Axit uric là sản phẩm cuối cùng của quá trình chuyển hóa purin, một hợp chất tự nhiên có trong cơ thể và trong nhiều loại thực phẩm quen thuộc. Bình thường, axit uric sẽ hòa tan trong máu, được thận lọc và đào thải ra ngoài qua nước tiểu. Tuy nhiên, khi cơ thể sản xuất quá nhiều axit uric hoặc thận không đào thải kịp, chất này sẽ tích tụ trong máu.

Theo nhiều nghiên cứu y học, sự mất cân bằng axit uric không chỉ đến từ thói quen ăn uống mà còn chịu ảnh hưởng lớn từ các vấn đề sức khỏe nền. Đáng chú ý là có những bệnh lý khiến axit uric tăng cao một cách âm thầm, không gây triệu chứng rõ rệt trong giai đoạn đầu, nhưng về lâu dài lại làm tăng nguy cơ gout, sỏi thận, suy thận và biến cố tim mạch.

Dưới đây là 5 vấn đề sức khỏe có thể làm tăng axit uric mà mọi người cần đặc biệt lưu ý.

1. Bệnh thận mạn tính và suy giảm chức năng thận

Thận đóng vai trò trung tâm trong việc đào thải axit uric ra khỏi cơ thể. Khi chức năng thận suy giảm, dù ở mức độ nhẹ hay nặng, khả năng lọc máu và loại bỏ axit uric cũng bị ảnh hưởng rõ rệt.

Các chuyên gia thận học cho biết, ở những người mắc bệnh thận mạn tính, axit uric thường tăng cao ngay cả khi chế độ ăn không quá giàu purin. Nguyên nhân là do cầu thận bị tổn thương, khiến axit uric không được bài tiết hiệu quả, từ đó tích tụ dần trong máu. Đáng lo ngại hơn, nồng độ axit uric cao lại có thể tiếp tục làm tổn thương thận, tạo thành một vòng xoắn bệnh lý khó kiểm soát.

Điều này lý giải vì sao nhiều bệnh nhân thận mạn vừa phải đối mặt với nguy cơ gout, vừa có nguy cơ tiến triển nhanh hơn sang suy thận nặng nếu không kiểm soát tốt axit uric (Ảnh: Internet)

2. Hội chứng chuyển hóa và kháng insulin

Hội chứng chuyển hóa là tập hợp của nhiều rối loạn như béo bụng, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu và đường huyết cao. Trong đó, tình trạng kháng insulin được xem là yếu tố then chốt làm tăng axit uric.

Các nghiên cứu dịch tễ học cho thấy, insulin không chỉ điều hòa đường huyết mà còn ảnh hưởng đến quá trình thải axit uric của thận. Khi cơ thể rơi vào trạng thái kháng insulin, thận có xu hướng giữ lại nhiều axit uric hơn, khiến nồng độ chất này trong máu tăng lên.

Đáng chú ý, axit uric cao lại có thể góp phần làm nặng thêm tình trạng kháng insulin, từ đó làm tăng nguy cơ mắc đái tháo đường type 2 và bệnh tim mạch. Đây là lý do vì sao ngày càng nhiều người trẻ, dù chưa mắc gout, vẫn có chỉ số axit uric cao đi kèm vòng eo lớn và lối sống ít vận động.

3. Béo phì và thừa cân kéo dài

Béo phì không chỉ là vấn đề về hình thể mà còn là yếu tố nguy cơ của hàng loạt rối loạn chuyển hóa, trong đó có tăng axit uric. Ở người thừa cân, mô mỡ dư thừa làm gia tăng quá trình phân hủy tế bào và tăng sản xuất purin nội sinh, từ đó dẫn đến tăng axit uric.

Bên cạnh đó, béo phì thường đi kèm với giảm độ nhạy insulin và rối loạn chức năng thận ở mức độ vi mô, khiến việc đào thải axit uric trở nên kém hiệu quả hơn (Ảnh: Internet)

Theo nhận định của nhiều chuyên gia dinh dưỡng, giảm cân hợp lý có thể giúp hạ axit uric máu một cách tự nhiên, đôi khi hiệu quả không kém so với việc dùng thuốc trong những trường hợp nhẹ.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng giảm cân quá nhanh hoặc nhịn ăn cực đoan lại có thể làm axit uric tăng vọt do quá trình phân giải mô mạnh mẽ, gây phản tác dụng.

4. Các bệnh lý về máu và rối loạn tăng sinh tế bào

Một số bệnh lý về máu như bệnh bạch cầu, đa hồng cầu, hoặc các rối loạn tăng sinh tế bào khác có thể làm tăng axit uric đáng kể. Nguyên nhân là do tốc độ phân hủy tế bào trong các bệnh này diễn ra mạnh mẽ, giải phóng một lượng lớn purin vào máu.

Trong y văn, tình trạng này được ghi nhận rõ ở những bệnh nhân ung thư máu hoặc người đang điều trị hóa trị. Khi tế bào bị phá hủy hàng loạt, axit uric tăng nhanh có thể dẫn đến biến chứng nguy hiểm như suy thận cấp nếu không được theo dõi và xử trí kịp thời.

Dù đây không phải là nhóm bệnh phổ biến trong cộng đồng, nhưng nó cho thấy axit uric không chỉ chịu ảnh hưởng từ ăn uống mà còn phản ánh tình trạng chuyển hóa sâu bên trong cơ thể.

5. Bệnh gan nhiễm mỡ và rối loạn chức năng gan

Gan là cơ quan tham gia tích cực vào quá trình chuyển hóa purin. Khi gan bị tổn thương, đặc biệt trong bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu, quá trình này có thể bị rối loạn, làm tăng sản xuất axit uric.

Nhiều nghiên cứu gần đây chỉ ra rằng, gan nhiễm mỡ và axit uric cao thường song hành với nhau, cùng xuất hiện trong bối cảnh lối sống ít vận động và chế độ ăn nhiều đường, nhiều chất béo. Axit uric không chỉ là hậu quả mà còn có thể góp phần thúc đẩy viêm gan và stress oxy hóa, khiến tình trạng gan nhiễm mỡ tiến triển nặng hơn.

Điều này nhấn mạnh vai trò của việc kiểm soát sức khỏe gan trong chiến lược quản lý axit uric lâu dài (Ảnh: Internet)

Axit uric tăng cao không đơn thuần là hệ quả của việc ăn nhiều thịt hay hải sản, mà thường là tín hiệu phản ánh những rối loạn sức khỏe sâu xa hơn trong cơ thể. Từ bệnh thận, hội chứng chuyển hóa, béo phì cho đến các rối loạn về máu và gan, tất cả đều có thể âm thầm đẩy chỉ số axit uric vượt ngưỡng an toàn.

Việc theo dõi axit uric định kỳ, kết hợp với kiểm soát các vấn đề sức khỏe nền và điều chỉnh lối sống, chính là cách tiếp cận toàn diện để phòng ngừa gout và nhiều biến chứng nguy hiểm khác. Thay vì chỉ chú ý đến triệu chứng đau khớp khi bệnh đã xuất hiện, mỗi người nên xem axit uric như một chỉ dấu sớm, giúp nhận diện và chăm sóc sức khỏe một cách chủ động hơn ngay từ hôm nay.

Xem thêm: Chị em muốn có làn da căng mọng, hãy bổ sung 5 loại thực phẩm màu trắng giàu collagen này 

Quỳnh Giang

Theo Người đưa tin