Đau nhức xương khớp là phiền toái mà từ người trẻ chơi thể thao đến người cao tuổi thoái hóa khớp đều thường xuyên gặp phải. Và dường như trong tủ thuốc của mọi gia đình Việt Nam luôn có sẵn vài chai dầu gió, dầu nóng xoa bóp hay vài miếng cao dán nhiệt.

Cứ hễ trẹo cổ chân, trật sơ mi hay đầu gối sưng đau là theo thói quen bản năng, chúng ta liền bôi một lớp dầu nóng thật dày, dán cao nhiệt rồi dùng tay bóp, miết cật lực cho "nóng rực lên cho tan máu bầm".

Thế nhưng, hành động tưởng như giúp giảm đau này thực chất lại là một sai lầm y khoa cực kỳ tai hại. Nhiệt nóng tác động sai thời điểm không những không chữa lành tổn thương mà còn biến một ổ viêm nhẹ thành ổ sưng viêm, tràn dịch khớp nghiêm trọng. Dưới đây là 5 sai lầm kinh điển mà rất nhiều người đang mắc phải:

1. Dùng dầu nóng, cao dán nhiệt ngay khi khớp đang trong giai đoạn sưng viêm cấp

Đây là sai lầm phổ biến và nguy hiểm nhất. Hãy ghi nhớ quy tắc vàng: khớp đang sưng, nóng, đỏ, đau tuyệt đối không được chườm nóng hay xoa dầu nóng.

Khi khớp bị chấn thương mới (như bong gân, rách dây chằng, dập cơ) hoặc trong đợt cấp của viêm khớp gout, viêm bao hoạt dịch, các mao mạch quanh ổ khớp đang bị rách rưới và phản ứng viêm đang diễn ra dữ dội.

Các loại dầu nóng, cao dán chứa hoạt chất như Methyl Salicylate, Capsaicin, tinh dầu quế... tạo nhiệt nóng rất mạnh. Nhiệt độ cao làm các mạch máu giãn to ra, khiến máu và dịch viêm tràn ồ ạt vào trong ổ khớp, làm khớp sưng vù to hơn, căng tức nghẹt và đau buốt gấp bội phần. Ở giai đoạn cấp tính (48–72 giờ đầu), thứ ổ khớp cần là chườm lạnh để co mạch, giảm sưng chứ không phải dầu nóng.

Khớp đang sưng nề sau chấn thương tuyệt đối không được xoa dầu nóng vì sẽ làm giãn mạch gây tụ máu thêm.

2. Xoa bóp, miết mạnh tay làm tổn thương thêm dây chằng và sụn khớp

Nhiều người có quan niệm "phải bóp thật mạnh thì dầu mới ngấm vào trong xương". Hành động dùng lực bàn tay đè, ấn, day miết thô bạo lên vùng khớp đang sưng viêm sẽ làm rách thêm các sợi dây chằng vốn đang tổn thương dở dang, gây chảy máu vi thể bên trong bao khớp và phá hủy lớp màng hoạt dịch non nớt.

Lực cơ học quá mức còn kích thích các thụ thể đau phát tín hiệu dữ dội hơn, khiến khớp bị đơ cứng và kéo dài thời gian hồi phục từ vài tuần thành vài tháng.

3. Dán cao nóng liên tục nhiều ngày gây bỏng rát, hoại tử da

Cao dán giảm đau chứa các hóa chất tạo nhiệt thẩm thấu qua da. Khi dán một miếng cao quá 8 tiếng, hoặc vừa bóc miếng cũ ra đã lập tức dán đè miếng mới vào cùng một vị trí suốt nhiều ngày, vùng da đó sẽ bị bít tắc lỗ chân lông.

Hóa chất tích tụ kết hợp nhiệt lượng sẽ gây viêm da tiếp xúc dị ứng, phồng rộp các bọng nước chứa dịch vàng, thậm chí gây bỏng nhiệt nông làm lở loét, nhiễm trùng da tại chỗ. Vết loét ngoài da này có thể tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập thẳng vào ổ khớp gây viêm khớp nhiễm khuẩn vô cùng nguy hiểm.

4. Dùng dầu nóng xoa bóp lên cơn đau khớp của bệnh Gout cấp tính

Cơn đau Gout cấp thường bùng phát dữ dội ở khớp ngón chân cái hoặc khớp cổ chân sau một bữa nhậu nhiều đạm. Ổ khớp lúc này đang tích tụ hàng triệu tinh thể muối Urat sắc nhọn như kim châm gây viêm tấy đỏ rực.

Nếu đổ dầu nóng xoa bóp vào khớp Gout, nhiệt độ tăng cao làm tăng lưu lượng máu đến ổ viêm, khiến các tinh thể urat va cọ xát mạnh hơn vào màng bao khớp, biến cơn đau nhức thành cực hình không thể chịu nổi.

Bác sĩ chuyên khoa khuyến cáo dùng gel lạnh y tế thay vì dầu nóng trong các đợt viêm khớp cấp.

5. Lạm dụng dầu xoa bóp để che giấu các tổn thương xương khớp nghiêm trọng

Chai dầu nóng tạo ra cảm giác ấm nóng trên bề mặt da nhờ cơ chế "đánh lạc hướng cảm giác đau" của não bộ, chứ hoàn toàn không có khả năng hàn gắn dây chằng bị đứt hay chữa lành xương bị rạn nứt.

Nhiều người bị gãy xương kín, đứt dây chằng chéo trước hoặc rách sụn chêm nhưng cứ ỷ lại vào vài giọt dầu xoa bóp rồi tiếp tục đi lại, vận động mạnh. Sai lầm này khiến các đầu xương gãy di lệch nhiều hơn, khớp bị lỏng lẻo hoàn toàn và dẫn đến thoái hóa khớp sớm không thể hồi phục.

Quy tắc chuẩn khi bị đau chấn thương khớp:

• Trong 48–72 giờ đầu (Giai đoạn cấp): Tuyệt đối nói "KHÔNG" với dầu nóng, rượu thuốc, cao dán nhiệt. Hãy áp dụng quy trình chườm lạnh bằng túi đá bọc khăn mềm 15–20 phút mỗi lần, cố định khớp và kê cao chi.

• Sau 72 giờ (Giai đoạn mạn tính): Khi khớp đã hết sưng đỏ hoàn toàn, chỉ còn cảm giác đau mỏi cứng khớp do co thắt cơ, lúc này mới có thể dùng nhiệt ấm nhẹ nhàng để thư giãn mạch máu và làm mềm cơ.

Nếu khớp sưng to nhanh chóng, biến dạng lệch trục hoặc mất hoàn toàn khả năng cử động, hãy đến bệnh viện chuyên khoa chấn thương chỉnh hình chụp X-quang, MRI để được xử trí chuẩn xác.

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. 

Xem thêm: Chị em muốn có làn da căng mọng, hãy bổ sung 5 loại thực phẩm màu trắng giàu collagen này