Không phải loại thuốc nhỏ mũi nào cũng giống nhau

Trên thị trường có nhiều loại sản phẩm dùng cho mũi: nước muối sinh lý, thuốc co mạch làm thông mũi nhanh, thuốc xịt corticosteroid cho viêm mũi dị ứng, thuốc kháng histamine dạng xịt, dung dịch rửa mũi. Mỗi loại có mục đích, thời gian dùng và lưu ý khác nhau.

Sai lầm lớn nhất là thấy nghẹt mũi thì dùng bất kỳ chai xịt nào có sẵn. Với thuốc co mạch, hiệu quả thông mũi nhanh có thể khiến người dùng lệ thuộc cảm giác “xịt là dễ thở”, rồi dùng kéo dài. Phòng khám Mayo (Mayo Clinic) cảnh báo thuốc xịt thông mũi không kê đơn nếu dùng hơn ba hoặc bốn ngày có thể gây nghẹt mũi nặng hơn khi thuốc hết tác dụng, gọi là viêm mũi hồi ứng.

Phòng khám Cleveland (Cleveland Clinic) cũng mô tả viêm mũi do thuốc là tình trạng tắc nghẹt mũi xảy ra khi lạm dụng thuốc xịt thông mũi; điều trị thường cần giảm dần tần suất dùng và xử lý nguyên nhân nghẹt mũi nền.

1. Dùng thuốc co mạch quá 3-4 ngày

Thuốc co mạch giúp co các mạch máu trong niêm mạc mũi, nhờ đó giảm sưng và thông mũi nhanh. Nhưng nếu dùng kéo dài, niêm mạc có thể phản ứng ngược: khi thuốc hết tác dụng, mũi sưng nghẹt nhiều hơn, người bệnh lại xịt thêm. Vòng lặp này khiến nghẹt mũi dai dẳng dù ban đầu chỉ là cảm lạnh hoặc dị ứng nhẹ.

Dấu hiệu gợi ý là bạn phải mang chai xịt bên người, không xịt thì không ngủ được, dùng nhiều lần trong ngày hoặc nghẹt mũi quay lại nhanh hơn trước. Lúc này, không nên tự tăng liều mà nên gặp bác sĩ tai mũi họng để được hướng dẫn ngưng/giảm thuốc an toàn.

Thuốc xịt thông mũi co mạch không nên dùng kéo dài vì có thể gây nghẹt mũi hồi ứng.

2. Xịt quá liều hoặc xịt nhiều lần vì muốn thông nhanh hơn

Nhiều người nghĩ xịt nhiều hơn sẽ thông mũi nhanh hơn. Thực tế, dùng quá liều có thể làm niêm mạc mũi khô, rát, kích ứng, chảy máu nhẹ hoặc tăng nguy cơ lệ thuộc thuốc. Với một số người có bệnh nền như tăng huyết áp, bệnh tim hoặc đang dùng thuốc khác, việc tự ý dùng thuốc co mạch cũng cần cẩn trọng.

Hãy đọc kỹ hướng dẫn sử dụng và không vượt số lần khuyến nghị. Nếu dùng đúng mà vẫn nghẹt nhiều, đó là dấu hiệu cần tìm nguyên nhân khác như viêm mũi dị ứng, viêm xoang, polyp mũi, lệch vách ngăn hoặc tiếp xúc dị nguyên kéo dài.

3. Dùng chung một chai nhỏ mũi cho cả gia đình

Dùng chung đầu xịt/đầu nhỏ mũi có thể làm lây vi khuẩn, virus hoặc dịch tiết giữa các thành viên. Đây là lỗi rất thường gặp trong gia đình, nhất là khi trẻ nhỏ và người lớn cùng bị cảm.

Mỗi người nên có sản phẩm riêng, lau sạch đầu xịt sau khi dùng nếu hướng dẫn cho phép, không để đầu chai chạm sâu vào niêm mạc mũi. Nếu trẻ nhỏ nghẹt mũi, không nên tự dùng thuốc của người lớn cho trẻ vì liều lượng và loại thuốc có thể không phù hợp.

Thuốc nhỏ/xịt mũi nên dùng riêng từng người để hạn chế lây nhiễm và dùng sai liều.

4. Không làm sạch mũi trước khi xịt

Nếu mũi đầy dịch đặc, thuốc khó tiếp xúc đều với niêm mạc. Nhiều người xịt ngay khi mũi còn nhiều dịch, sau đó thấy không hiệu quả và xịt thêm. Cách hợp lý hơn là xì mũi nhẹ nhàng, có thể dùng nước muối sinh lý hoặc rửa mũi đúng cách trước khi dùng thuốc theo chỉ định.

Tư thế xịt cũng quan trọng. Không nên ngửa đầu quá mức hoặc xịt thẳng vào vách ngăn mũi. Hướng vòi xịt hơi lệch ra phía ngoài cánh mũi có thể giúp giảm kích ứng vách ngăn và phân bố thuốc tốt hơn.

5. Dùng thuốc nhỏ mũi để che lấp mọi nguyên nhân nghẹt mũi

Nghẹt mũi có thể do cảm lạnh, viêm mũi dị ứng, viêm xoang, không khí khô, khói bụi, polyp, lệch vách ngăn, thai kỳ hoặc tác dụng phụ thuốc. Nếu chỉ dùng thuốc thông mũi để “mở đường thở” tạm thời mà không xử lý nguyên nhân, nghẹt mũi rất dễ tái phát.

Nếu nghẹt mũi kéo dài hơn 10 ngày, nghẹt một bên rõ, đau mặt, sốt, chảy dịch mũi vàng xanh kéo dài, giảm ngửi, chảy máu mũi hoặc phải dùng thuốc xịt liên tục, nên khám tai mũi họng.

Dùng thuốc mũi đúng cách giúp tránh vòng lặp càng xịt càng nghẹt.

Thuốc nhỏ/xịt mũi có thể giúp dễ chịu nhanh, nhưng không nên dùng theo thói quen. Dùng thuốc co mạch quá ngày, xịt quá liều, dùng chung chai, không làm sạch mũi trước khi xịt và bỏ qua nguyên nhân nền đều có thể khiến nghẹt mũi tái lại nặng hơn.

Nếu bạn đang dùng chai xịt thông mũi nhiều ngày liên tục, hãy kiểm tra lại loại thuốc và số ngày dùng ngay hôm nay. Một cuộc hẹn tai mũi họng có thể giúp bạn thoát khỏi vòng lặp phụ thuộc thuốc xịt.

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. 

Xem thêm: Chị em muốn có làn da căng mọng, hãy bổ sung 5 loại thực phẩm màu trắng giàu collagen này

Quỳnh Giang

Theo Người đưa tin