Nhịn ăn

Tác hại đầu tiên và nghiêm trọng nhất là nhịn ăn tần suất cao hoặc nhịn ăn gián đoạn trong thời gian dài, kết hợp với chế độ ăn ít carbohydrate. Hành vi này từng rất phổ biến trong giới chăm sóc sức khỏe và nhiều người đã thử để giảm cân hoặc kiểm soát lượng đường trong máu, nhưng đối với tuyến giáp, thực hành này giống như hành động tự tử mãn tính. Sự tổng hợp và giải phóng hormone tuyến giáp phụ thuộc rất nhiều vào cơ chế cảm biến năng lượng. Nói cách khác, tuyến giáp chỉ hoạt động bình thường nếu cơ thể cảm nhận được "đủ năng lượng".

Ngược lại, khi cơ thể chuyển sang chế độ "tiết kiệm năng lượng", chẳng hạn như nhịn ăn hơn 16 giờ, tổng lượng calo nạp vào thấp trong thời gian dài và thiếu carbohydrate nghiêm trọng, vùng dưới đồi trong não sẽ chỉ thị cho tuyến yên giảm tiết hormone kích thích tuyến giáp TSH, và chức năng tuyến giáp sẽ chuyển sang trạng thái ức chế. Đây là cơ chế bảo vệ sinh lý.

Vấn đề là nhiều người không nhịn ăn thỉnh thoảng mà nhịn ăn trong thời gian dài, ba tháng, sáu tháng, thậm chí một năm. Nồng độ TSH sẽ giảm dần, và nồng độ hormone T3 sẽ bị ảnh hưởng rõ rệt hơn.

Nghiên cứu đã chứng minh rõ ràng rằng một nghiên cứu theo dõi chuyển hóa do Đại học Michigan thực hiện trên 153 phụ nữ vào năm 2018 cho thấy trong nhóm áp dụng chế độ ăn ít carbohydrate kết hợp với nhịn ăn gián đoạn trong hơn 12 tuần, 31,2% đối tượng bị giảm T3 tự do hơn 20%. Mặc dù TSH không đạt đến mức bất thường, nhưng các triệu chứng như chuyển hóa chậm, mệt mỏi, sợ lạnh và rụng tóc đã xuất hiện.

Nói cách khác, nhiều người nghĩ rằng họ chỉ bị "thiếu năng lượng", nhưng thực tế tuyến giáp của họ đã bị tổn thương một cách hệ thống. Sự suy giảm chức năng này không đạt đến mức suy giáp lâm sàng, nhưng tác động của nó lên cơ thể là mãn tính và toàn thân, khó phát hiện và khó phục hồi nhất.

Thiếu sắt kéo dài

Thứ hai, rất có hại là tình trạng thiếu sắt kéo dài mà không được bổ sung. Sắt không chỉ là nguyên tố cần thiết cho quá trình tạo máu mà còn là yếu tố hỗ trợ quan trọng cho quá trình tổng hợp hormone tuyến giáp.

Trong quá trình tổng hợp thyroxine T3 và T4, sắt tham gia vào quá trình hoạt hóa peroxidase tuyến giáp (TPO). Nếu thiếu sắt, hoạt động của enzyme này sẽ giảm và thyroxine không thể được tổng hợp.

Vấn đề này đặc biệt phổ biến ở phụ nữ. Nhiều phụ nữ có kinh nguyệt kéo dài, ăn nhạt và không ăn thịt đỏ. Họ dễ bị thiếu sắt dự trữ nhưng lại không đạt tiêu chuẩn thiếu máu. Do đó, kết quả khám sức khỏe trông "bình thường", nhưng thực tế nồng độ ferritin huyết thanh có thể thấp hơn 30 ng/mL. Một phân tích dữ liệu lâm sàng quy mô lớn của King's College London chỉ ra rằng trong số những phụ nữ có mức ferritin dưới 30, 42% có kháng thể TPO cao, cho thấy nguy cơ mắc các vấn đề tự miễn dịch tuyến giáp cao hơn.

Hơn nữa, tỷ lệ những người này phát triển suy giáp lâm sàng hoặc suy giáp cận lâm sàng trong vòng ba năm theo dõi cao gấp 1,8 lần so với những người có nồng độ ferritin bình thường. Điều này cho thấy chỉ riêng tình trạng thiếu sắt đã đủ để làm gián đoạn nhịp điệu chuyển hóa của tuyến giáp.

