Chế độ ăn uống không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể mà còn có tác động trực tiếp đến nguy cơ mắc các bệnh ung thư, đặc biệt là ung thư trực tràng. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng một số thực phẩm, đặc biệt là những loại chứa chất gây viêm hoặc khó tiêu hóa, có thể làm tăng nguy cơ phát triển các tế bào ung thư ở đại tràng và trực tràng.

Theo một báo cáo từ Viện Nghiên cứu Ung thư Hoa Kỳ (AICR), khoảng 47% các trường hợp ung thư đại trực tràng có thể được ngăn ngừa thông qua lối sống lành mạnh, bao gồm chế độ ăn uống hợp lý. Dưới đây là 7 loại thực phẩm bạn nên hạn chế tối đa để bảo vệ sức khỏe đường ruột và giảm nguy cơ ung thư trực tràng.

1. Thịt đỏ

Thịt đỏ như thịt bò, thịt lợn, thịt cừu được nhiều người yêu thích, nhưng tiêu thụ quá mức có thể làm tăng nguy cơ ung thư trực tràng. Theo nghiên cứu được công bố trên tạp chí International Journal of Cancer (2015), việc tiêu thụ hơn 500g thịt đỏ mỗi tuần có thể làm tăng 17% nguy cơ mắc ung thư đại trực tràng.

Lý do là trong thịt đỏ có chứa heme - một loại sắt thúc đẩy quá trình sản xuất các hợp chất gây hại trong ruột, chẳng hạn như N-nitroso (Ảnh: Internet)

Ngoài ra, thịt đỏ thường được nấu ở nhiệt độ cao, tạo ra các chất gây ung thư như HCA (heterocyclic amines). Để giảm nguy cơ, bạn nên hạn chế ăn thịt đỏ xuống dưới 350g mỗi tuần, theo khuyến nghị của WHO, và thay thế bằng các nguồn protein khác như cá hoặc đậu.

2. Thịt chế biến sẵn

Thịt chế biến sẵn, bao gồm xúc xích, lạp xưởng, thịt xông khói và giăm bông, là một trong những thực phẩm có nguy cơ cao nhất đối với ung thư trực tràng. Theo báo cáo của Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) vào năm 2015, thịt chế biến sẵn được xếp vào nhóm 1 - chất gây ung thư ở người. Các chất bảo quản như nitrat và muối trong thịt chế biến sẵn có thể gây tổn thương niêm mạc ruột, đồng thời kích thích sự phát triển của các tế bào bất thường.

Một nghiên cứu từ The Lancet Oncology cho thấy ăn 50g thịt chế biến sẵn mỗi ngày (tương đương 2 lát thịt xông khói) làm tăng 18% nguy cơ ung thư đại trực tràng. Vì vậy, hãy thay thế thịt chế biến sẵn bằng các thực phẩm tươi như thịt gia cầm hoặc thực vật.

3. Thực phẩm chiên rán, nhiều dầu mỡ

Thực phẩm chiên rán như khoai tây chiên, gà rán, hoặc các món ăn nhanh chứa nhiều chất béo chuyển hóa và dầu đã qua sử dụng nhiều lần. Những loại dầu này, khi bị đốt nóng ở nhiệt độ cao, tạo ra các hợp chất gây viêm như acrylamide - một chất được chứng minh là có khả năng gây ung thư trong các nghiên cứu trên động vật, theo Journal of Nutrition (2018).

Chế độ ăn nhiều chất béo bão hòa làm tăng sản xuất axit mật trong ruột, gây áp lực lên niêm mạc đại tràng (Ảnh: Internet)

Để bảo vệ sức khỏe, bạn nên chọn các phương pháp nấu ăn lành mạnh như hấp, luộc hoặc nướng, đồng thời hạn chế ăn đồ chiên rán, đặc biệt là từ các nhà hàng thức ăn nhanh.

4. Đồ uống có cồn

Rượu bia và các loại đồ uống có cồn khác không chỉ gây hại cho gan mà còn là yếu tố nguy cơ của ung thư trực tràng. Theo nghiên cứu của American Journal of Epidemiology (2019), tiêu thụ 30g ethanol mỗi ngày (tương đương khoảng 2 ly rượu vang hoặc 2 lon bia) làm tăng 25% nguy cơ ung thư đại trực tràng.

