Sự tráo đổi nguy hiểm: Khi thể thao đi ngược nhịp sinh học của cơ thể

Tập luyện thể dục thể thao từ lâu được xem là một trong những thói quen có lợi cho sức khỏe. Tuy nhiên, lợi ích của việc vận động còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như cường độ tập, thể trạng, thời gian nghỉ ngơi và thời điểm tập luyện. Trong đó, tập quá nặng vào đêm muộn có thể ảnh hưởng đến nhịp sinh học và quá trình phục hồi của cơ thể.

Cơ thể con người hoạt động theo nhịp sinh học 24 giờ, hay còn gọi là nhịp sinh học ngày - đêm. Nhịp này điều phối nhiều hoạt động quan trọng như chu kỳ ngủ – thức, nhiệt độ cơ thể, huyết áp và quá trình tiết hormone.

- Vào ban ngày: Cơ thể thường ở trạng thái tỉnh táo và sẵn sàng cho các hoạt động thể chất, học tập, làm việc.

- Vào ban đêm: Cơ thể dần chuyển sang trạng thái nghỉ ngơi. Nhịp tim và huyết áp có xu hướng giảm, nhiệt độ cơ thể thay đổi, đồng thời hormone melatonin được tiết ra nhiều hơn để hỗ trợ giấc ngủ.

Vì vậy, khi tập luyện cường độ cao vào những khung giờ rất muộn, chẳng hạn từ 23 giờ đến 2 giờ sáng, cơ thể phải chuyển từ trạng thái chuẩn bị nghỉ ngơi sang trạng thái hoạt động mạnh.

Vận động gắng sức khiến hệ thần kinh giao cảm được kích hoạt, làm tăng nhịp tim, huyết áp và các hormone liên quan đến phản ứng căng thẳng như adrenaline. Sau buổi tập, cơ thể cũng cần thêm thời gian để nhịp tim, nhiệt độ và trạng thái hưng phấn trở về bình thường. Điều này có thể gây khó ngủ hoặc làm giảm thời gian nghỉ ngơi, đặc biệt ở những người vốn đã thiếu ngủ, làm việc quá sức hoặc có bệnh lý tim mạch tiềm ẩn.

Vận động cường độ cao vào đêm muộn có thể ảnh hưởng đến thời gian nghỉ ngơi và quá trình phục hồi của cơ thể.

3 vấn đề tim mạch cần lưu ý khi tập thể thao quá sức vào đêm muộn

Tập thể thao vào buổi tối không đồng nghĩa với nguy hiểm. Tuy nhiên, nếu tập quá sức vào đêm khuya, đặc biệt trong tình trạng thiếu ngủ, mất nước hoặc có bệnh tim mạch tiềm ẩn, cơ thể có thể phải chịu thêm áp lực.

1. Tim và mạch máu phải làm việc nhiều hơn

Khi vận động mạnh, cơ thể cần cung cấp nhiều oxy hơn cho các cơ đang hoạt động. Vì vậy, tim phải đập nhanh và mạnh hơn, đồng thời huyết áp cũng có thể tăng trong lúc tập.

Ở người có bệnh động mạch vành hoặc các yếu tố nguy cơ tim mạch mà chưa được phát hiện, gắng sức quá mức có thể làm tăng nguy cơ xuất hiện các triệu chứng bất thường như đau ngực, khó thở hoặc rối loạn nhịp tim.

Nhồi máu cơ tim xảy ra khi dòng máu nuôi cơ tim bị cản trở nghiêm trọng, thường liên quan đến sự hình thành cục máu đông tại vị trí mảng xơ vữa bị tổn thương. Đây là tình trạng cấp cứu cần được xử trí càng sớm càng tốt.

2. Huyết áp có thể tăng mạnh khi vận động quá sức

Khi tập luyện cường độ cao, huyết áp tâm thu có thể tăng để đáp ứng nhu cầu vận động của cơ thể. Nếu người tập đồng thời thiếu ngủ, mất nước, sử dụng chất kích thích hoặc có bệnh tăng huyết áp nhưng chưa được kiểm soát, hệ tim mạch có thể phải chịu thêm áp lực.

