Một chiếc bẫy tâm lý mà rất nhiều người bệnh mắc phải là cứ thấy cơ thể khỏe khoắn, triệu chứng thuyên giảm là tự ý ngưng uống thuốc mà không cần hỏi ý kiến bác sĩ. Tuy nhiên, thực tế không phải loại thuốc nào cũng có thể dừng lại một cách tùy tiện. Đối với nhiều nhóm điều trị, cơ thể bạn đã quen với việc có thuốc, hoặc bệnh nền lúc đó chỉ đang tạm thời nằm trong tầm kiểm soát nhờ dược tính. Nếu đột ngột cắt thuốc, bạn sẽ phải đối mặt với hiện tượng "bật lại" (rebound) khiến triệu chứng quay trở lại dữ dội hơn, xuất hiện hội chứng cai thuốc, thậm chí là kích hoạt các biến cố cấp tính đe dọa tính mạng.

Một tổng quan nghiên cứu được đăng tải trên Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ (NLM/NIH) đã khẳng định: Việc ngưng đột ngột một số nhóm thuốc nhất định sẽ phá vỡ sự cân bằng mà cơ thể đang có, dẫn đến việc tái phát bệnh cũ với mức độ nghiêm trọng hơn hoặc gây ra các phản ứng ngưng thuốc cực kỳ nguy hiểm.

Để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho tính mạng, quy tắc bất di bất dịch là bạn không bao giờ được tự làm "bác sĩ của chính mình". Đặc biệt, nếu đang điều trị bằng 5 loại thuốc dưới đây, tuyệt đối đừng tự ý ngưng đột ngột dù bạn cảm thấy cơ thể mình đã hoàn toàn ổn định:

1. Thuốc chống trầm cảm và một số thuốc tâm thần

Một số thuốc chống trầm cảm nếu dừng đột ngột có thể gây hội chứng ngưng thuốc: chóng mặt, buồn nôn, mất ngủ, cảm giác như điện giật, lo âu, cáu gắt hoặc triệu chứng tâm trạng quay lại. Phòng khám Mayo (Mayo Clinic) cho biết hội chứng ngưng thuốc chống trầm cảm có thể xảy ra nếu dừng đột ngột, đặc biệt sau khi dùng thuốc hơn 4-6 tuần. 

Người bệnh không nên tự giảm liều vì thấy “ổn rồi”. Sự ổn định có thể là nhờ thuốc đang phát huy tác dụng. Nếu muốn ngưng, cần trao đổi với bác sĩ để có kế hoạch giảm liều phù hợp.

Với thuốc dùng dài ngày, không nên tự ngưng chỉ vì triệu chứng đã đỡ.

2. Thuốc chống co giật

Thuốc chống co giật giúp kiểm soát cơn động kinh hoặc một số bệnh thần kinh khác. Dừng thuốc đột ngột có thể làm tăng nguy cơ cơn co giật tái phát, cơn kéo dài hoặc cụm cơn. Epilepsy Foundation cảnh báo dừng thuốc chống co giật khi chưa có lời khuyên bác sĩ là nguy hiểm; dừng đột ngột có thể gây triệu chứng cai, cơn co giật kéo dài hoặc trạng thái động kinh. 

Ngay cả khi đã lâu không lên cơn, việc ngưng thuốc vẫn cần đánh giá nguy cơ, thời gian ổn định, loại động kinh, điện não đồ và nhiều yếu tố khác. Đây không phải quyết định tự làm tại nhà.

3. Corticoid dùng kéo dài

Corticoid như prednisolone có thể được dùng trong bệnh tự miễn, dị ứng nặng, hen, viêm khớp hoặc nhiều tình trạng khác. Nếu dùng kéo dài, cơ thể có thể giảm sản xuất cortisol tự nhiên. Dừng đột ngột có thể gây suy thượng thận, mệt lả, tụt huyết áp hoặc nguy cơ nặng khi cơ thể gặp stress như nhiễm trùng, phẫu thuật. Tài liệu của Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS) về steroid nhấn mạnh người dùng steroid không nên dừng thuốc đột ngột. 

Không phải cứ dùng corticoid vài ngày là nguy hiểm, nhưng nếu đã dùng liều cao hoặc kéo dài, phải hỏi bác sĩ trước khi giảm/ngưng.

4. Benzodiazepine và thuốc an thần gây ngủ

Benzodiazepine có thể được dùng cho lo âu, mất ngủ, co giật hoặc một số chỉ định khác. Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) cảnh báo dừng benzodiazepine đột ngột hoặc giảm liều quá nhanh có thể gây phản ứng cai thuốc, bao gồm co giật đe dọa tính mạng.

Vì vậy, nhóm thuốc này cần dùng đúng chỉ định, đúng thời gian, không tự tăng liều và không tự dừng. Nếu lo phụ thuộc thuốc, hãy nói thẳng với bác sĩ để có kế hoạch giảm liều an toàn.

5. Một số thuốc tim mạch, huyết áp và bệnh mạn tính

Một số thuốc huyết áp, thuốc tim mạch, thuốc chống đông, thuốc điều trị đái tháo đường hoặc thuốc bệnh mạn tính khác không nên tự ngưng vì chỉ số đang “đẹp”. Chỉ số đẹp có thể là do thuốc đang kiểm soát bệnh. Dừng thuốc có thể làm huyết áp, đường huyết, nhịp tim hoặc nguy cơ đông máu thay đổi ngoài dự đoán.

Nếu gặp tác dụng phụ, đừng tự bỏ thuốc. Hãy ghi lại triệu chứng, thời điểm xuất hiện, thuốc đang dùng và hỏi bác sĩ/dược sĩ. Có thể đổi thuốc, chỉnh liều hoặc theo dõi thêm thay vì ngưng đột ngột.

Một số thuốc cần được giảm liều hoặc thay đổi theo hướng dẫn chuyên môn, không nên tự dừng đột ngột.

Thấy triệu chứng đỡ không đồng nghĩa bệnh đã hết hoặc thuốc có thể dừng ngay. Với thuốc chống trầm cảm, chống co giật, corticoid, benzodiazepine và nhiều thuốc bệnh mạn tính, tự ngưng đột ngột có thể gây rủi ro. Cách an toàn nhất là hỏi bác sĩ/dược sĩ trước khi thay đổi liều hoặc dừng thuốc.

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa.
Xem thêm: Chị em muốn có làn da căng mọng, hãy bổ sung 5 loại thực phẩm màu trắng giàu collagen này
 

Quỳnh Giang
Theo Người đưa tin