Vì vậy, việc tầm soát đại tràng định kỳ đóng vai trò then chốt trong phát hiện sớm và phòng ngừa ung thư. Đặc biệt, có 3 nhóm người được bác sĩ khuyến cáo không nên trì hoãn việc kiểm tra đại tràng, ngay cả khi chưa xuất hiện dấu hiệu bất thường.

Polyp ruột là gì và vì sao không nên xem nhẹ?

Polyp ruột là những khối u nhỏ phát triển từ lớp niêm mạc ruột già (đại tràng). Chúng có thể xuất hiện đơn lẻ hoặc nhiều polyp cùng lúc, kích thước từ vài milimet đến vài centimet.

Về mặt bản chất, đa số polyp là lành tính, nhưng một số loại polyp – đặc biệt là polyp tuyến – có nguy cơ tiến triển thành ung thư nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời.

Nguy cơ ung thư

Đây là tác hại nghiêm trọng nhất do polyp ruột gây ra. Polyp ruột về cơ bản là sự phát triển bất thường của niêm mạc ruột, trong đó polyp tuyến là tổn thương tiền ung thư chính của ung thư đại trực tràng và được biết đến như dấu hiệu cảnh báo tiền ung thư.

Quá trình phát triển của polyp tuyến thành ung thư đại trực tràng có vẻ kéo dài, nhưng nguy cơ này tăng lên theo thời gian và khi polyp phát triển lớn hơn. Polyp có đường kính ≥1 cm có nguy cơ ung thư cao hơn gấp 5 lần so với polyp nhỏ. Tỷ lệ ung thư trong 10 năm đối với polyp tuyến nhung mao có thể đạt từ 20% đến 50%. Nguy hiểm hơn nữa là bệnh đa polyp tuyến gia đình (FAP), trong đó ruột của bệnh nhân chứa hàng trăm hoặc hàng nghìn polyp. Nếu không can thiệp, gần 99% bệnh nhân sẽ phát triển ung thư đại trực tràng.

Chảy máu và thiếu máu

Khi polyp phát triển đến một kích thước nhất định, niêm mạc ruột có thể bị ăn mòn và các mạch máu có thể bị vỡ do kích thích cơ học, dẫn đến có máu đỏ tươi trong phân. Khi lượng máu chảy ra ít, bệnh nhân dễ dàng bỏ qua, nhưng khi lượng máu chảy ra nhiều, có thể xuất hiện phân có máu đỏ sẫm hoặc phân đen.

Chảy máu ẩn tái phát kéo dài có thể dần dẫn đến thiếu máu, gây ra các triệu chứng như mệt mỏi, chóng mặt, xanh xao và tim đập nhanh, ảnh hưởng đến công việc và cuộc sống hàng ngày. Trong thực tiễn lâm sàng, đã có trường hợp bệnh nhân đến khám vì thiếu máu dai dẳng không rõ nguyên nhân, cuối cùng được phát hiện là do nhiều polyp trong đại tràng gây mất máu. Tình trạng thiếu máu chỉ dần được cải thiện sau khi các polyp được loại bỏ.

Tắc ruột

Khi polyp phát triển lớn dần, chúng sẽ dần dần làm tắc nghẽn lòng ruột. Đặc biệt, các polyp có cuống lớn hoặc polyp có đáy rộng ở những vị trí bất thường có thể gây tắc ruột cấp tính, đây là một trường hợp cấp cứu cần được điều trị ngay lập tức.

Khi ruột bị tắc nghẽn hoàn toàn, bệnh nhân sẽ bị đau bụng dữ dội và dai dẳng, đầy hơi, nôn mửa, thậm chí có thể ngừng xì hơi và đại tiện. Nếu không được phẫu thuật kịp thời, có thể dẫn đến hoại tử ruột, thủng ruột, thậm chí đe dọa tính mạng bệnh nhân. Ở trẻ em, polyp ruột cũng có thể sa vào trực tràng do cuống dài, gây ra các loại tắc ruột đặc biệt và ảnh hưởng đến sự tăng trưởng và phát triển của trẻ.

Rối loạn chức năng ruột

Các polyp nhỏ thường không gây ra triệu chứng rõ ràng, trong khi các polyp lớn hơn, hoặc thậm chí những polyp có xu hướng trở thành ung thư, có thể gây ra triệu chứng. Chúng cũng có thể liên tục gây kích thích niêm mạc ruột, dẫn đến rối loạn nhu động ruột và bài tiết. Bệnh nhân có thể bị đau bụng và đầy hơi tái phát, hoặc tiêu chảy và táo bón xen kẽ. Họ cũng có thể bị mót rặn, cảm giác muốn đi đại tiện nhưng không bao giờ có thể làm rỗng ruột hoàn toàn.

Những triệu chứng này có vẻ nhẹ, nhưng chúng có thể ảnh hưởng lâu dài đến quá trình tiêu hóa và hấp thu. Một số bệnh nhân bị sụt cân và thậm chí mất cân bằng điện giải do kém hấp thu, dần dần làm suy yếu hệ miễn dịch. Nhiều bệnh nhân nhầm tưởng đó là "viêm ruột" hoặc "khó tiêu" và tự điều trị để giảm nhẹ tạm thời, bỏ qua nguy cơ mắc polyp, dẫn đến các triệu chứng tái phát và kéo dài cũng như rối loạn chức năng đường ruột.

Do đó, khía cạnh "đáng sợ" của polyp ruột là chúng thường không có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu. Đến khi các triệu chứng như chảy máu trực tràng, đau bụng, hoặc thậm chí tắc ruột xuất hiện, các biến chứng nghiêm trọng có thể đã phát triển, hoặc thậm chí ung thư giai đoạn đầu có thể đã xuất hiện.

Tuy nhiên, polyp ruột không phải là không thể phòng ngừa. Nội soi đại tràng là tiêu chuẩn vàng và là phương pháp đơn giản và trực tiếp nhất để phát hiện polyp ruột.

Ba nhóm người nên chủ động nội soi đại tràng để sàng lọc polyp ruột

1. Người trên 40 tuổi được khuyến cáo nên nội soi đại tràng, bất kể có triệu chứng hay không.

2. Những người có tiền sử gia đình mắc ung thư đại trực tràng hoặc polyp được khuyên nên bắt đầu tầm soát sớm nhất là từ tuổi 30, hoặc sớm hơn 10 năm so với độ tuổi khởi phát bệnh của bệnh nhân trẻ nhất trong gia đình họ.

3. Những người có chế độ ăn nhiều chất béo trong thời gian dài, hút thuốc và uống rượu quá mức, béo phì, tiểu đường, hoặc bệnh nhân có tiền sử viêm ruột mãn tính.

Ngoài ra, hầu hết các polyp ruột có thể được loại bỏ bằng phẫu thuật xâm lấn tối thiểu dưới nội soi đại tràng, phương pháp này ít gây tổn thương và giúp phục hồi nhanh hơn. Sau khi loại bỏ, việc khám theo dõi định kỳ dưới sự hướng dẫn của bác sĩ có thể giúp ngăn ngừa sự phát triển thành ung thư.

Chủ động tầm soát đại tràng định kỳ, đặc biệt nếu bạn thuộc một trong 3 nhóm nguy cơ trên, chính là cách bảo vệ sức khỏe đường ruột và phòng ngừa ung thư hiệu quả nhất. Đừng đợi đến khi có triệu chứng mới đi khám, bởi lúc đó có thể đã quá muộn.

Phong Vũ

Theo Người đưa tin