Hiện tượng hẫng chân rớt vực dưới góc nhìn y khoa
Trong y học giấc ngủ, hiện tượng giật mình co cơ đột ngột khi vừa chớp mắt này được gọi chính thức là Hypnic Jerk hoặc Hypnagogic Jerk. Đây là một dạng giật cơ không tự chủ xảy ra trong giai đoạn chuyển giao giữa trạng thái tỉnh táo và giai đoạn đầu của giấc ngủ nông N1. Theo các thống kê y văn thế giới, có đến 70% đến 80% dân số toàn cầu từng trải qua hiện tượng này ít nhất một lần trong đời.
![]() |
Đồ họa y tế mô phỏng xung điện thần kinh bùng phát gây ra hiện tượng giật cơ Hypnic Jerk.
Khoảnh khắc bạn vừa thiếp đi, một cơn co thắt cơ cực mạnh bộc phát nhanh chóng ở hai chân hoặc toàn thân. Đi kèm với cú giật cơ này thường là những ảo giác thị giác ngắn trong giấc mơ, phổ biến nhất là cảm giác bước hẫng chân cầu thang, trượt ngã xuống vực sâu hoặc sảy chân khi đang đi dạo.
Giả thuyết lý giải: Có thể não bộ lại tưởng bạn đã... chết
Tại sao não bộ lại tạo ra một cú giật mình bạo liệt như vậy ngay khi bạn vừa thả lỏng? Các nhà khoa học thần kinh đưa ra hai giả thuyết giải thích hàng đầu về mặt sinh học.
Giả thuyết thứ nhất xuất phát từ sự hiểu nhầm sinh học của não bộ. Khi bạn bắt đầu chìm vào giấc ngủ, toàn bộ các cơ bắp trong cơ thể sẽ nhanh chóng thả lỏng hoàn toàn, nhịp tim chậm lại, nhịp thở nông đi và nhiệt độ cơ thể giảm nhẹ. Ở một số người, đặc biệt là khi cơ thể đang trong trạng thái quá mệt mỏi hoặc căng thẳng, quá trình thả lỏng cơ bắp này diễn ra quá nhanh và đột ngột.
Lúc này, trung khu thần kinh ở não bộ vốn chưa kịp chuyển sang trạng thái ngủ hoàn toàn sẽ bị bất ngờ. Nhận thấy cơ bắp mất hoàn toàn trương lực cùng sự tụt dốc của nhịp tim, não bộ sợ hãi nhận diện nhầm rằng cơ thể đang rơi vào trạng thái nguy cấp hoặc sắp chết. Để cứu mạng bạn, não bộ lập tức phát ra một luồng xung điện thần kinh cực mạnh cưỡng chế các cơ co thắt mạnh tức thì để đánh thức bạn dậy kiểm tra sự sống.
Giả thuyết thứ hai lý giải đây là cuộc chiến giành quyền kiểm soát giữa hai hệ thống thần kinh. Trong não bộ có hệ thống kích thích tỉnh táo RAS giúp bạn tỉnh táo và vùng nhân VLPO giúp bạn chìm vào giấc ngủ. Khi đi ngủ, vùng VLPO sẽ tiết ra các chất chế thần kinh như GABA để dập tắt hệ thống RAS. Tuy nhiên, nếu sự chuyển giao này diễn ra không mượt mà, hai hệ thống sẽ tranh chấp quyền kiểm soát. Sự bùng phát ngắn hạn của hệ thống tỉnh táo trong lúc cơ bắp đã thả lỏng sẽ tạo ra cú giật cơ đột ngột.
![]() |
Cú giật mình bật dậy hoảng hốt xuất phát từ phản ứng tự vệ của não bộ khi nhận diện sai trạng thái thả lỏng của cơ thể.
Mẹo khắc phục để ngủ ngon giấc
Mặc dù Hypnic Jerk là một hiện tượng sinh lý hoàn toàn lành tính và không gây hại cho sức khỏe, nhưng nếu nó xuất hiện với tần suất liên tục hằng đêm khiến bạn mất ngủ, thủ phạm thường bắt nguồn từ các yếu tố lối sống bất hợp lý.
Tình trạng căng thẳng áp lực tâm lý mạn tính làm gia tăng hormone Cortisol, giữ hệ thần kinh luôn ở trạng thái báo động khiến não bộ khó thả lỏng mượt mà. Việc lạm dụng các chất kích thích như cà phê, trà đặc vào chiều tối cũng khiến hai hệ thống thần kinh tranh chấp gay gắt khi bạn cố chìm vào giấc ngủ. Ngoài ra, thói quen tập thể dục cường độ cao muộn vào buổi tối, tình trạng thiếu ngủ kéo dài kiệt sức hoặc sự thiếu hụt các khoáng chất như Magnesium cũng là những nguyên nhân phổ biến khiến các tế bào cơ dễ bị co thắt tự phát.
Để ngắt đứt những cú giật mình khó chịu này, bạn nên chủ động ngắt toàn bộ Caffeine sau 14 giờ chiều. Trước khi đi ngủ 30 phút, hãy thả lỏng cơ thể bằng việc tắm nước ấm, thực hành bài tập hít thở sâu hoặc thiền nhẹ nhàng để hạ nhịp tim và báo hiệu cho não bộ rằng cơ thể đang an toàn. Việc bổ sung các thực phẩm giàu Magnesium như hạt chuối, hạt óc chó, hạnh nhân hoặc rau xanh cũng giúp giãn cơ hiệu quả. Hãy nhớ rằng Hypnic Jerk chỉ đơn giản là một cú khởi động lại đầy thiện chí của não bộ để bảo vệ bạn.
Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa.
Xem thêm: Chị em muốn có làn da căng mọng, hãy bổ sung 5 loại thực phẩm màu trắng giàu collagen này


