Khô mắt xảy ra khi mắt không tạo đủ nước mắt hoặc nước mắt bay hơi quá nhanh. Lớp phim nước mắt không chỉ là “nước” đơn thuần; nó gồm nhiều lớp giúp bôi trơn, nuôi dưỡng và bảo vệ bề mặt mắt. Khi lớp này mất ổn định, mắt có thể cộm, rát, đỏ, mờ hoặc chảy nước mắt phản xạ.

Theo Học viện Nhãn khoa Hoa Kỳ (AAO), khô mắt có thể gây cảm giác xốn/cộm, châm chích, rát, đỏ mắt, nhạy sáng, nhìn mờ và chảy nước mắt. Cơ quan này cũng khuyến nghị tránh môi trường quá nóng, thêm độ ẩm không khí khi cần và bảo vệ mắt trước gió hoặc không khí khô.

Một tổng quan năm 2021 đăng trên cơ sở dữ liệu của Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ thuộc Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NLM/NIH) cho thấy việc dùng thiết bị màn hình có liên quan đến bệnh khô mắt và có thể làm thay đổi động học chớp mắt. Điều này rất gần với đời sống hiện nay: nhiều người không chỉ làm việc trên laptop, mà còn nghỉ ngơi bằng điện thoại, khiến mắt gần như không có khoảng nghỉ thật sự.

1. Cảm giác cộm như có bụi hoặc hạt cát trong mắt

Cộm mắt là dấu hiệu rất thường gặp. Người bệnh có thể thấy như có bụi, lông mi hoặc hạt cát trong mắt dù soi không thấy gì. Cảm giác này thường rõ hơn khi làm việc lâu trước màn hình, ngồi phòng điều hòa, đi ngoài gió hoặc sau một đêm ngủ không đủ.

Nguyên nhân là bề mặt mắt thiếu lớp bôi trơn ổn định. Khi mí mắt chớp qua bề mặt giác mạc, ma sát tăng lên, tạo cảm giác xốn cộm. Nếu chỉ dụi mắt, bề mặt mắt càng dễ kích ứng. Thay vào đó, nên nghỉ mắt, chớp mắt chủ động, tránh gió thổi trực tiếp và dùng nước mắt nhân tạo phù hợp nếu cần.

Cảm giác cộm như có bụi trong mắt có thể là dấu hiệu lớp phim nước mắt đang mất ổn định.

2. Chảy nước mắt sống dù mắt vẫn khô

Nghe có vẻ nghịch lý, nhưng mắt khô vẫn có thể chảy nước mắt. Khi bề mặt mắt bị kích thích, tuyến lệ có thể tiết nước mắt phản xạ. Lượng nước này thường loãng, không đủ thành phần dầu và nhầy để giữ ẩm lâu, nên mắt vẫn khô dù nước mắt chảy.

Dấu hiệu này dễ bị nhầm với “mắt yếu” hoặc “gió làm chảy nước mắt”. Nếu chảy nước mắt sống kèm cộm rát, đỏ nhẹ, mờ thoáng qua và tăng khi ra gió/nhìn màn hình, khô mắt là khả năng nên nghĩ đến. Học viện Nhãn khoa Hoa Kỳ (AAO) cũng liệt kê chảy nước mắt là một biểu hiện có thể gặp ở người bị khô mắt.

3. Nhìn mờ thoáng qua và rõ hơn sau khi chớp mắt

Khô mắt có thể làm thị lực dao động. Bạn có thể thấy chữ trên màn hình nhòe, hình ảnh không sắc nét, nhưng sau khi chớp mắt vài lần lại rõ hơn. Đây là dấu hiệu lớp nước mắt không phủ đều bề mặt mắt, khiến ánh sáng đi vào mắt bị “lệch” nhẹ.

