Theo bác sĩ chuyên khoa tiết niệu, chế độ ăn không cân đối về muối, đạm, đường hay canxi có thể tạo điều kiện thuận lợi để các tinh thể khoáng chất kết tủa, từ đó hình thành sỏi. Nguyên nhân phổ biến nhất là dư thừa oxalate, acid uric hoặc canxi trong cơ thể, khi kết hợp với nước tiểu cô đặc sẽ hình thành tinh thể và dần phát triển thành sỏi.

Một nghiên cứu công bố trên tạp chí Journal of Urology cho thấy những người tiêu thụ quá nhiều thực phẩm giàu oxalate và đồ uống có đường dễ mắc sỏi thận hơn gấp đôi so với những người ăn uống điều độ. Vì vậy, việc nhận diện 5 loại đồ ăn, thức uống có nguy cơ “nuôi” sỏi là bước quan trọng để bảo vệ sức khỏe lâu dài.

1. Thực phẩm giàu oxalate

Oxalate là hợp chất tự nhiên có trong nhiều loại rau củ và một số thực phẩm chế biến sẵn. Khi oxalate tích tụ trong nước tiểu kết hợp với canxi, nó tạo thành sỏi canxi oxalat - dạng sỏi phổ biến nhất trong cơ thể. Một số thực phẩm giàu oxalate mà bác sĩ cảnh báo cần hạn chế bao gồm cải bó xôi, củ dền, cacao, hạt điều, và trà đen. Không phải ai ăn thực phẩm này đều bị sỏi, nhưng tiêu thụ quá nhiều, đặc biệt khi cơ thể thiếu nước hoặc chế độ ăn giàu protein động vật, sẽ làm tăng nguy cơ.

Bác sĩ thường khuyến nghị: nếu thích các loại rau củ này, nên luộc hoặc kết hợp với chế độ giàu nước, vừa bổ dưỡng, vừa giảm nguy cơ hình thành sỏi (Ảnh: Internet)

2. Thực phẩm và đồ uống giàu muối

Muối không chỉ là gia vị quen thuộc mà còn là “kẻ thù thầm lặng” của thận. Khi ăn quá nhiều muối, cơ thể giữ nước để cân bằng nồng độ natri, dẫn đến nước tiểu cô đặc và dễ hình thành sỏi canxi. Đặc biệt, các món ăn nhanh, đồ đóng hộp, mì gói, dưa muối hay snack chứa lượng muối cao, nếu tiêu thụ thường xuyên, sẽ làm tăng nguy cơ mắc sỏi thận. Bác sĩ khuyến nghị nên kiểm soát lượng muối dưới 5 gram mỗi ngày và ưu tiên các món tươi nấu tại nhà để giảm nguy cơ tích tụ sỏi.

3. Đồ uống có đường và nước ngọt

Các loại nước ngọt, nước trái cây đóng hộp hay đồ uống thể thao thường chứa lượng đường cao, đặc biệt là fructose. Fructose khi đi vào cơ thể có thể làm tăng sản xuất acid uric và canxi trong nước tiểu, hai yếu tố quan trọng trong cơ chế hình thành sỏi.

Một nghiên cứu trên American Journal of Kidney Diseases cho thấy những người uống nhiều nước ngọt có nguy cơ mắc sỏi thận cao hơn 25% so với người hạn chế đường (Ảnh: Internet)

Bác sĩ nhấn mạnh rằng, thay vì uống nước ngọt, nên uống nước lọc, trà thảo mộc hoặc nước trái cây tự làm để vừa cung cấp nước, vừa kiểm soát lượng đường tiêu thụ.

4. Thực phẩm giàu protein động vật

Thịt đỏ, thịt gia cầm, cá và hải sản cung cấp lượng đạm cao nhưng tiêu thụ quá mức có thể tạo điều kiện cho sỏi urat hình thành. Khi protein động vật bị phân giải, cơ thể sinh ra acid uric - một trong những yếu tố kích thích sỏi phát triển.

Thêm vào đó, ăn quá nhiều thịt còn làm tăng lượng canxi và oxalat trong nước tiểu, đồng thời làm giảm citrate - chất giúp ngăn sỏi hình thành (Ảnh: Internet)

Bác sĩ khuyên nên cân đối lượng protein, kết hợp với rau xanh và uống đủ nước để giảm nguy cơ sỏi, thay vì cắt hoàn toàn protein, vì chúng vẫn là nguồn dinh dưỡng thiết yếu.

5. Thực phẩm giàu canxi nhưng thiếu cân đối

Canxi là khoáng chất quan trọng, nhưng tiêu thụ quá mức từ thực phẩm bổ sung hoặc một số loại phô mai, sữa đặc, bột canxi cũng có thể “nuôi” sỏi nếu không cân đối với nước uống và chất xơ. Khi canxi dư thừa kết hợp với oxalate trong nước tiểu, sỏi canxi oxalat sẽ hình thành dễ dàng hơn. Tuy nhiên, bác sĩ nhấn mạnh rằng canxi tự nhiên từ thực phẩm (như sữa tươi, sữa chua) vẫn quan trọng, chỉ cần cân đối liều lượng và kết hợp uống nước đầy đủ, không lạm dụng viên bổ sung canxi.

Sỏi trong cơ thể không xuất hiện một cách ngẫu nhiên; chúng thường là kết quả của lối sống và chế độ ăn uống lâu dài. Việc nhận diện và điều chỉnh 5 nhóm đồ ăn thức uống tiềm ẩn nguy cơ “nuôi” sỏi – gồm thực phẩm giàu oxalate, đồ ăn chứa muối cao, đồ uống có đường, protein động vật dư thừa và canxi thiếu cân đối - sẽ giúp cơ thể giảm thiểu khả năng hình thành sỏi và duy trì sức khỏe thận, bàng quang cũng như hệ tiêu hóa. Ngoài việc kiểm soát chế độ ăn, việc duy trì thói quen uống đủ nước, vận động đều đặn và kiểm tra sức khỏe định kỳ là những biện pháp quan trọng giúp phát hiện sỏi sớm, tránh biến chứng nguy hiểm. Như bác sĩ chuyên khoa tiết niệu nhấn mạnh, phòng ngừa luôn tốt hơn chữa trị, và chế độ ăn cân bằng chính là chìa khóa để cơ thể khỏe mạnh, không “nuôi” sỏi âm thầm.

Xem thêm: 6 dấu hiệu này xuất hiện trên bàn tay cảnh báo lượng đường trong máu tăng cao

Quỳnh Giang

Theo Người đưa tin