Đôi thận của con người tuy nhỏ bé nhưng phải làm việc liên tục để lọc bỏ độc tố. Việc lạm dụng các chất kích thích để duy trì sự tỉnh táo ban đêm đang tàn phá cầu thận theo những cơ chế cực kỳ tàn khốc.

Tỷ lệ bệnh nhân trẻ phải chạy thận gia tăng báo động, xuất phát từ thói quen cày đêm và lạm dụng chất kích thích thay cho nước lọc.

1. Co thắt mạch máu thận do nạp Caffeine liều cao

Caffeine có trong cà phê và các loại nước tăng lực là một chất kích thích hệ thần kinh trung ương mạnh mẽ. Khi bạn uống 2-3 lon nước tăng lực hay các ly cà phê đậm đặc trong một đêm cày việc, Caffeine sẽ kích thích tuyến thượng thận giải phóng dồn dập hormone Adrenaline vào hệ tuần hoàn. Adrenaline làm nhịp tim đập nhanh, đồng thời gây ra hiện tượng co thắt các mạch máu khắp cơ thể, bao gồm cả các tiểu động mạch đến và đi tại cầu thận.

Để có thể đẩy máu qua các mạch máu đang bị co quắp nhằm duy trì hoạt động lọc chất thải, thận buộc phải tự tăng áp lực thủy tĩnh bên trong các búi cầu thận lên gấp nhiều lần. Tình trạng "tăng áp lực lọc" này diễn ra liên tục từ đêm này sang đêm khác sẽ làm căng giãn và rách các lỗ lọc siêu nhỏ trên màng lọc cầu thận. Theo thời gian, các búi cầu thận bị tổn thương sẽ bị xơ hóa, biến thành các mô sẹo không còn chức năng lọc máu.

2. Gánh nặng Axit Uric từ đường và hóa chất trong nước tăng lực

Khác với cà phê truyền thống, nước tăng lực là một "hỗn hợp hóa học" chứa hàm lượng đường Fructose công nghiệp rất cao cùng vô số chất phụ gia như Taurine, Inositol, chất tạo màu và chất bảo quản. Khi nạp Fructose liều cao vào cơ thể, quá trình phân hủy Fructose tại gan sẽ làm tiêu tốn một lượng lớn ATP (năng lượng tế bào), tạo ra sản phẩm phụ là Axit Uric tự do tràn vào máu.

Nồng độ Axit Uric trong máu tăng cao đột ngột sẽ vượt quá khả năng hòa tan của plasma. Các tinh thể Urát sắc nhọn như những kim khâu siêu nhỏ sẽ lắng đọng lại tại các ống thận và tổ chức kẽ của thận, gây ra phản ứng viêm mạn tính dai dẳng. Tình trạng viêm ống thận kẽ này diễn ra vô cùng âm thầm, không gây ra bất kỳ cơn đau rát rõ rệt nào ở giai đoạn đầu nhưng lại âm thầm tiêu diệt các đơn vị thận từng ngày.

3. Tình trạng mất nước cấp tính khiến độc tố bị cô đặc

Cả Caffeine lẫn đường Fructose đều là những chất có đặc tính lợi tiểu rất mạnh. Khi uống cà phê hay nước tăng lực, cơ thể sẽ tăng cường kích thích đi tiểu để đào thải các chất này ra ngoài. Điều đáng nói là khi đã mải mê tập trung vào công việc ban đêm, hầu hết người trẻ đều quên mất việc phải uống bù nước lọc.

Cơ thể nhanh chóng rơi vào trạng thái mất nước cấp tính tế bào, dung tích máu suy giảm khiến các chất thải độc hại như Urea, Creatinine và các gốc tự do bên trong máu bị cô đặc ở mức nguy hiểm. Khi dòng máu cô đặc độc tố này chảy qua thận, nó trực tiếp gây ra tình trạng độc chất tấn công tàn phá các tế bào biểu mô ống thận, đẩy nhanh tiến trình suy thận cấp chuyển thành suy thận mạn tính giai đoạn cuối.

Nước tiểu xuất hiện bọt lâu tan là một trong những tín hiệu cảnh báo sớm màng lọc cầu thận đang bị tổn thương nặng nề.

Dấu hiệu cảnh báo sớm bệnh thận cần lưu ý

• Nước tiểu sủi bọt lâu tan (Đạm niệu): Nước tiểu xuất hiện lớp bọt dày, nhỏ li ti lâu tan. Đây là dấu hiệu màng lọc cầu thận bị thủng, làm rò rỉ Protein vào nước tiểu.

• Sưng phù ở mi mắt và chân: Thận suy giảm chức năng không thể đào thải hết Natri và nước. Sáng ngủ dậy thấy mi mắt bị húp nặng, hoặc về chiều thấy mu bàn chân, cổ chân bị phù, ấn vào có vết lõm.

• Đau mỏi âm ỉ vùng thắt lưng hông: Cơn đau xuất hiện ở hố thắt lưng phía sau (ngay dưới bờ xương sườn), đau âm ỉ liên tục và tăng khi vận động.

• Tăng huyết áp ở người trẻ: Thận điều hòa huyết áp qua hệ thống hormone Renin-Angiotensin. Khi thận bị tổn thương, huyết áp sẽ tăng cao bất thường (trên 130/80 mmHg).

Giải pháp bảo vệ chức năng thận

• Từ bỏ nước tăng lực: Nước tăng lực không tạo ra năng lượng thật mà vắt kiệt dự trữ của tuyến thượng thận và gây tải nặng cho thận.

• Giới hạn lượng Cà phê: Không uống quá 1-2 tách cà phê pha nhẹ/ngày, không uống sau 3 giờ chiều.

• Thực hiện quy tắc bù nước 1-1: Uống 1 ly cà phê phải uống bổ sung ngay 1 ly nước lọc (300-400ml). Đảm bảo nạp đủ 2-2.5 lít nước lọc/ngày để pha loãng chất thải và giảm áp lực lọc cho cầu thận.

• Giảm ăn mặn: Hạn chế thực phẩm chế biến sẵn và đồ ăn chứa nhiều muối Natri để tránh làm tăng huyết áp và tải cho thận.

• Tầm soát định kỳ 6 tháng/lần: Làm Xét nghiệm Creatinine máu (tính mức lọc cầu thận eGFR) và Tổng phân tích nước tiểu 10 thông số để phát hiện sớm tổn thương thận khi chưa có triệu chứng rõ rệt.

Thói quen thức đêm cày công việc và lạm dụng nước tăng lực, cà phê đậm đặc đang âm thầm bào mòn chức năng thận của rất nhiều người trẻ. Đôi thận một khi đã bị xơ hóa mạn tính sẽ không thể tự phục hồi, và bản án phải gắn liền phần đời còn lại với máy lọc máu là một cái giá quá đắt. Deadline công việc có thể thương lượng hoặc dời lại, nhưng sức khỏe và đôi thận của bạn thì không. Hãy thay đổi thói quen sinh hoạt ngay từ hôm nay: Lắng nghe tín hiệu của cơ thể, bù đủ nước lọc, hạn chế chất kích thích và chủ động tầm soát chức năng thận định kỳ 6 tháng một lần để bảo vệ tương lai và chính cuộc sống của bạn.

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. 

Xem thêm: Chị em muốn có làn da căng mọng, hãy bổ sung 5 loại thực phẩm màu trắng giàu collagen này