Đau nửa đầu không đơn thuần là một cơn đau đầu thông thường. Người bệnh có thể đau giật theo nhịp, buồn nôn và đặc biệt khó chịu với ánh sáng hoặc tiếng động. 

Trước khi đi vào từng phương pháp, cần phân biệt hai mục tiêu. Có cách giúp bạn dễ chịu hơn khi cơn đang xảy ra, như nghỉ trong phòng tối hoặc chườm mát. Những cách khác chủ yếu giúp giảm khả năng cơn tái diễn, chẳng hạn giữ giờ ngủ, ăn uống và vận động đều. Hiểu đúng mục tiêu sẽ tránh kỳ vọng một mẹo tại nhà có thể “chữa dứt điểm” migraine.

1. Nghỉ ở nơi tối và yên tĩnh khi cơn bắt đầu

Nhạy cảm với ánh sáng và âm thanh là những biểu hiện thường gặp của đau nửa đầu. Khi cơn bắt đầu, việc tiếp tục nhìn màn hình sáng, làm việc dưới ánh đèn mạnh hoặc ở nơi nhiều tiếng động có thể làm cảm giác khó chịu tăng thêm.

Một trong những cách đơn giản nhất là tạm dừng công việc, tìm nơi yên tĩnh, giảm ánh sáng và nhắm mắt nghỉ một lúc. Đây không phải phương pháp chữa nguyên nhân, nhưng có thể giúp giảm lượng kích thích mà não đang phải tiếp nhận trong lúc cơn đau xuất hiện. MedlinePlus cũng đưa nghỉ trong phòng tối, yên tĩnh vào nhóm biện pháp chăm sóc tại nhà khi migraine bắt đầu.

2. Chườm mát vùng trán hoặc thái dương

Một khăn mát hoặc túi lạnh bọc trong khăn có thể giúp một số người cảm thấy dễ chịu hơn khi cơn đau xuất hiện. Các hướng dẫn chăm sóc tại nhà của MedlinePlus và Quỹ Migraine Hoa Kỳ đều đề cập chườm mát như một biện pháp hỗ trợ trong cơn.

Không cần chườm lạnh đến mức tê buốt. Nếu dùng túi đá, nên bọc bên ngoài thay vì đặt trực tiếp lên da và chỉ sử dụng trong khoảng thời gian ngắn rồi nghỉ.

Giảm ánh sáng, tiếng động và chườm mát có thể giúp cơn migraine trở nên dễ chịu hơn ở một số người.

3. Uống đủ nước và tránh để cơ thể khát kéo dài

Thiếu nước được nhiều người mắc migraine ghi nhận là một yếu tố có thể kích hoạt đau đầu. Khi cơn xảy ra, đặc biệt nếu kèm nôn, bổ sung nước cũng giúp hạn chế tình trạng mất nước trở nên nặng hơn.

Điều này không có nghĩa uống thật nhiều nước một lúc sẽ “cắt” được migraine. Cách hợp lý hơn là uống nước đều trong ngày và tránh để đến lúc rất khát mới bù. Người mắc bệnh tim, bệnh thận hoặc đang được bác sĩ yêu cầu hạn chế dịch cần tuân thủ lượng nước phù hợp với tình trạng của mình.

4. Giữ giờ ngủ ổn định thay vì cuối tuần ngủ bù thật nhiều

Ngủ quá ít có thể khiến migraine dễ xuất hiện hơn ở một số người, nhưng thay đổi giờ ngủ quá nhiều cũng có thể gây rối nhịp sinh hoạt. Quỹ Migraine Hoa Kỳ khuyến nghị duy trì giờ đi ngủ và thức dậy tương đối ổn định như một phần của kế hoạch quản lý migraine.

Vì vậy, thay vì ngủ bốn tiếng suốt tuần rồi cuối tuần cố ngủ đến trưa, hãy hướng đến một lịch ngủ mà cơ thể có thể duy trì. Nếu cơn đau thường xuất hiện sau những đêm thức khuya, đây là một đầu mối rất đáng ghi lại.

5. Đừng để bụng đói quá lâu

Bỏ bữa hoặc để thời gian giữa các bữa quá dài có thể trở thành yếu tố kích hoạt cơn ở một số người mắc migraine. Các hướng dẫn về lối sống thường khuyến nghị ăn theo lịch tương đối đều thay vì thường xuyên bỏ bữa rồi ăn bù.