Đặc biệt, người có bệnh tăng huyết áp hoặc bất thường mạch máu não cần thận trọng với những buổi tập quá sức. Xuất huyết não xảy ra khi một mạch máu trong não bị vỡ, khiến máu chảy vào mô não. Đây là một dạng đột quỵ nguy hiểm, cần được cấp cứu ngay.

3. Mất nước và rối loạn điện giải có thể ảnh hưởng đến nhịp tim

Vận động kéo dài khiến cơ thể mất nước và các chất điện giải qua mồ hôi. Nếu lượng nước và điện giải mất đi không được bù phù hợp, người tập có thể cảm thấy mệt mỏi, chuột rút, chóng mặt hoặc hồi hộp. Trong những trường hợp nghiêm trọng, đặc biệt ở người có bệnh tim hoặc yếu tố nguy cơ sẵn có, rối loạn điện giải có thể góp phần gây rối loạn nhịp tim.

Một trong những dạng rối loạn nhịp nguy hiểm là rung thất. Khi đó, các buồng thất của tim co bóp hỗn loạn và không thể bơm máu hiệu quả đến các cơ quan. Người bệnh có thể đột ngột mất ý thức và cần được hồi sức tim phổi, sử dụng máy khử rung tim tự động (AED) càng sớm càng tốt.

Người xuất hiện đau ngực, khó thở, choáng váng hoặc mất ý thức trong khi tập thể thao cần được hỗ trợ y tế kịp thời.

Lựa chọn thời điểm tập luyện phù hợp với cơ thể

Không có một khung giờ tập luyện duy nhất phù hợp với tất cả mọi người. Điều quan trọng là lựa chọn thời điểm có thể duy trì đều đặn, phù hợp với lịch sinh hoạt và không ảnh hưởng đến giấc ngủ.

Nếu muốn tập vào buổi sáng, bạn có thể vận động sau khi thức dậy và khởi động kỹ để cơ thể thích nghi. Với người thích tập vào buổi chiều hoặc đầu buổi tối, đây cũng là thời điểm thuận tiện vì cơ thể đã có thời gian vận động trong ngày.

Nếu chỉ có thể tập vào buổi tối, nên chú ý một số nguyên tắc sau:

- Tránh tập quá nặng sát giờ ngủ: Những bài tập cường độ cao có thể khiến nhịp tim và trạng thái hưng phấn duy trì trong một khoảng thời gian sau khi kết thúc. Nếu nhận thấy tập muộn khiến mình khó ngủ, nên chuyển buổi tập sớm hơn hoặc giảm cường độ.

- Ưu tiên vận động nhẹ khi cơ thể đã quá mệt: Sau một ngày làm việc kéo dài hoặc thiếu ngủ, có thể lựa chọn đi bộ, yoga nhẹ hoặc các bài giãn cơ thay vì cố hoàn thành một buổi tập nặng.

- Bổ sung đủ nước: Đặc biệt khi vận động kéo dài hoặc đổ nhiều mồ hôi, cần chú ý bù nước phù hợp trước, trong và sau khi tập.

- Không bỏ qua các dấu hiệu cảnh báo: Nếu xuất hiện đau hoặc tức ngực, khó thở bất thường, choáng váng, hồi hộp dữ dội, vã mồ hôi lạnh hoặc cảm giác sắp ngất khi đang tập, cần dừng vận động và tìm kiếm sự hỗ trợ y tế.

Thể thao mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe, nhưng tập càng muộn hay càng nặng không có nghĩa là càng tốt. Một lịch tập phù hợp cần cân bằng giữa vận động, nghỉ ngơi và giấc ngủ để cơ thể có đủ thời gian phục hồi. Khi phải lựa chọn giữa một buổi tập quá sức lúc nửa đêm và một giấc ngủ cần thiết, nghỉ ngơi đôi khi mới là lựa chọn phù hợp hơn cho sức khỏe.

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. 

Xem thêm: Chị em muốn có làn da căng mọng, hãy bổ sung 5 loại thực phẩm màu trắng giàu collagen này