Gan xơ hóa như thế nào?

Gan có khả năng tái tạo rất tốt. Tuy nhiên, khi liên tục phải chịu tổn thương trong thời gian dài, các tế bào gan sẽ được thay thế dần bằng mô sẹo. Quá trình hình thành mô sẹo này được gọi là xơ hóa gan.

Ở giai đoạn đầu, gan vẫn có thể hoạt động tương đối bình thường. Nhưng khi mô sẹo ngày càng nhiều, cấu trúc gan bị biến đổi, lưu lượng máu qua gan giảm và chức năng gan suy yếu. Nếu không được kiểm soát, xơ hóa gan có thể tiến triển thành xơ gan, suy gan hoặc làm tăng nguy cơ ung thư gan.

Theo Hiệp hội Nghiên cứu Bệnh gan Hoa Kỳ (American Association for the Study of Liver Diseases - AASLD), gan nhiễm mỡ không do rượu hiện là một trong những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến xơ hóa gan trên toàn cầu, trong đó chế độ ăn uống đóng vai trò quan trọng.

Nhiều thói quen ăn uống kéo dài trong nhiều năm có thể làm tăng nguy cơ xơ hóa gan.

1. Thường xuyên uống nước ngọt và đồ uống chứa nhiều đường

Nhiều người nghĩ rằng đường chỉ ảnh hưởng đến cân nặng hoặc nguy cơ đái tháo đường. Trên thực tế, lượng đường dư thừa còn tác động trực tiếp đến gan.

Khi tiêu thụ quá nhiều đường, đặc biệt là fructose trong nước ngọt, trà sữa hoặc đồ uống công nghiệp, gan phải chuyển hóa lượng đường này thành chất béo. Theo thời gian, chất béo tích tụ trong tế bào gan, làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ.

Nhiều nghiên cứu cho thấy gan nhiễm mỡ kéo dài có thể tiến triển sang viêm gan nhiễm mỡ và xơ hóa gan nếu không được kiểm soát. Điều đáng lo ngại là nhiều người uống nước ngọt gần như mỗi ngày nhưng không xem đó là một yếu tố nguy cơ đối với bệnh gan.

2. Ăn quá nhiều thực phẩm chiên rán và chất béo bão hòa

Gà rán, khoai tây chiên, xúc xích, thịt xông khói hay các món ăn chế biến sẵn thường chứa lượng lớn chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa. Việc tiêu thụ thường xuyên có thể làm tăng tích tụ mỡ trong gan và thúc đẩy phản ứng viêm.

Theo Phòng khám Mayo (Mayo Clinic), chế độ ăn giàu chất béo bão hòa là một trong những yếu tố làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ không do rượu. Vấn đề không nằm ở một bữa ăn đơn lẻ mà ở việc những thực phẩm này xuất hiện liên tục trong thực đơn nhiều năm liền.

3. Ăn quá mặn trong thời gian dài

Khi nhắc đến muối, phần lớn mọi người chỉ nghĩ đến nguy cơ tăng huyết áp. Tuy nhiên, một số nghiên cứu cho thấy chế độ ăn quá nhiều natri cũng có thể ảnh hưởng tiêu cực đến gan.

Các thực phẩm như:

• Dưa muối.

• Đồ hộp.

• Thịt chế biến sẵn.

• Mì ăn liền.

• Nước chấm sử dụng quá mức.

Một số nghiên cứu trên động vật cho thấy chế độ ăn nhiều muối có thể làm tăng stress oxy hóa và thúc đẩy quá trình xơ hóa gan. Dù cần thêm nghiên cứu trên người, các chuyên gia vẫn khuyến cáo nên hạn chế tiêu thụ natri quá mức.

Thực phẩm chế biến sẵn thường chứa lượng muối cao hơn nhiều so với nhu cầu thực tế của cơ thể.

4. Thường xuyên bỏ bữa rồi ăn bù quá nhiều vào buổi tối

Đây là thói quen phổ biến ở người trung niên bận rộn. Nhiều người bỏ bữa sáng hoặc ăn rất ít vào ban ngày nhưng lại ăn lượng lớn thực phẩm vào buổi tối. Điều này tạo áp lực chuyển hóa lớn lên gan khi cơ thể bước vào giai đoạn nghỉ ngơi.

Một số nghiên cứu cho thấy việc ăn tối quá muộn và tiêu thụ lượng calo lớn vào cuối ngày có thể làm tăng tích tụ mỡ trong gan, ảnh hưởng đến quá trình điều hòa chuyển hóa năng lượng. Không chỉ lượng thức ăn, thời điểm ăn cũng là yếu tố đáng lưu ý đối với sức khỏe gan.

5. Uống rượu bia theo kiểu "ít nhưng đều"

Không ít người cho rằng chỉ uống vài lon bia mỗi ngày sẽ không gây hại. Tuy nhiên, gan không đánh giá nguy cơ dựa trên cảm nhận chủ quan mà dựa trên tổng lượng cồn phải xử lý trong thời gian dài.

Khi rượu được chuyển hóa, các chất trung gian sinh ra có thể gây tổn thương tế bào gan và kích hoạt phản ứng viêm. Nếu tình trạng này lặp lại nhiều năm, nguy cơ xơ hóa gan sẽ tăng lên đáng kể. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), không có mức tiêu thụ rượu bia nào được xem là hoàn toàn an toàn đối với sức khỏe.

6. Ăn quá ít rau xanh và chất xơ

Rau xanh, trái cây ít đường và các loại đậu cung cấp chất xơ, vitamin, khoáng chất và nhiều hợp chất chống oxy hóa có lợi cho gan. Ngược lại, chế độ ăn nghèo chất xơ thường đi kèm với việc tiêu thụ nhiều thực phẩm chế biến sẵn, nhiều đường và nhiều chất béo.

Điều này không chỉ ảnh hưởng đến cân nặng mà còn làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ và các rối loạn chuyển hóa khác. Nhiều chuyên gia cho rằng việc tăng lượng rau xanh trong khẩu phần ăn là một trong những thay đổi đơn giản nhưng mang lại lợi ích đáng kể cho sức khỏe gan.

Chế độ ăn giàu rau xanh và thực phẩm tươi giúp hỗ trợ chức năng gan tốt hơn.

Xơ hóa gan không xảy ra trong một sớm một chiều mà thường là kết quả của nhiều năm tích lũy tổn thương. Những thói quen như uống nhiều nước ngọt, ăn nhiều thực phẩm chiên rán, tiêu thụ quá nhiều muối, uống rượu bia thường xuyên hay thiếu rau xanh đều có thể góp phần thúc đẩy quá trình này. Việc điều chỉnh chế độ ăn từ sớm là một trong những cách hiệu quả nhất để bảo vệ lá gan khi bước vào tuổi trung niên.

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa.

Xem thêm: Chị em muốn có làn da căng mọng, hãy bổ sung 5 loại thực phẩm màu trắng giàu collagen này