Không cần theo một thực đơn “chống migraine” quá khắt khe nếu bạn chưa xác định được thực phẩm nào thực sự liên quan. Việc cắt hàng loạt món ăn theo lời truyền miệng vừa khó duy trì vừa có thể khiến chế độ ăn thiếu cân bằng.

6. Vận động đều và thư giãn, nhưng không ép tập giữa lúc đang đau dữ dội

Hoạt động thể lực đều đặn có thể hỗ trợ quản lý migraine thông qua việc cải thiện giấc ngủ, sức khỏe chung và khả năng đối phó với căng thẳng. Tuy nhiên, tập cường độ mạnh có thể là yếu tố kích hoạt ở một số người, và không nên cố tập khi đang trong cơn đau nặng hoặc cảm thấy không khỏe.

Đi bộ, đạp xe nhẹ hoặc các hình thức vận động vừa sức thường dễ duy trì hơn. Quan trọng nhất là tăng cường độ từ từ, uống đủ nước và không để bụng đói trước khi tập.

Song song với vận động, những kỹ thuật như thở chậm, thư giãn cơ hoặc biofeedback có thể hỗ trợ một số người quản lý stress và migraine. Tuy nhiên, mức hiệu quả khác nhau giữa từng người và bằng chứng đối với một số kỹ thuật vẫn chưa hoàn toàn đồng nhất.

7. Cân nhắc châm cứu nếu muốn một phương pháp bổ trợ có nghiên cứu

Trong số các phương pháp bổ trợ không dùng thuốc, châm cứu là một lựa chọn đã được nghiên cứu cho đau đầu và migraine. Trung tâm Quốc gia về Sức khỏe Bổ sung và Tích hợp Hoa Kỳ (NCCIH) cho biết châm cứu có thể giúp giảm đau đầu ở một số người, dù một phần lợi ích có thể liên quan đến các yếu tố không đặc hiệu như kỳ vọng và bối cảnh điều trị.

Nếu lựa chọn châm cứu, nên thực hiện tại cơ sở có người được đào tạo phù hợp và dụng cụ bảo đảm vệ sinh. “Tự nhiên” không đồng nghĩa với việc bất kỳ phương pháp nào cũng hoàn toàn không có rủi ro.

Nhật ký giúp xác định phương pháp nào thực sự có ích với chính bạn thay vì áp dụng mọi mẹo cùng lúc.

Nhật ký đau đầu: bước nhỏ nhưng giúp bảy phương pháp trên có ý nghĩa hơn

Migraine không có cùng tác nhân ở tất cả mọi người. Vì vậy, ghi lại ngày đau, thời gian cơn kéo dài, giấc ngủ, bữa ăn và những hoạt động trước khi đau có thể giúp nhận diện quy luật cá nhân. MedlinePlus cũng khuyến nghị nhật ký đau đầu như một công cụ hỗ trợ người bệnh và bác sĩ tìm các yếu tố liên quan.

Đừng cố tìm thủ phạm cho mọi cơn. Một ngày đau đầu có thể là kết quả của nhiều yếu tố cùng lúc như thiếu ngủ, áp lực công việc và bỏ bữa.

Khi nào không nên chỉ tiếp tục dùng mẹo tại nhà?

Nếu đau đầu xảy ra thường xuyên hơn trước, mức đau ngày càng nặng, kéo dài nhiều ngày hoặc ảnh hưởng rõ đến công việc và giấc ngủ, nên đi khám để xác nhận nguyên nhân và xây dựng kế hoạch điều trị phù hợp.

Cần cấp cứu nếu xuất hiện cơn đau đầu dữ dội đột ngột khác hẳn mọi lần trước, hoặc đau kèm yếu tay chân, nói khó, mất thăng bằng, rối loạn thị lực mới xuất hiện, lú lẫn hay mất ý thức.

Các phương pháp không dùng thuốc có thể đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát migraine, nhưng không có một mẹo tự nhiên duy nhất phù hợp với tất cả mọi người. Nghỉ trong phòng tối, chườm mát, uống đủ nước, ăn và ngủ đều, vận động vừa sức, thư giãn hoặc châm cứu đều có thể được cân nhắc tùy hoàn cảnh. Nếu migraine kéo dài, xuất hiện thường xuyên hoặc thay đổi bất thường, đừng cố chịu đựng chỉ để tránh thuốc mà hãy trao đổi với bác sĩ về phương án phù hợp hơn.

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa.