Vì sao vài giây “nín thở” trong đêm lại vắt kiệt sức của tim?

Mỗi lần đường thở bị tắc, lượng oxy trong máu tụt giảm đột ngột. Não bộ buộc phải "báo động" để đánh thức cơ thể trong tích tắc nhằm mở lại đường thở để lấy không khí. Người bệnh hầu như không nhớ những lần tỉnh giấc chớp nhoáng này, nhưng vòng lặp nín thở  giật mình thức giấc có thể diễn ra hàng chục đến hàng trăm lần mỗi đêm.

Hậu quả là tim và mạch máu không được nghỉ ngơi phục hồi như bình thường mà phải liên tục gồng mình chịu áp lực. Theo Viện Tim, Phổi và Máu Quốc gia Hoa Kỳ (NHLBI), việc thiếu oxy ngắt quãng kèm theo hệ thần kinh bị kích thích liên tục suốt đêm sẽ để lại những tổn thương âm thầm nhưng dai dẳng lên toàn bộ hệ tuần hoàn. Điển hình là với 6 tác động nguy hiểm sau đây.

1. Huyết áp tăng cao, khó kiểm soát dù đã uống thuốc

Mỗi khi đường thở nghẽn lại và thiếu oxy, hệ thần kinh lập tức kích hoạt phản ứng căng thẳng khiến mạch máu co thắt, tim đập nhanh và huyết áp vọt lên. Khi đêm nào tim mạch cũng phải "chạy trốn nguy hiểm" thay vì thư giãn, mức huyết áp sẽ luôn ở ngưỡng cao nguy hiểm.

Nếu một người đã uống đều đặn nhiều loại thuốc hạ huyết áp mà chỉ số vẫn không hạ, đồng thời hay ngáy to và ban ngày thường xuyên gà gật, bác sĩ sẽ luôn khuyên nên đi kiểm tra thêm chứng ngưng thở khi ngủ.

Ngủ ngáy kèm những khoảng ngừng thở bất thường là dấu hiệu cảnh báo sớm không nên xem nhẹ.

2. Làm loạn nhịp tim, đặc biệt là rung nhĩ

Rung nhĩ là tình trạng tim đập loạn xạ, không đều do các tín hiệu điện trong buồng tim bị xáo trộn. Tình trạng thiếu oxy lặp đi lặp lại cùng sự thay đổi áp lực đột ngột trong lồng ngực mỗi lần cố lấy hơi sẽ kích hoạt các cơn rối loạn nhịp tim này.

AHA nhấn mạnh rằng những người bị rung nhĩ từng điều trị thành công hoặc sốc điện chuyển nhịp nhưng sau đó lại tái phát rất nên tầm soát chứng ngưng thở khi ngủ. Điều trị bệnh tim mà bỏ qua gốc rễ từ giấc ngủ thì hiệu quả sẽ khó bền vững.

3. Làm tăng nguy cơ nghẽn mạch vành và lên cơn đau tim

Bệnh mạch vành xảy ra khi các mạch máu nuôi tim bị tổn thương hoặc xơ vữa, chít hẹp. Việc thiếu oxy vào ban đêm khiến cơ tim phải làm việc trong điều kiện thiếu dưỡng chất, lâu dần gây viêm mạch máu và dễ hình thành các mảng xơ vữa.

Nhiều người thường gặp các cơn đau thắt ngực, thậm chí lên cơn đau tim ngay giữa đêm. Đây chính là lúc chứng ngưng thở khi ngủ phát tác mạnh nhất và đẩy hệ tim mạch vào tình thế nguy hiểm.

4. Dễ dẫn tới suy tim hoặc làm suy tim nặng hơn

Khi đường thở bị nghẽn, người bệnh vô thức phải dùng lực lồng ngực rất mạnh để cố hít không khí vào. Lực hút này tạo ra áp lực bất thường ép lên các buồng tim, cộng thêm việc thiếu oxy liên miên khiến cơ tim ngày càng dày lên, giãn ra và suy yếu nhanh chóng.

