Nhưng ít ai để ý đến một thực tế: Thói quen sinh hoạt vào mùa hè có tác động trực tiếp đến mắt chúng ta hơn nhiều so với mùa xuân, mùa thu và mùa đông. Nguyên nhân không phải nằm ở nhiệt độ, mà chính là những thay đổi trong hành vi của chúng ta khi ở nhiệt độ cao, vốn đang âm thầm ảnh hưởng đến tốc độ lão hóa của mô mắt.

Tiếp xúc với tia cực tím có hại

Tác nhân kích thích rõ ràng nhất tới mắt là tia cực tím. Ánh nắng mặt trời không có hại, nhưng vào mùa hè, có quá nhiều người cao tuổi ra ngoài vào buổi trưa mà không đeo kính râm hoặc mũ chống nắng. Việc tiếp xúc với ánh sáng mạnh trong thời gian ngắn như vậy sẽ làm tăng trực tiếp nguy cơ biến tính protein ở thủy tinh thể bên trong mắt.

Một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Investigative Ophthalmology & Visual Science cho thấy bức xạ cực tím B gây ra stress oxy hóa đáng kể trong các tế bào biểu mô thủy tinh thể ở người, kích hoạt sự tích tụ các anion superoxide và đẩy nhanh quá trình lắng đọng các protein thủy tinh thể liên kết chéo. Quá trình thoái hóa này là một bước quan trọng trong quá trình hình thành đục thủy tinh thể.

Đặc biệt vào mùa hè, khi nhiệt độ vượt quá 32 độ C và độ ẩm không khí thấp, khả năng lọc tia cực tím của khí quyển sẽ giảm. Nếu thời gian tiếp xúc với tia cực tím tăng thêm dù chỉ 10 phút, nguy cơ tổn thương tế bào sẽ tăng khoảng 5%.

Không uống đủ nước

Không uống đủ nước dẫn đến tình trạng mất nước nhẹ mãn tính, có thể làm khô và làm mắt thiếu oxy. Giác mạc là mô vô mạch duy nhất, hoàn toàn dựa vào nước mắt và thủy dịch để nuôi dưỡng. Khi cơ thể bị mất nước, quá trình tiết nước mắt sẽ chậm lại, nguồn dinh dưỡng cung cấp cho giác mạc bị hạn chế và rất có thể xảy ra tổn thương nhỏ.

Một cuộc khảo sát dịch tễ học về người cao tuổi ở Trung Quốc chỉ ra rằng tỷ lệ khô mắt và viêm giác mạc mãn tính ở nhóm người cao tuổi có lượng nước trong cơ thể không đủ cao hơn 18% so với những người có thói quen uống đủ nước.

Những tình trạng này không phải là triệu chứng bề ngoài, mà là cơ chế tiềm ẩn gây ra thoái hóa võng mạc. Mô mắt trong môi trường khô không chỉ phục hồi chậm mà còn dễ bị xói mòn liên tục bởi các gốc tự do oxy hóa, gây ra hiện tượng apoptosis tế bào võng mạc.

Không nghỉ ngơi đều đặn

Một vấn đề nghiêm trọng hơn là việc rối loạn giấc ngủ vào mùa hè cũng làm gián đoạn nhịp tiết melatonin. Melatonin không chỉ điều hòa giấc ngủ mà còn điều hòa hệ thống chống oxy hóa trong mắt.

Các nghiên cứu đã phát hiện ra rằng người cao tuổi có nồng độ melatonin thấp bị giảm 6% đến 12% lưu lượng máu đến võng mạc, cho thấy võng mạc không được cung cấp đủ dinh dưỡng và tế bào thụ cảm ánh sáng bị chết nhiều hơn. Nhiều người tin rằng mờ mắt là một triệu chứng tự nhiên của lão hóa, nhưng thực ra nó có thể chỉ là hậu quả của việc mắt không có thời gian phục hồi kéo dài.

Sử dụng thuốc không đúng cách

Một yếu tố khác thường bị bỏ qua là tác động của thuốc. Sự thay đổi áp suất không khí đột ngột vào mùa hè có thể gây ra những biến động huyết áp đáng kể ở nhiều người cao tuổi, dẫn đến việc phải dùng thuốc thường xuyên hơn. Một số loại thuốc hạ huyết áp và lợi tiểu có thể ảnh hưởng đến lưu thông thủy dịch trong mắt. 

Một số loại thuốc chống dị ứng còn có tác dụng phụ là ức chế tiết tuyến lệ. Sử dụng lâu dài các loại thuốc này có thể gây ra các rối loạn mãn tính trong chuyển hóa mắt, đặc biệt là ở nhiệt độ và độ ẩm cao, khi đó quá trình chuyển hóa thuốc chậm lại, và tác động tích lũy lớn hơn nhiều so với mùa xuân và mùa thu.

Việc không loại bỏ kịp thời chất thải chuyển hóa khỏi mắt có thể dẫn đến tăng phản ứng oxy hóa trong thủy tinh thể, khiến cấu trúc đáy mắt dễ bị rò rỉ vi thể và vôi hóa. Mặc dù những tình trạng này có thể không biểu hiện rõ ràng ở giai đoạn đầu, nhưng rất có thể chúng sẽ dẫn đến tiến triển đục thủy tinh thể trong vòng năm đến mười năm.

Quan trọng hơn, hầu hết bệnh nhân và gia đình họ không biết rằng tác dụng phụ của thuốc có thể ảnh hưởng đến thị lực và chỉ tập trung vào số đo huyết áp.

Không nạp đủ vi sinh đường ruột

Một góc nhìn ít được biết đến hơn là hệ vi khuẩn đường ruột. Nhiều người ăn uống khôngđủ vào mùa hè, dẫn đến giảm sự đa dạng của hệ vi khuẩn đường ruột, từ đó làm giảm khả năng tổng hợp vitamin B và một số axit béo chuỗi ngắn. Các chất dinh dưỡng này có liên quan mật thiết đến việc cung cấp năng lượng cho các tế bào trong mắt, đặc biệt là các tế bào biểu mô sắc tố võng mạc, vốn phụ thuộc rất nhiều vào vitamin B2 và B6.

Một nghiên cứu có kiểm soát trên 1.200 người cao tuổi cho thấy những người có hệ vi khuẩn đường ruột đa dạng có chỉ số tổn thương oxy hóa ở mắt thấp hơn 24% so với những người chỉ có một hệ vi khuẩn đường ruột.

Nói cách khác, mặc dù có vẻ là một bệnh về mắt, nhưng thực chất đây là sự gián đoạn của hệ vi sinh vật, dần dần phá vỡ cơ chế phục hồi tế bào. Tác động của việc thay đổi chế độ ăn uống vào mùa hè lên mắt không chỉ là vấn đề calo và chất dinh dưỡng, mà còn là sự thay đổi tính ổn định tổng thể của vi môi trường.

Thanh Thanh

Theo Người đưa tin