Bức tranh lớn: Ít vận động đang trở thành vấn đề toàn cầu

Dân văn phòng thường biết mình ngồi nhiều, nhưng lại khó thay đổi. Một ngày có thể bắt đầu bằng ngồi ăn sáng, ngồi xe đi làm, ngồi trước máy tính 8-10 tiếng, ngồi họp online, ngồi ăn trưa, ngồi về nhà rồi nằm lướt điện thoại. Cơ thể gần như chỉ di chuyển theo các đoạn ngắn: từ bàn làm việc sang máy in, từ thang máy ra xe, từ ghế sang giường.

WHO cho biết năm 2022 có gần một phần ba người trưởng thành toàn cầu, tương đương khoảng 1,8 tỷ người, không đạt mức vận động khuyến nghị; tỷ lệ thiếu vận động tăng khoảng 5 điểm phần trăm từ năm 2010 đến 2022. WHO cũng khuyến nghị người trưởng thành nên có ít nhất 150-300 phút vận động aerobic cường độ vừa mỗi tuần, hoặc 75-150 phút cường độ mạnh.

Vậy vì sao một việc nghe đơn giản như “đứng dậy đi lại” lại khó đến vậy? Câu trả lời nằm ở cách công việc hiện đại đang bào mòn cơ hội vận động tự nhiên.

1. Môi trường làm việc được thiết kế để mọi thứ diễn ra trên ghế

Ngày trước, công việc buộc con người phải di chuyển nhiều hơn: đi gặp trực tiếp, chuyển hồ sơ giấy, lên xuống các phòng ban, ra ngoài xử lý việc. Hiện tại, mọi thứ gom lại trong laptop: họp, ký duyệt, nhắn tin, gửi file, báo cáo, quản lý dự án. Hiệu suất tăng, nhưng chuyển động trong ngày giảm.

Công nghệ không xấu. Vấn đề là nó làm biến mất các “khoảng vận động nhỏ” mà cơ thể từng có. Một cuộc họp thay vì đi sang phòng khác giờ trở thành một link online. Một câu hỏi thay vì đứng dậy trao đổi giờ thành tin nhắn. Một bữa trưa thay vì đi bộ ra ngoài có thể thành đặt đồ ăn tới tận bàn.

WHO nhận định khi các quốc gia phát triển kinh tế, mức thiếu vận động có thể tăng do thay đổi mô hình giao thông, tăng sử dụng công nghệ trong công việc/giải trí, giá trị văn hóa và hành vi ít vận động. Đây là mô tả rất đúng với đời sống văn phòng: không phải cơ thể không muốn di chuyển, mà môi trường đã làm việc ngồi trở nên quá tiện.

Công nghệ giúp công việc nhanh hơn, nhưng cũng làm biến mất nhiều cơ hội vận động tự nhiên trong ngày

2. Mệt tinh thần khiến cơ thể “tiết kiệm năng lượng”

Sau một ngày họp, trả lời tin nhắn, xử lý deadline, não mệt trước khi cơ bắp thật sự mệt. Khi tan làm, nhiều người không muốn tập không phải vì cơ thể không thể, mà vì hệ thần kinh đã quá tải. Não chọn phương án ít tốn năng lượng nhất: ngồi yên, đặt đồ ăn, xem điện thoại, hoãn tập sang ngày mai.

Đây là điểm rất quan trọng. Nếu chỉ nói “có kỷ luật lên”, người văn phòng dễ thấy tội lỗi nhưng không thay đổi được. Cần nhìn vận động như một hành vi phải cạnh tranh với mệt tinh thần. Sau ngày làm việc dài, một buổi tập nặng 60 phút có thể quá xa. Nhưng đi bộ 10 phút, giãn cơ 5 phút, đứng gọi điện hoặc leo 2 tầng cầu thang lại khả thi hơn nhiều.

Cơ thể không cần đợi đến khi có động lực lớn mới được vận động. Những mảnh vận động nhỏ trong ngày vẫn có giá trị, đặc biệt với người bắt đầu từ nền quá ít vận động. WHO nhấn mạnh “một ít vận động vẫn tốt hơn không vận động”, và người đang ít vận động có thể bắt đầu với lượng nhỏ rồi tăng dần.