Với những người đã có sẵn bệnh suy tim, chứng ngưng thở khi ngủ sẽ khiến bệnh tiến triển nặng hơn, gây khó thở, mệt mỏi nhiều hơn và giảm đáng kể hiệu quả điều trị của thuốc.

Kiểm tra giấc ngủ là bước quan trọng đối với người có bệnh nền tim mạch khó kiểm soát.

5. Gia tăng nguy cơ tai biến mạch máu não (đột quỵ)

Sự liên kết giữa giấc ngủ ngạt và não bộ rất rõ ràng: cao huyết áp và rung nhĩ do ngưng thở khi ngủ tạo ra chính là hai nguyên nhân hàng đầu hình thành cục máu đông gây tắc mạch máu não.

Các nghiên cứu tim mạch uy tín đều chỉ ra rằng người bị ngưng thở khi ngủ có tỷ lệ đột quỵ cao hơn hẳn người bình thường. Do đó, người từng trải qua cơn đột quỵ hoặc thiếu máu não thoáng qua luôn cần được rà soát kỹ thói quen ngáy và chất lượng giấc ngủ.

6. Gây tăng áp lực mạch máu phổi

Mỗi khi oxy trong phổi giảm sâu, các mạch máu nhỏ tại phổi sẽ tự động co lại để điều tiết dòng máu. Nếu hiện tượng này lặp lại hàng đêm suốt nhiều tháng nhiều năm, các mạch máu này sẽ xơ cứng và khiến áp lực máu trong phổi tăng cao mạn tính. Tình trạng này vừa gây khó thở vừa làm suy buồng tim bên phải, khiến sức khỏe người bệnh suy giảm nghiêm trọng.

Đo đa ký giấc ngủ và có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa là bước bắt buộc trước khi điều trị.

Ai cần đi khám tầm soát sớm?

Không phải ai ngáy to cũng mắc bệnh, nhưng bạn nên đi khám chuyên khoa giấc ngủ hoặc hô hấp ngay nếu thấy các dấu hiệu: ngáy to ngắt quãng có cơn ngưng thở được người nhà phát hiện, hay giật mình bật dậy cảm giác ngộp thở, ngủ đủ 7–8 tiếng nhưng ban ngày vẫn uể oải, buồn ngủ rũ rượi, đặc biệt là người thừa cân, người đang điều trị cao huyết áp hay bệnh tim.

Hiện nay, bác sĩ sẽ chẩn đoán chính xác bằng phương pháp đo đa ký giấc ngủ tại viện hoặc thiết bị theo dõi tại nhà. Các loại đồng hồ thông minh chỉ mang tính tham khảo sơ bộ, không thể dùng làm kết luận bệnh.

Tùy vào mức độ tắc nghẽn, bác sĩ sẽ chỉ định các giải pháp phù hợp: từ giảm cân, thay đổi tư thế ngủ (tránh nằm ngửa), đeo khí cụ nâng hàm cho đến sử dụng máy thở áp lực dương liên tục (CPAP) để tạo luồng khí giữ thông thoáng đường thở. Tuyệt đối không tự ý mua máy thở về dùng khi chưa có kết quả đo giấc ngủ và chỉ định cụ thể của bác sĩ.

Giấc ngủ say không đồng nghĩa với giấc ngủ khỏe. Nếu người thân của bạn thường xuyên ngáy giật cục rồi nín thở nhiều giây trong đêm, đừng chủ quan bỏ qua. Xử lý sớm chứng ngưng thở khi ngủ chính là cách bảo vệ trái tim và phòng ngừa đột quỵ hiệu quả nhất từ sớm.

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. 

Xem thêm: Chị em muốn có làn da căng mọng, hãy bổ sung 5 loại thực phẩm màu trắng giàu collagen này