Lạc nội mạc tử cung là tình trạng mô tương tự niêm mạc tử cung phát triển ở bên ngoài tử cung, thường gặp ở vùng chậu như buồng trứng, ống dẫn trứng, phúc mạc vùng chậu hoặc các mô xung quanh. Mô này vẫn có thể phản ứng với nội tiết theo chu kỳ, gây viêm, đau, sẹo dính và ảnh hưởng đến chất lượng sống.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), lạc nội mạc tử cung là bệnh mạn tính, có thể gây đau dữ dội khi hành kinh, đau vùng chậu mạn tính, đau khi quan hệ, đau khi đi tiêu hoặc tiểu tiện, chảy máu nhiều, đầy hơi, buồn nôn, mệt mỏi và đôi khi liên quan đến khó có thai. WHO ước tính bệnh ảnh hưởng khoảng 10% phụ nữ và trẻ em gái trong độ tuổi sinh sản, tương đương khoảng 190 triệu người trên toàn cầu.

Điều khiến bệnh dễ bị bỏ sót là nhiều người được nghe từ nhỏ rằng “đau bụng kinh là bình thường”. Nhưng Phòng khám Mayo (Mayo Clinic) lưu ý triệu chứng phổ biến nhất của lạc nội mạc tử cung là đau vùng chậu, thường liên quan đến kỳ kinh nhưng mức đau có thể vượt xa đau bụng kinh thông thường.

Dấu hiệu 1: Đau bụng kinh dữ dội, tăng dần theo thời gian

Đau bụng kinh thông thường có thể âm ỉ, co thắt nhẹ đến vừa và thường giảm khi nghỉ ngơi, chườm ấm hoặc dùng thuốc giảm đau phù hợp. Với lạc nội mạc tử cung, cơn đau thường nặng hơn: đau quặn, đau lan xuống lưng dưới, xuống đùi, có thể xuất hiện trước kỳ kinh vài ngày và kéo dài trong kỳ kinh.

Điểm đáng chú ý là cơn đau có xu hướng tăng dần qua nhiều tháng hoặc nhiều năm. Người bệnh có thể từ “hơi đau” chuyển sang phải nằm nghỉ, bỏ việc, bỏ học, không thể sinh hoạt bình thường. Khi đau bụng kinh ảnh hưởng rõ đến cuộc sống, đó không còn là chuyện nên cố chịu.

Đau bụng kinh dữ dội, tăng dần theo thời gian là dấu hiệu không nên xem nhẹ.

Dấu hiệu 2: Đau vùng chậu kéo dài ngoài kỳ kinh

Lạc nội mạc tử cung không chỉ gây đau đúng những ngày hành kinh. Một số người bị đau âm ỉ vùng chậu nhiều ngày trong tháng, đau lưng dưới, căng tức bụng dưới hoặc cảm giác nặng vùng chậu ngay cả khi không tới tháng.

Đây là điểm giúp phân biệt với đau bụng kinh thông thường. Nếu đau chỉ xuất hiện ngắn trong 1-2 ngày đầu kỳ kinh và giảm nhanh, thường ít đáng lo hơn. Nhưng nếu vùng chậu đau dai dẳng, đau tái diễn, đau làm giảm khả năng làm việc hoặc phải dùng thuốc nhiều lần, nên đi khám phụ khoa để tìm nguyên nhân.

Dấu hiệu 3: Đau khi quan hệ hoặc đau sâu vùng chậu

Đau khi quan hệ, đặc biệt là cảm giác đau sâu trong vùng chậu, có thể liên quan đến lạc nội mạc tử cung. Văn phòng Sức khỏe Phụ nữ Hoa Kỳ (Office on Women’s Health) nêu rằng người mắc lạc nội mạc tử cung có thể gặp nhiều dạng đau, gồm đau bụng kinh nặng hơn theo thời gian, đau vùng lưng dưới/vùng chậu kéo dài và đau trong hoặc sau khi quan hệ.

