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa.

Xem thêm: Chị em muốn có làn da căng mọng, hãy bổ sung 5 loại thực phẩm màu trắng giàu collagen này