Thiếu sắt không phát tín hiệu rầm rộ ngay từ đầu. Ở giai đoạn sớm khi lượng sắt dự trữ mới chớm hụt, cơ thể gần như không có biểu hiện gì rõ rệt. Chỉ đến khi kho dự trữ sắt cạn kiệt, tủy xương không đủ nguyên liệu để sản xuất hemoglobin (huyết sắc tố vận chuyển oxy đi khắp cơ thể), các tế bào bị "đói oxy" thì cảm giác kiệt sức, hụt hơi và hoa mắt mới lộ rõ.

Cần phân biệt rõ: "Thiếu sắt" và "Thiếu máu thiếu sắt"

Bạn có thể bị cạn kiệt nguồn sắt dự trữ trong cơ thể từ rất lâu trước khi chỉ số huyết sắc tố tụt xuống mức bị chẩn đoán là thiếu máu. Ferritin là loại protein chuyên trách việc lưu trữ sắt. Do đó, xét nghiệm nồng độ ferritin trong máu kết hợp với xét nghiệm công thức máu toàn phần là phương pháp chuẩn xác nhất để biết cơ thể có đang thiếu sắt hay không.

6 dấu hiệu dưới đây là hồi chuông cảnh báo bạn cần đi kiểm tra máu, chứ không phải là căn cứ để tự mua thuốc về uống.

1. Mệt mỏi kiệt sức dù ngủ đủ 8 tiếng

Cảm giác uể oải, tay chân rã rời là triệu chứng điển hình nhất khi thiếu máu thiếu sắt. Điểm khác biệt là cơn mệt này không tương xứng với khối lượng công việc bạn làm: dù tối qua ngủ rất ngon giấc, sáng dậy bạn vẫn thấy người nặng trĩu, làm những việc lặt vặt quen thuộc cũng nhanh kiệt sức.

Tuy nhiên, mệt mỏi có thể bắt nguồn từ stress, bệnh tuyến giáp hay suy nhược cơ thể. Nếu tình trạng này kéo dài nhiều tuần liền, việc bạn cần làm là đi làm xét nghiệm máu thay vì tự ý mua viên sắt tổng hợp về uống bổ sung.

Cảm giác uể oải, kiệt sức kéo dài dù ngủ đủ giấc là tín hiệu sớm của thiếu sắt.

2. Hụt hơi khi leo cầu thang, tim đập thình thịch

Khi lượng máu không mang đủ oxy đến các cơ quan, tim và phổi buộc phải làm việc cật lực hơn để bù đắp lại. Bạn sẽ thấy mình thở dốc, tim đập dồn dập sau những cử động vốn rất bình thường như leo vài bậc cầu thang, đi bộ nhanh hay xách túi đồ đi chợ.

Nếu bạn cảm thấy khó thở ngay cả khi đang ngồi nghỉ ngơi, kèm theo tức ngực hoặc choáng ngất, đây là tình huống khẩn cấp cần đến bệnh viện ngay lập tức.

3. Da dẻ xanh xao, niêm mạc mắt và nướu nhợt nhạt

Hemoglobin chính là yếu tố tạo nên màu đỏ tươi của máu và sắc hồng tự nhiên trên da thịt. Khi thiếu máu, những vùng mỏng như niêm mạc bên trong mí mắt dưới, nướu răng, lòng môi và lòng bàn tay sẽ chuyển sang màu nhợt nhạt hoặc tái trắng.

Màu da tự nhiên của mỗi người rất khác nhau, nên bạn không thể chỉ nhìn qua gương rồi tự phán mình bị thiếu máu. Dấu hiệu này chỉ có giá trị khi nó xuất hiện đồng thời với tình trạng mệt mỏi và hụt hơi.

4. Hoa mắt, chóng mặt và bàn tay bàn chân luôn lạnh

Não bộ là cơ quan cực kỳ nhạy cảm với tình trạng thiếu hụt oxy. Khi lượng máu giàu oxy lên não không đủ, bạn rất dễ bị choáng váng khi thay đổi tư thế đột ngột (như đang ngồi đứng bật dậy), đau đầu âm ỉ và khó tập trung làm việc. Ngoài ra, cơ thể sẽ ưu tiên dồn lượng máu ít ỏi về các cơ quan nội tạng sinh tồn, khiến các mạch máu ở đầu ngón tay, ngón chân co lại, làm tay chân lúc nào cũng lạnh buốt.

Thăm khám và làm xét nghiệm máu là cách duy nhất để xác định chính xác lượng sắt dự trữ.

5. Hội chứng chân không yên và cảm giác thèm ăn kỳ lạ

Một dấu hiệu kỳ lạ của việc thiếu sắt nặng là hội chứng Pica – cảm giác thèm nhai những thứ phi thực phẩm như đá lạnh vụn, đất sét, bột phấn hay gạo sống.

Bên cạnh đó, dự trữ sắt thấp còn liên quan đến hội chứng chân không yên: cảm giác bứt rứt, châm chích khó chịu ở bắp chân khiến bạn buộc phải cựa quậy hoặc rung chân liên tục, đặc biệt là vào ban đêm khi chuẩn bị đi ngủ.

6. Móng tay giòn, mỏng dẹt hoặc lõm hình lòng thìa

Khi cơ thể thiếu máu thiếu sắt trong thời gian dài, các tế bào mầm ở móng tay không được nuôi dưỡng đầy đủ. Móng sẽ trở nên mỏng manh, dễ gãy xước, xuất hiện các đường gờ dọc và nặng hơn là bị lõm xuống ở giữa như chiếc lòng thìa (chứng móng hình thìa).

Vì sao không nên tự ý mua viên sắt về uống?

Bổ sung sắt bừa bãi có thể gây táo bón nặng, đau dạ dày và thậm chí gây độc nếu cơ thể bị thừa sắt. Quan trọng hơn, thiếu sắt thường chỉ là phần ngọn của một tảng băng chìm: nguyên nhân có thể do mất máu rỉ rả từ vết loét dạ dày, trĩ, rong kinh hoặc đường ruột kém hấp thu.

Nếu chỉ chăm chăm uống viên sắt mà không tìm nguyên nhân gốc rễ, bạn có thể bỏ lỡ cơ hội điều trị các bệnh lý tiềm ẩn nguy hiểm. Khi thấy cơ thể có các dấu hiệu trên, hãy đi xét nghiệm máu để được bác sĩ tư vấn liều dùng và giải pháp điều trị phù hợp nhất.

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. 

Xem thêm: Chị em muốn có làn da căng mọng, hãy bổ sung 5 loại thực phẩm màu trắng giàu collagen này