Đột quỵ xảy ra khi dòng máu nuôi não bị gián đoạn do tắc mạch hoặc vỡ mạch máu não. Khi não không được cung cấp đủ oxy, các tế bào thần kinh bắt đầu tổn thương chỉ sau vài phút.

Theo Tổ chức Đột quỵ Thế giới (World Stroke Organization - WSO), khoảng 1 trong 4 người trưởng thành trên thế giới có nguy cơ bị đột quỵ trong suốt cuộc đời. Bên cạnh xu hướng già hóa dân số, sự gia tăng của béo phì, tăng huyết áp, đái tháo đường và lối sống ít vận động cũng góp phần khiến số ca đột quỵ ở người trẻ tăng lên.

Khác với quan niệm trước đây, nhiều yếu tố nguy cơ của đột quỵ hoàn toàn có thể xuất hiện từ tuổi 20-40 nếu không được kiểm soát tốt.

1. Tăng huyết áp ở người trẻ thường bị bỏ qua

Tăng huyết áp vẫn là yếu tố nguy cơ hàng đầu của đột quỵ ở mọi lứa tuổi. Điều đáng nói là nhiều người trẻ không có thói quen đo huyết áp định kỳ vì cho rằng bệnh chỉ xuất hiện ở người lớn tuổi. Trong khi đó, tăng huyết áp giai đoạn đầu thường không gây triệu chứng rõ ràng.

Theo thời gian, áp lực liên tục lên thành mạch máu khiến mạch máu não dễ bị tổn thương, làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông hoặc vỡ mạch. Những người thường xuyên thức khuya, căng thẳng kéo dài, thừa cân hoặc có tiền sử gia đình mắc tăng huyết áp càng cần chú ý kiểm tra sức khỏe định kỳ.

Tăng huyết áp không còn là vấn đề chỉ gặp ở người cao tuổi.

2. Hút thuốc lá, thuốc lá điện tử và uống nhiều rượu bia

Nhiều người trẻ cho rằng hút thuốc trong vài năm sẽ chưa gây ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe. Thực tế, nicotine và nhiều chất độc trong khói thuốc có thể làm tổn thương lớp nội mạc mạch máu, thúc đẩy quá trình xơ vữa động mạch và tăng nguy cơ hình thành cục máu đông.

Một số nghiên cứu cũng cho thấy thuốc lá điện tử không phải là lựa chọn hoàn toàn an toàn đối với hệ tim mạch như nhiều người vẫn nghĩ. Bên cạnh đó, việc lạm dụng rượu bia kéo dài có thể làm tăng huyết áp, rối loạn nhịp tim và làm tăng nguy cơ đột quỵ.

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), việc bỏ thuốc lá là một trong những biện pháp hiệu quả nhất giúp giảm nguy cơ đột quỵ.

3. Thừa cân, ít vận động và chế độ ăn thiếu lành mạnh

Lối sống hiện đại khiến nhiều người dành phần lớn thời gian ngồi làm việc, ít vận động và tiêu thụ nhiều thực phẩm chế biến sẵn. Những thói quen này làm tăng nguy cơ béo phì, rối loạn mỡ máu và đái tháo đường type 2 - những yếu tố có liên quan chặt chẽ đến đột quỵ.

Đặc biệt, mỡ nội tạng tích tụ quanh các cơ quan không chỉ ảnh hưởng đến chuyển hóa mà còn thúc đẩy phản ứng viêm và làm tổn thương mạch máu. WHO khuyến nghị người trưởng thành nên duy trì ít nhất 150 phút hoạt động thể chất mức độ vừa mỗi tuần để bảo vệ sức khỏe tim mạch.

4. Một số bệnh lý bẩm sinh hoặc bệnh nền cũng làm tăng nguy cơ

Không phải mọi trường hợp đột quỵ ở người trẻ đều liên quan đến lối sống. Một số người có thể mang các bệnh lý tim bẩm sinh, rối loạn đông máu, rung nhĩ hoặc bệnh lý mạch máu mà không được phát hiện trong nhiều năm.

Ngoài ra, phụ nữ mang thai, người mắc bệnh tự miễn hoặc từng bị migraine có aura cũng có thể thuộc nhóm cần được theo dõi kỹ hơn tùy từng trường hợp cụ thể. Đây là lý do bác sĩ thường khai thác kỹ tiền sử bệnh cá nhân và gia đình khi đánh giá nguy cơ đột quỵ ở người trẻ.

Phần lớn các yếu tố nguy cơ đột quỵ ở người trẻ đều có thể được phát hiện và kiểm soát từ sớm.

5. Nhận biết sớm dấu hiệu đột quỵ giúp tăng cơ hội điều trị

Dù xảy ra ở độ tuổi nào, đột quỵ vẫn là tình trạng cấp cứu y khoa. Các chuyên gia khuyến cáo người dân nên ghi nhớ quy tắc FAST:

• F (Face): Méo miệng hoặc lệch mặt.

• A (Arm): Yếu hoặc tê một bên tay chân.

• S (Speech): Nói khó, nói ngọng hoặc không hiểu lời nói.

• T (Time): Gọi cấp cứu ngay khi xuất hiện triệu chứng.

Ngoài các dấu hiệu trên, người bệnh cũng có thể đột ngột mất thị lực một bên, đau đầu dữ dội, chóng mặt hoặc mất thăng bằng. Việc đến bệnh viện càng sớm càng giúp tăng khả năng điều trị hiệu quả và giảm nguy cơ để lại di chứng.

Người trẻ cần làm gì để giảm nguy cơ đột quỵ?

Đột quỵ không thể phòng ngừa hoàn toàn, nhưng nhiều yếu tố nguy cơ có thể được kiểm soát.

Các chuyên gia khuyến nghị nên duy trì cân nặng hợp lý, tập thể dục đều đặn, hạn chế thuốc lá và rượu bia, kiểm tra huyết áp định kỳ và điều trị tốt các bệnh lý nền như đái tháo đường hoặc rối loạn mỡ máu.

Nếu gia đình có người từng bị đột quỵ sớm hoặc bản thân mắc các bệnh tim mạch, người trẻ nên chủ động trao đổi với bác sĩ để được đánh giá nguy cơ và xây dựng kế hoạch theo dõi phù hợp.

Duy trì lối sống lành mạnh từ sớm góp phần giảm nguy cơ đột quỵ trong tương lai.

Đột quỵ không còn là bệnh lý chỉ gặp ở người lớn tuổi. Nhiều yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, hút thuốc lá, béo phì, ít vận động và các bệnh lý tim mạch có thể xuất hiện từ khi còn trẻ nếu không được kiểm soát. Chủ động xây dựng lối sống lành mạnh, theo dõi sức khỏe định kỳ và nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo sẽ giúp giảm nguy cơ mắc bệnh cũng như hạn chế những hậu quả nghiêm trọng do đột quỵ gây ra.

Nếu xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ đột quỵ hoặc có nhiều yếu tố nguy cơ, hãy đến cơ sở y tế ngay để được đánh giá và điều trị kịp thời.

Thông tIn trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa.

Xem thêm: Chị em muốn có làn da căng mọng, hãy bổ sung 5 loại thực phẩm màu trắng giàu collagen này