Cồn có thể gây kích ứng niêm mạc ruột, làm thay đổi hệ vi sinh vật đường ruột và thúc đẩy sự hình thành của các chất gây ung thư như acetaldehyde (Ảnh: Internet)

Để giảm nguy cơ, các chuyên gia khuyến cáo không nên uống quá 1 ly rượu mỗi ngày đối với phụ nữ và 2 ly đối với nam giới, hoặc tốt nhất là kiêng hoàn toàn.

5. Thực phẩm chứa đường tinh luyện

Thực phẩm chứa đường tinh luyện như bánh kẹo, nước ngọt, và các món tráng miệng công nghiệp không chỉ gây tăng cân mà còn làm tăng nguy cơ ung thư trực tràng. Theo một nghiên cứu đăng trên Nature Communications (2021), chế độ ăn nhiều đường làm thay đổi hệ vi sinh vật đường ruột, thúc đẩy tình trạng viêm và tạo điều kiện cho các tế bào ung thư phát triển.

Đường tinh luyện cũng làm tăng mức insulin trong máu, kích thích sự phát triển của các tế bào bất thường. Thay vì tiêu thụ đường tinh luyện, bạn nên chọn các loại đường tự nhiên từ trái cây hoặc mật ong, đồng thời ưu tiên các món ăn ít đường để duy trì sức khỏe đường ruột.

6. Thực phẩm ít chất xơ

Chế độ ăn thiếu chất xơ, đặc biệt là các loại thực phẩm tinh chế như bánh mì trắng, gạo trắng, hoặc mì sợi công nghiệp, có thể làm tăng nguy cơ ung thư trực tràng. Chất xơ đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sức khỏe đường ruột, giúp loại bỏ chất thải và giảm thời gian tiếp xúc của niêm mạc ruột với các chất gây ung thư.

Theo World Cancer Research Fund, việc tiêu thụ ít hơn 30g chất xơ mỗi ngày có liên quan đến nguy cơ ung thư đại trực tràng cao hơn 20%. Để cải thiện, bạn nên bổ sung thực phẩm giàu chất xơ như rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên cám, và hạn chế các loại thực phẩm tinh chế thiếu chất dinh dưỡng.

7. Thực phẩm muối chua, lên men không đúng cách

Các món ăn muối chua như dưa muối, kim chi, hoặc cà muối rất phổ biến trong văn hóa ẩm thực Việt Nam, nhưng nếu không được chế biến đúng cách, chúng có thể gây hại. Các loại thực phẩm muối chua không đạt tiêu chuẩn vệ sinh hoặc chứa quá nhiều muối có thể làm tăng nguy cơ ung thư do tạo ra nitrosamine - một chất gây ung thư.

Một nghiên cứu từ Cancer Epidemiology (2020) chỉ ra rằng tiêu thụ thường xuyên thực phẩm muối chua có liên quan đến nguy cơ ung thư đại trực tràng ở một số nhóm dân số (Ảnh: Internet)

Để an toàn, bạn nên chọn các loại thực phẩm lên men tự nhiên như sữa chua hoặc kim chi được chế biến đúng cách, đồng thời hạn chế ăn đồ muối chua có hàm lượng muối cao.

Ung thư trực tràng không còn là mối đe dọa không thể ngăn chặn nếu chúng ta chủ động thay đổi thói quen ăn uống. Việc hạn chế 7 loại thực phẩm kể trên là một bước đi quan trọng để bảo vệ sức khỏe đường ruột và giảm nguy cơ mắc bệnh. Hãy bắt đầu từ những thay đổi nhỏ trong chế độ ăn hằng ngày, vì sức khỏe của bạn xứng đáng được chăm sóc tốt nhất.

Xem thêm: Trẻ vị thành niên bắt đầu tò mò “chuyện người lớn”, cha mẹ cần có động thái ra sao?

Quỳnh Giang

Theo Người đưa tin