Nếu nhìn mờ kéo dài, đau mắt, đỏ nhiều, thấy quầng sáng hoặc giảm thị lực rõ, không nên quy hết cho khô mắt. Nhưng nếu mờ thoáng qua, rõ hơn sau khi chớp mắt, thường xuất hiện cuối ngày làm việc, nên rà lại thói quen dùng màn hình và độ ẩm môi trường.

Khô mắt có thể làm thị lực dao động, đặc biệt khi nhìn màn hình trong thời gian dài.

4. Đỏ mắt nhẹ, rát mắt hoặc nóng mắt cuối ngày

Mắt đỏ nhẹ cuối ngày thường đến từ bề mặt mắt bị kích ứng. Khi nước mắt không đủ bảo vệ, bụi, ánh sáng, gió điều hòa và việc chớp mắt ít làm mắt dễ rát, nóng, đỏ. Người đeo kính áp tròng, làm việc trong phòng điều hòa hoặc dùng máy tính nhiều giờ càng dễ gặp.

Lúc này, nhiều người tự mua thuốc nhỏ mắt “làm trắng mắt” vì thấy đỏ. Tuy nhiên, không nên lạm dụng thuốc nhỏ co mạch nếu chưa có tư vấn, vì có thể làm mắt phụ thuộc hoặc che lấp vấn đề thật. Nước mắt nhân tạo không chất bảo quản có thể phù hợp với nhiều người, nhưng nếu đỏ đau kéo dài, cần khám mắt.

5. Nhạy sáng, mỏi mắt và khó chịu khi ra gió

Khi mắt khô, bề mặt mắt nhạy hơn với ánh sáng, gió và bụi. Bạn có thể nheo mắt khi ra ngoài, khó chịu khi quạt/điều hòa thổi thẳng hoặc thấy mắt nhanh mỏi dù chưa làm việc quá lâu. Đây là dấu hiệu mắt đang cần được giảm kích thích và phục hồi độ ẩm.

Cách hỗ trợ gồm tránh luồng gió trực tiếp, điều chỉnh màn hình thấp hơn tầm mắt một chút để giảm diện tích mắt mở, chớp mắt chủ động, nghỉ mắt theo quy tắc 20-20-20, uống đủ nước và ngủ đủ. Với người dùng kính áp tròng, cần kiểm tra lại thời gian đeo, vệ sinh kính và loại dung dịch đang dùng.

Mắt khô dễ nhạy với gió và ánh sáng, nên cần bảo vệ mắt cả ngoài trời lẫn trong phòng làm việc.

Khi nào khô mắt cần đi khám?

Nếu khô mắt kéo dài, đau mắt, đỏ nhiều, tiết ghèn, nhìn mờ không cải thiện sau chớp mắt/nghỉ ngơi, nhạy sáng nặng, đeo kính áp tròng khó chịu hoặc đã dùng nước mắt nhân tạo nhưng không đỡ, nên đi khám. Khô mắt có thể liên quan đến viêm bờ mi, rối loạn tuyến Meibomian, bệnh tự miễn, thuốc đang dùng hoặc bệnh lý mắt khác.

Mắt khô quá mức không chỉ là chuyện “thiếu nước mắt”. Cộm rát, chảy nước mắt sống, nhìn mờ thoáng qua, đỏ mắt cuối ngày và nhạy sáng khi ra gió đều là tín hiệu bề mặt mắt đang bị thiếu ổn định. Nhận ra sớm giúp bạn điều chỉnh môi trường, thói quen màn hình và chăm mắt đúng cách hơn.

Hôm nay, hãy thử đặt nhắc nghỉ mắt mỗi 20 phút, tránh gió điều hòa thổi thẳng và quan sát xem mắt có đỡ cộm vào cuối ngày không. Đôi mắt cần được “nghỉ” đều đặn, không chỉ cần nhỏ mắt khi đã quá rát.

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. 

Xem thêm: Chị em muốn có làn da căng mọng, hãy bổ sung 5 loại thực phẩm màu trắng giàu collagen này

Quỳnh Giang

Theo Người đưa tin