Tiêu chảy khiến cơ thể mất nước và điện giải qua phân lỏng. Nếu đi ngoài nhiều lần, kèm nôn, sốt hoặc ăn uống kém, cơ thể có thể nhanh chóng mệt lả, khát, chóng mặt, tiểu ít và suy kiệt. Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS) lưu ý khi bị nôn hoặc tiêu chảy và mất nhiều dịch, cơ thể cần bù lại đường, muối và khoáng chất đã mất; dung dịch bù nước đường uống có thể được dược sĩ khuyến nghị trong tình huống này. 

Tiêu chảy cấp thường do nhiễm virus, vi khuẩn, thức ăn không đảm bảo, thay đổi thực phẩm hoặc rối loạn tiêu hóa tạm thời. Dù nguyên nhân là gì, 48 giờ đầu là giai đoạn cần ưu tiên “giữ sức”: không để mất nước, không ăn uống quá kiêng khem, không tự dùng thuốc bừa bãi và không bỏ qua dấu hiệu nặng.

1. Bù nước từng ngụm nhỏ, không chờ khát mới uống

Sai lầm thường gặp là chỉ uống nước khi quá khát, hoặc uống một lúc thật nhiều rồi lại buồn nôn. Khi đang tiêu chảy, cách an toàn hơn là uống từng ngụm nhỏ, đều đặn trong ngày. Nếu có nôn, hãy đợi vài phút rồi uống lại rất ít một, thay vì cố uống nhanh.

Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) trong hướng dẫn về liệu pháp bù nước đường uống nêu rằng nhiều người bị tiêu chảy cấp có thể được bù nước hoặc duy trì nước bằng đường uống; ngay cả khi có nôn, có thể dùng lượng nhỏ dung dịch bù nước đường uống, khoảng 5-10 ml mỗi 1-2 phút rồi tăng dần. 

Nước lọc vẫn cần thiết, nhưng nếu đi ngoài nhiều lần, chỉ uống nước lọc có thể chưa đủ vì cơ thể còn mất muối khoáng. Lúc này, dung dịch bù nước đường uống pha đúng hướng dẫn là lựa chọn phù hợp hơn. Không nên tự pha quá mặn hoặc quá ngọt vì có thể làm tiêu chảy khó chịu hơn.

Trong 48 giờ đầu, bù nước từng ngụm nhỏ giúp cơ thể tránh mất sức khi tiêu chảy.

2. Theo dõi dấu hiệu mất nước thay vì chỉ đếm số lần đi ngoài

Số lần đi ngoài quan trọng, nhưng chưa đủ. Có người đi ngoài không quá nhiều nhưng lại nôn, sốt, không uống được nước nên vẫn mất nước nhanh. Hãy chú ý các dấu hiệu như khát nhiều, miệng khô, chóng mặt khi đứng dậy, mệt lả, tiểu ít, nước tiểu sẫm màu, tim đập nhanh hoặc lú lẫn.

NHS liệt kê các dấu hiệu mất nước có thể gồm cảm giác khát, nước tiểu vàng sẫm hoặc có mùi mạnh, đi tiểu ít hơn bình thường, chóng mặt, mệt mỏi, miệng/môi/lưỡi khô và mắt trũng. Nếu xuất hiện dấu hiệu mất nước nặng như rất yếu, tiểu rất ít, tim đập nhanh, lơ mơ, đi ngoài ra máu hoặc đau bụng dữ dội, cần đi khám sớm.

Với trẻ nhỏ, người lớn tuổi, phụ nữ mang thai hoặc người có bệnh nền, tiêu chảy có thể khiến cơ thể xuống sức nhanh hơn. Nhóm này không nên chờ quá lâu nếu không uống được nước hoặc triệu chứng nặng dần.

3. Ăn nhẹ, dễ tiêu, không nhịn ăn quá mức

Nhiều người bị tiêu chảy là nhịn ăn gần như hoàn toàn vì sợ “ăn vào lại đi ngoài”. Thực tế, nếu cơ thể còn ăn được, nên ăn nhẹ để có năng lượng phục hồi. Các món dễ chịu có thể gồm cháo, súp loãng, cơm mềm, chuối, bánh mì nướng, khoai, táo nghiền, thịt nạc mềm hoặc sữa chua nếu cơ thể dung nạp được.

