Mối nguy thầm lặng: Từ bỏng nhiệt mãn tính đến nguy cơ ác tính

Thực quản là một ống cơ dài nối từ họng xuống dạ dày, được lót bằng một lớp tế bào biểu mô vảy rất nhạy cảm với nhiệt độ. Khi bạn nuốt một ngụm nước canh hoặc trà nóng, lớp biểu mô này sẽ bị bỏng nhẹ. Cơ thể sẽ tự chữa lành bằng cách kích thích các tế bào mới tăng sinh để thay thế các tế bào bị chết do nhiệt.

Tuy nhiên, nếu thói quen này lặp đi lặp lại hằng ngày, quá trình "bỏng - tự sửa chữa - tái bỏng" diễn ra liên tục sẽ khiến các tế bào biểu mô bị rối loạn phân bào. Theo Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) thuộc WHO, đồ uống nóng trên 65°C được xếp vào nhóm 2A - nhóm các tác nhân "có thể gây ung thư cho con người". Sự nguy hiểm nằm ở chỗ thực quản không có các dây thần kinh cảm giác đau mạnh mẽ như da mặt, nên khi bạn cảm thấy hơi nóng ở miệng thì thực quản bên trong đã bị tổn thương nặng nề.

Biểu hiện 1: Cảm giác nuốt vướng, nghẹn ứ nhẹ ở vùng sau xương ức

Đây thường là biểu hiện đầu tiên cho thấy niêm mạc thực quản đang trong trạng thái sưng tấy hoặc phù nề do bỏng nhiệt. Khi bạn nuốt thức ăn, đặc biệt là các loại thức ăn có kết cấu thô cứng như cơm, thịt, bạn sẽ cảm thấy thức ăn di chuyển chậm lại và có một điểm vướng mắc, nghẹn ứ ngay vùng sau xương ức (giữa ngực).

Theo các bác sĩ tiêu hóa tại Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, ở giai đoạn đầu, cảm giác nuốt nghẹn này có thể tự biến mất sau vài ngày khi niêm mạc tự phục hồi. Nhưng nếu bạn vẫn tiếp tục duy trì thói quen ăn đồ nóng, lớp niêm mạc sẽ hình thành các mô sẹo, làm hẹp lòng thực quản một cách cơ học, khiến cảm giác nuốt vướng xuất hiện ngày càng thường xuyên và rõ rệt hơn, ngay cả khi uống nước.

Lớp niêm mạc thực quản bị viêm đỏ, phù nề là hệ quả trực tiếp của thói quen ăn uống đồ quá nóng

Biểu hiện 2: Cơn đau rát, nóng bừng dọc từ cổ họng xuống mũi ức sau khi ăn

Nhiều người thường nhầm lẫn biểu hiện này với hội chứng trào ngược dạ dày thực quản (GERD) vì cả hai đều gây ra cảm giác nóng rát vùng ngực. Tuy nhiên, cơn nóng rát do bỏng nhiệt thực quản thường xuất hiện ngay trong hoặc lập tức sau khi bạn nạp thức ăn nóng vào cơ thể, không phụ thuộc vào việc bụng đói hay no.

Cảm giác này giống như bạn đang có một vệt lửa chạy dọc từ vùng hạ họng xuống đến cửa ngõ dạ dày. Theo nghiên cứu đăng trên tạp chí y khoa The Lancet Oncology, việc niêm mạc thực quản bị bong tróc lớp màng bảo vệ do nhiệt độ cao sẽ khiến các rễ thần kinh nằm bên dưới lộ ra, trở nên cực kỳ nhạy cảm với axit dạ dày và các loại gia vị (chua, cay) trong thức ăn, gây ra những cơn đau rát dữ dội.

Biểu hiện 3: Những cơn nấc cụt liên tục hoặc co thắt thực quản đột ngột

Nấc cụt xuất hiện khi cơ hoành và các cơ hô hấp bị kích thích co thắt đột ngột ngoài ý muốn. Khi niêm mạc thực quản đoạn dưới bị tổn thương do nhiệt, nó sẽ gây kích ứng lên dây thần kinh phế vị (Vagus nerve) hoặc dây thần kinh hoành chạy song song bên cạnh. Việc này làm nhiễu loạn các tín hiệu thần kinh, dẫn đến những cơn nấc cụt kéo dài sau khi ăn đồ nóng.

Kèm theo đó, người bệnh có thể gặp phải tình trạng co thắt thực quản lan tỏa. Bạn sẽ cảm thấy lồng ngực đột ngột bị bóp nghẹt, đau nhói như có một khối cơ đang cuộn chặt lại bên trong ngực. Cơn đau này có thể lan ra sau lưng hoặc lên cổ, khiến nhiều người lầm tưởng mình đang gặp phải một cơn đau tim cấp tính.

Tổn thương niêm mạc thực quản kích ứng trực tiếp lên hệ thần kinh lân cận, gây ra các cơn co thắt và nấc cụt

5. Biểu hiện 4: Sự thay đổi vị giác và cảm giác đau họng dai dẳng không rõ nguyên nhân

Khi vùng biểu mô vảy ở đoạn trên của thực quản và hạ họng bị bỏng nhiệt liên tục, các tế bào thụ cảm vị giác ở vùng cuống lưỡi cũng bị ảnh hưởng tiêu cực. Bạn sẽ cảm thấy miệng mình luôn có vị nhạt nhẽo, giảm khả năng cảm nhận độ ngon của thức ăn, từ đó có xu hướng nạp thêm các loại gia vị đậm hoặc đồ ăn nóng hơn nữa để tìm lại cảm giác vị giác - một cái vòng lẩn quẩn nguy hiểm.

Đồng thời, tình trạng viêm thực quản mãn tính do nhiệt sẽ tạo ra một vùng viêm âm ỉ ở cổ họng. Bạn luôn có cảm giác cổ họng mình bị khô ráp, đau đau râm ran như sắp bị cảm cúm nhưng lại không hề có các triệu chứng đi kèm như sốt, ho hay chảy nước mũi. Đây chính là tiếng kêu cứu của lớp niêm mạc đã kiệt quệ khả năng tự bảo vệ.

Hãy tập thói quen chờ đồ ăn, thức uống nguội bớt dưới 50°C trước khi nạp vào cơ thể để bảo vệ thực quản

Thay đổi một thói quen ăn uống nhỏ có thể cứu mạng bạn khỏi những rủi ro y tế khủng khiếp trong tương lai. Hãy học cách kiềm chế sự nôn nóng trước một bát súp hay một ly trà nóng; việc chờ đợi từ 3-5 phút cho thực phẩm nguội bớt là cách đơn giản và hiệu quả nhất để che chở cho thực quản của mình. Bạn có thói quen ăn đồ "vừa thổi vừa ăn" không? Hãy thay đổi ngay từ hôm nay và chia sẻ bài viết này đến những người thân có cùng sở thích nhé!

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. 

Xem thêm: Chị em muốn có làn da căng mọng, hãy bổ sung 5 loại thực phẩm màu trắng giàu collagen này

Quỳnh Giang

Theo Người đưa tin