3. Ngồi lâu làm cơ thể càng khó muốn vận động

Nghe hơi ngược, nhưng càng ngồi lâu, cơ thể càng ngại vận động. Khi ngồi nhiều giờ, cơ hông gập, cơ mông ít hoạt động, lưng và cổ chịu tải tĩnh, tuần hoàn chân chậm hơn, vai gáy căng. Đến lúc đứng dậy, cơ thể thấy cứng, nặng, đau mỏi. Cảm giác này khiến bạn càng muốn ngồi tiếp.

Vòng lặp xuất hiện: ngồi lâu → đau mỏi → ngại vận động → cơ yếu và cứng hơn → vận động càng khó chịu. Đây là lý do nhiều người văn phòng không thể “bật mode thể thao” ngay sau 8 tiếng ngồi. Cơ thể cần được mở khóa bằng các chuyển động nhỏ trong ngày.

Giải pháp thực tế không phải mua ngay thẻ gym, mà là phá thời gian ngồi liên tục. Có thể đặt nhắc đứng dậy mỗi 45-60 phút, đi lấy nước, đứng họp ngắn, xoay vai, duỗi hông, đi cầu thang một đoạn hoặc đi bộ 5-10 phút sau ăn trưa. Những việc này không thay thế hoàn toàn tập luyện, nhưng giúp cơ thể bớt “đông cứng”.

Ngồi lâu khiến cơ thể cứng và nặng hơn, vì vậy vận động nhỏ trong ngày có giá trị như “mở khóa” cơ thể

4. Không gian đô thị và lịch sinh hoạt làm vận động trở nên bất tiện

Không phải ai cũng có công viên gần nhà, vỉa hè dễ đi bộ, phòng tập phù hợp, thời gian trống hoặc môi trường an toàn để vận động. Với nhiều người, đi làm xa, kẹt xe, thời tiết nóng, tan ca muộn, việc nhà và chăm con khiến vận động trở thành việc “nếu còn thời gian”. Mà thường thì không còn.

Đây là lý do cần thiết kế vận động bám vào ngày sống thật. Nếu phải chờ một khung giờ lý tưởng, giày đẹp, phòng tập gần và tâm trạng tốt, vận động sẽ liên tục bị trì hoãn. Người văn phòng có thể bắt đầu bằng cách gắn vận động vào việc đã có: đi bộ khi nghe podcast, đứng dậy khi gọi điện, gửi xe xa hơn một chút, đi cầu thang 1-2 tầng, đi bộ sau ăn, tập 10 phút tại nhà trước khi tắm.

WHO cho biết thiếu vận động làm tăng nguy cơ các bệnh không lây như bệnh tim mạch, đái tháo đường type 2, một số ung thư, đồng thời ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần và chất lượng sống. Vì vậy, vận động không nên là “việc phụ nếu rảnh”, mà là một phần của thiết kế ngày làm việc khỏe hơn.

Với người bận rộn, vận động hiệu quả nhất thường là vận động được gắn vào lịch sinh hoạt sẵn có.

Người văn phòng ngày càng khó vận động không chỉ vì thiếu ý chí. Môi trường làm việc ngồi nhiều, công nghệ quá tiện, mệt tinh thần, đau mỏi do ngồi lâu và không gian sống bất tiện đều góp phần khiến cơ thể ít di chuyển hơn. Khi hiểu đúng nguyên nhân, giải pháp cũng thực tế hơn: không cần bắt đầu hoành tráng, chỉ cần bẻ nhỏ chuyển động và đưa nó vào ngày làm việc.

Ngay hôm nay, hãy thử chọn một “neo vận động”: đứng dậy sau mỗi 60 phút, đi bộ 10 phút sau ăn trưa hoặc leo 2 tầng cầu thang. Cơ thể văn phòng không cần cú lột xác, nó cần được nhắc nhớ đều đặn rằng mình sinh ra để chuyển động.

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. 

Xem thêm: Chị em muốn có làn da căng mọng, hãy bổ sung 5 loại thực phẩm màu trắng giàu collagen này

Quỳnh Giang

Theo Người đưa tin