CDC khuyến nghị liệu pháp bù nước đường uống nên kết hợp với tiếp tục dinh dưỡng phù hợp theo tuổi, đặc biệt trong chăm sóc tiêu chảy cấp ở trẻ em. Với người lớn, nguyên tắc tương tự là không cần ép ăn nhiều, nhưng cũng không nên để bụng rỗng quá lâu nếu vẫn có thể ăn.

Trong 24-48 giờ đầu, nên tránh rượu bia, đồ chiên nhiều dầu, thức ăn quá cay, nước ngọt nhiều đường, cà phê đậm hoặc sữa nếu uống vào thấy đau bụng hơn. Sau khi phân bớt lỏng, có thể tăng dần lượng ăn và quay lại bữa bình thường.

Ăn nhẹ, dễ tiêu giúp cơ thể có năng lượng hồi phục, thay vì nhịn ăn quá mức.

4. Nghỉ ngơi và giảm hoạt động nặng trong 1-2 ngày đầu

Tiêu chảy không chỉ làm khó chịu ở bụng mà còn rút năng lượng rất nhanh. Nếu vẫn cố làm việc căng, tập thể dục, đi nắng hoặc di chuyển nhiều, cơ thể càng dễ mất nước và mệt. Trong 48 giờ đầu, nên ưu tiên nghỉ, ngủ đủ, ở nơi thoáng mát và hạn chế ra ngoài nếu còn đi ngoài nhiều.

Nếu cần đi làm, hãy chuẩn bị nước, dung dịch bù nước, thức ăn nhẹ, khăn giấy và theo dõi tình trạng tiểu tiện. Tuy nhiên, nếu có sốt, đau bụng dữ dội, tiêu chảy nhiều lần, đi ngoài ra máu hoặc nghi ngờ ngộ độc thực phẩm, nên nghỉ và đi khám thay vì cố chịu.

5. Không tự dùng thuốc cầm tiêu chảy bừa bãi

Một số thuốc có thể làm giảm số lần đi ngoài, nhưng không phải trường hợp nào cũng nên dùng. Nếu tiêu chảy do nhiễm trùng, đi ngoài ra máu, sốt cao hoặc đau bụng dữ dội, tự dùng thuốc cầm tiêu chảy có thể che lấp tình trạng cần điều trị. Người đang có bệnh nền, phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ và người lớn tuổi càng nên hỏi bác sĩ/dược sĩ trước khi dùng.

Điều cần làm là ghi lại thời điểm bắt đầu tiêu chảy, số lần đi ngoài, có sốt/nôn/đau bụng/đi ngoài ra máu không, đã ăn gì trước đó và có ai ăn cùng cũng bị không. Những thông tin này giúp bác sĩ đánh giá nguyên nhân tốt hơn.

48 giờ đầu sau tiêu chảy nên tập trung vào bù nước, giữ sức và theo dõi dấu hiệu nặng.

Tiêu chảy thường có thể cải thiện sau vài ngày, nhưng 48 giờ đầu quyết định cơ thể có bị mất sức hay không. Hãy bù nước đúng cách, theo dõi dấu hiệu mất nước, ăn nhẹ, nghỉ ngơi và tránh tự dùng thuốc cầm tiêu chảy khi chưa rõ nguyên nhân. Nếu có dấu hiệu nặng, đi khám sớm là lựa chọn an toàn hơn.

Lần tới khi bị tiêu chảy, đừng chỉ nghĩ “uống thuốc gì cho cầm lại”. Hãy bắt đầu bằng một ly nước nhỏ, một gói bù nước đúng cách và một ghi chú theo dõi triệu chứng trong ngày.

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. 

Xem thêm: Chị em muốn có làn da căng mọng, hãy bổ sung 5 loại thực phẩm màu trắng giàu collagen này

Quỳnh Giang

Theo Người đưa tin