Nhiều phụ nữ ngại nói về triệu chứng này nên bỏ qua nhiều năm. Nhưng đây là thông tin rất quan trọng với bác sĩ. Đau khi quan hệ không nên chỉ được giải thích bằng “tâm lý”, “căng thẳng” hoặc “chưa thư giãn đủ”, nhất là khi nó lặp lại và đi kèm đau bụng kinh dữ dội.

Lạc nội mạc tử cung có thể gây đau vùng chậu, đau khi hành kinh và đau sâu khi quan hệ.

Dấu hiệu 4: Đầy bụng, tiêu chảy, táo bón hoặc đau khi đi tiêu trong kỳ kinh

Một số người mắc lạc nội mạc tử cung có triệu chứng tiêu hóa rõ hơn trong kỳ kinh: đầy bụng, buồn nôn, tiêu chảy, táo bón, đau khi đi tiêu hoặc cảm giác bụng căng bất thường. Những triệu chứng này dễ bị nhầm với rối loạn tiêu hóa, hội chứng ruột kích thích hoặc ăn uống không hợp.

Điểm cần để ý là tính chu kỳ. Nếu cứ gần kỳ kinh hoặc trong kỳ kinh, các vấn đề tiêu hóa lại nặng lên cùng đau vùng chậu, nên ghi lại để trao đổi với bác sĩ. Lạc nội mạc tử cung đôi khi có thể ảnh hưởng đến khu vực gần ruột, nên triệu chứng không chỉ nằm ở tử cung hay buồng trứng.

Dấu hiệu 5: Khó mang thai hoặc đã cố gắng lâu nhưng chưa có kết quả

Không phải ai mắc lạc nội mạc tử cung cũng khó mang thai, nhưng bệnh có thể liên quan đến giảm khả năng sinh sản ở một số phụ nữ. Tình trạng viêm, sẹo dính hoặc tổn thương quanh buồng trứng, ống dẫn trứng có thể ảnh hưởng đến quá trình rụng trứng, thụ tinh hoặc di chuyển của trứng.

Nếu đau bụng kinh nặng đi kèm khó mang thai, từng bị u nang buồng trứng dạng lạc nội mạc hoặc có tiền sử đau vùng chậu kéo dài, nên khám chuyên khoa sản phụ khoa. Việc phát hiện sớm giúp người bệnh có thêm lựa chọn kiểm soát đau và lên kế hoạch sinh sản phù hợp.

Ghi lại cơn đau, ngày hành kinh và triệu chứng đi kèm giúp bác sĩ đánh giá lạc nội mạc tử cung chính xác hơn.

Khi nào nên đi khám?

Nên đi khám nếu đau bụng kinh dữ dội, đau tăng dần, đau vùng chậu ngoài kỳ kinh, đau khi quan hệ, đau khi đi tiêu/tiểu tiện trong kỳ kinh, chảy máu kinh nhiều bất thường hoặc khó mang thai. Đừng đợi đến khi đau không chịu nổi mới đi khám; nhật ký triệu chứng trong 2-3 chu kỳ có thể giúp bác sĩ có thêm dữ liệu quan trọng.

Đau bụng kinh không phải lúc nào cũng là chuyện “phụ nữ nào cũng vậy”. Khi đau quặn dữ dội đi kèm đau vùng chậu kéo dài, đau khi quan hệ, rối loạn tiêu hóa theo chu kỳ, chảy máu nhiều hoặc khó mang thai, lạc nội mạc tử cung là nguyên nhân nên được kiểm tra.

Nếu cơn đau kỳ kinh đang làm bạn phải thay đổi lịch học, lịch làm hoặc sinh hoạt mỗi tháng, hãy bắt đầu ghi lại triệu chứng từ chu kỳ này. Một cuốn nhật ký nhỏ có thể là bước đầu để tìm đúng nguyên nhân thay vì tiếp tục chịu đau.

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. 

Xem thêm: Chị em muốn có làn da căng mọng, hãy bổ sung 5 loại thực phẩm màu trắng giàu collagen này

Quỳnh Giang

Theo Người đưa tin