Thường xuyên sử dụng chất khử trùng bằng cồn

Kẻ giết người bị đánh giá thấp thứ ba là môi trường văn phòng, nơi thường xuyên sử dụng chất khử trùng bằng cồn hoặc tiếp xúc với vật liệu chống cháy có chứa brom. Những hóa chất này chứa một lượng lớn hormone môi trường gây ảnh hưởng đến chức năng tuyến giáp, đặc biệt là các hợp chất perchlorate, bisphenol A và bromide. Những chất này ức chế cạnh tranh sự hấp thụ iốt trong cơ thể, khiến tuyến giáp không thể tổng hợp T3 và T4.

Điều quan trọng là những thứ này không chỉ được tìm thấy trong các nhà máy công nghiệp mà còn ở văn phòng, tàu cao tốc, khách sạn và phòng tập thể dục. Chúng có thể được tìm thấy trong không khí, trên bàn làm việc và trong nước rửa tay. Đặc biệt là sau dịch bệnh, việc sử dụng chất khử trùng đã tăng lên đáng kể. Nhiều người tiếp xúc với chúng nhiều lần trong ngày, và lượng hấp thụ trong một năm không hề nhỏ.

Một nghiên cứu của Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ năm 2020 chỉ ra rõ ràng rằng ở những tòa nhà có hàm lượng bromide không khí trong môi trường văn phòng vượt quá tiêu chuẩn, mức T4 của người lao động giảm trung bình 9% và tỷ lệ dương tính với kháng thể TPO gần gấp đôi so với nhóm đối chứng.

Nguyên nhân không phải do tiếp xúc ngắn hạn, mà là do liều lượng thấp, tích tụ chậm và tần suất cao. Nhiều người đến bệnh viện trong thời gian dài nhưng không tìm ra nguyên nhân gây bệnh. Thực tế, nguyên nhân gốc rễ nằm ở môi trường sống.

Đặc biệt đối với những người làm việc ban ngày, tập gym buổi tối, sử dụng nhiều nước hoa, xà phòng và các chất liệu chống thấm nước, cường độ tiếp xúc với hóa chất cực kỳ cao. Nếu chức năng tuyến giáp vốn đã yếu, môi trường này chẳng khác nào đổ thêm dầu vào lửa, hoàn toàn ngăn cản khả năng phục hồi.

Chơi điện thoại di động trước khi đi ngủ hoặc thức khuya sử dụng máy tính trong thời gian dài

Điều này không chỉ đơn giản là "thức khuya", mà tần số ánh sáng còn ảnh hưởng đến nhịp điệu đồng bộ của tuyến tùng và trục hạ đồi-tuyến yên-tuyến giáp. Sự tiết hormone tuyến giáp dao động cả ngày lẫn đêm. Trong giai đoạn ngủ sâu ban đêm, nồng độ hormone sẽ giảm xuống mức thấp để phục hồi và sau đó tăng trở lại vào khoảng sáu hoặc bảy giờ sáng.

Tuy nhiên, nếu não tiếp tục bị kích thích bởi ánh sáng xanh vào ban đêm, não sẽ lầm tưởng rằng vẫn còn ban ngày, đồng hồ sinh học sẽ bị phá vỡ, đỉnh TSH sẽ sớm hơn hoặc muộn hơn, nhịp điệu hormone sẽ bị rối loạn.

Một nghiên cứu của Thụy Điển về mối quan hệ giữa giấc ngủ và chức năng tuyến giáp với sự tham gia của 987 người cho thấy những người sử dụng màn hình điện tử hơn 45 phút một giờ trước khi đi ngủ có mức TSH dao động lớn và T3 thấp, gấp 3,1 lần so với nhóm đối chứng, đồng thời cũng đi kèm với điểm số lo âu cao hơn và giảm khả năng thay đổi nhịp tim.

Rối loạn nhịp sinh học này tự nó là một kích thích căng thẳng, sẽ kích hoạt sự mất nhạy cảm của các thụ thể hormone tuyến giáp và dần tiến triển thành "suy giáp chức năng", tức là mức độ hormone không thấp nhưng toàn bộ cơ thể xuất hiện các triệu chứng của suy giáp: sợ lạnh, tăng cân, táo bón, mệt mỏi và giảm khả năng tập trung.

Những hành vi này có vẻ độc lập với nhau, nhưng thực ra chúng tác động lên một hệ thống - trục vùng dưới đồi-tuyến yên-tuyến giáp. Trục này rất nhạy cảm. Một khi sự bất ổn, năng lượng không đủ, nhiễu loạn môi trường, nhiễu loạn ánh sáng và thiếu hụt chất dinh dưỡng cộng lại, chúng sẽ đẩy hệ thống điều hòa này đến trạng thái giới hạn. Một khi trục này có vấn đề, không chỉ tuyến giáp mà cả tuyến thượng thận, hormone sinh dục và hệ thống đường huyết cũng sẽ bị ảnh hưởng.

Ánh Dương

Theo Người đưa tin