Thực trạng báo động về bệnh xơ gan tại Việt Nam hiện nay

Việt Nam hiện đang nằm trong nhóm các quốc gia có tỉ lệ mắc các bệnh về gan cao nhất thế giới, trong đó xơ gan và ung thư gan là hai nỗi ám ảnh lớn nhất của ngành y tế. Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này là do tỉ lệ nhiễm virus viêm gan B, C cao và thói quen lạm dụng rượu bia quá mức của nam giới.

Xơ gan là kết quả của quá trình viêm nhiễm kéo dài, khiến các tế bào gan khỏe mạnh bị thay thế bởi các mô sẹo (mô xơ), làm suy giảm chức năng gan một cách trầm trọng. Đáng lo ngại là gan có khả năng bù trừ rất tốt, nên khi gan bị tổn thương đến 70-80%, người bệnh vẫn có thể cảm thấy bình thường, tạo ra tâm lý chủ quan chết người.

Hội Gan mật TP.HCM cũng cảnh báo rằng tình trạng trẻ hóa bệnh nhân xơ gan đang diễn ra mạnh mẽ, không chỉ dừng lại ở những người nghiện rượu lâu năm mà còn xuất hiện ở những người trẻ bị gan nhiễm mỡ do béo phì. Việc phát hiện bệnh ở giai đoạn đầu (xơ gan còn bù) là cực kỳ quan trọng vì lúc này gan vẫn còn khả năng phục hồi hoặc ít nhất là ngăn chặn được sự tiến triển của các mô sẹo.

Nếu để bước sang giai đoạn mất bù, tỉ lệ tử vong sẽ tăng vọt và chi phí điều trị trở thành gánh nặng khủng khiếp cho gia đình. Chính vì vậy, lắng nghe từng thay đổi nhỏ của cơ thể chính là cách duy nhất để bạn tự cứu lấy lá gan của mình.

Caption: Xơ gan là quá trình các mô sẹo dần thay thế tế bào gan khỏe mạnh, làm mất đi chức năng thải độc cơ thể.

3 dấu hiệu "biết nói" cảnh báo xơ gan giai đoạn đầu mẹ cần lưu tâm

Dưới đây là 3 triệu chứng điển hình mà Hội Gan mật TP.HCM khuyên mọi người không nên bỏ qua dù chỉ là thoáng qua.

1. Mệt mỏi kéo dài, chán ăn và rối loạn tiêu hóa nhẹ

Đây là dấu hiệu phổ biến nhất nhưng cũng dễ bị nhầm lẫn với các bệnh lý thông thường hoặc áp lực công việc. Khi gan bị xơ, khả năng tổng hợp protein và bài tiết mật bị suy giảm, khiến quá trình tiêu hóa chất béo trở nên khó khăn, dẫn đến cảm giác đầy bụng, khó tiêu và sợ đồ dầu mỡ. Người bệnh thường xuyên cảm thấy uể oải, mất sức sống dù không làm việc nặng, kèm theo đó là tình trạng sụt cân không rõ nguyên nhân. Nếu bạn thấy mình liên tục bị chướng bụng sau khi ăn và cảm giác cơ thể luôn trong trạng thái "cạn pin", hãy nghĩ ngay đến việc đi kiểm tra chức năng gan.

2. Sự xuất hiện của các nốt "sao mạch" trên da và lòng bàn tay son

Nốt sao mạch (spider angioma) là những chấm đỏ nhỏ có các mạch máu li ti tỏa ra xung quanh như chân nhện, thường xuất hiện ở vùng ngực, cổ và mặt. Đây là hệ quả của việc gan không còn khả năng chuyển hóa hormone estrogen, làm nồng độ chất này tăng cao trong máu gây giãn mạch ngoại vi. Kèm theo đó, lòng bàn tay có thể trở nên đỏ rực một cách bất thường ở vùng mô ngón cái và ngón út, gọi là hiện tượng "lòng bàn tay son". Đây là những dấu hiệu chỉ điểm rất đặc trưng của bệnh gan mạn tính mà mắt thường có thể quan sát thấy, báo hiệu gan đang gặp vấn đề nghiêm trọng về tuần hoàn.

Caption: Nốt sao mạch là một trong những dấu hiệu điển hình cảnh báo chức năng gan đang suy giảm nghiêm trọng.

3. Vàng mắt nhẹ và nước tiểu sẫm màu

Vàng da, vàng mắt là dấu hiệu kinh điển của bệnh gan, nhưng ở giai đoạn đầu xơ gan, biểu hiện này thường rất kín đáo, đôi khi chỉ là ánh vàng nhẹ ở lòng trắng mắt khi soi gương dưới ánh sáng tự nhiên. Đồng thời, sắc tố mật (bilirubin) không được gan xử lý hết sẽ bài tiết qua đường thận, làm cho nước tiểu có màu vàng sậm như nước trà đặc, dù bạn đã uống đủ nước. Nhiều người thường lầm tưởng mình bị nóng trong người hoặc thiếu nước mà không biết rằng gan đang bị tổn thương sâu sắc. Việc nhận diện sự thay đổi màu sắc của nước tiểu và ánh mắt là cách đơn giản nhất để tầm soát bệnh gan tại nhà.

Lời khuyên tầm soát và bảo vệ gan từ chuyên gia gan mật

Để phòng ngừa xơ gan hiệu quả, Hội Gan mật TP.HCM khuyến cáo người dân nên:

Thực hiện tầm soát gan định kỳ ít nhất 6 tháng một lần, đặc biệt là những người có tiền sử viêm gan B, C hoặc thường xuyên sử dụng rượu bia.

Tỉêm vaccine phòng viêm gan B đầy đủ, vì đây là biện pháp bảo vệ gan chủ động và hiệu quả nhất cho cả người lớn và trẻ em.

Hãy xây dựng một chế độ ăn uống lành mạnh, hạn chế tối đa thực phẩm chế biến sẵn, đồ chiên rán và tuyệt đối không tự ý sử dụng các loại thuốc Nam, thuốc Bắc không rõ nguồn gốc vì có thể gây ngộ độc gan cấp tính trên nền gan đã yếu.

Một lối sống năng động, kiểm soát cân nặng hợp lý để tránh gan nhiễm mỡ cũng góp phần quan trọng trong việc ngăn chặn tiến trình xơ hóa gan.

Caption: Siêu âm và xét nghiệm máu định kỳ là cách tốt nhất để phát hiện sớm các tổn thương gan dù chưa có triệu chứng.

Xơ gan không phải là dấu chấm hết nếu chúng ta phát hiện bệnh ở "giai đoạn vàng" và tuân thủ phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Đừng đợi đến khi vàng da đậm hay cổ trướng mới vội vã đi khám, hãy lắng nghe những tín hiệu nhỏ nhất từ lòng bàn tay hay màu nước tiểu hằng ngày. Bảo vệ gan là bảo vệ sự sống, hãy chia sẻ bài viết này đến những người đàn ông trong gia đình - nhóm đối tượng có nguy cơ cao nhất - để cùng nhau giữ gìn lá gan khỏe mạnh nhé!

**Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa.