1. Hội chứng Pica là gì?

Hội chứng Pica là một dạng rối loạn ăn uống, trong đó người mắc có sự thôi thúc mãnh liệt và liên tục đối với việc ăn những thứ không phải là thực phẩm và không có giá trị dinh dưỡng. Để được các bác sĩ đánh giá là mắc bệnh, tình trạng này phải kéo dài liên tục ít nhất một tháng.

Cần lưu ý rằng, tình trạng thèm ăn đồ vật này khác hoàn toàn với hành động khám phá thế giới xung quanh của trẻ nhỏ. Trẻ sơ sinh và trẻ dưới 2 tuổi thường đưa mọi thứ vào miệng để ngậm hoặc cắn thử, đó là quá trình phát triển tự nhiên. Tuy nhiên, nếu hành vi này tiếp tục diễn ra ở trẻ lớn hơn, thanh thiếu niên hoặc người trưởng thành thì đó là một dấu hiệu bất thường cần được quan tâm y tế.

Người mắc hội chứng Pica thường nảy sinh cảm giác thèm ăn mãnh liệt đối với các dị vật hoàn toàn không có giá trị dinh dưỡng.

2. Những "thực đơn" kỳ lạ của người mắc bệnh

Người mắc hội chứng Pica có thể thèm ăn rất nhiều thứ khác nhau, tùy thuộc vào từng cá nhân và nguyên nhân sâu xa bên trong cơ thể. Một trong những biểu hiện phổ biến nhất là việc người bệnh thích nhai đá lạnh liên tục cả ngày dù thời tiết không hề nóng bức. Ở một số vùng miền, người ta còn ghi nhận tình trạng thèm ăn đất sét hoặc bùn đất, thường xuất hiện nhiều ở trẻ em hoặc phụ nữ mang thai.

Bên cạnh đó, nhiều người lại có xu hướng ăn các vật dụng sinh hoạt hàng ngày như bột giặt, xà phòng, tàn thuốc lá, phấn viết bảng hoặc thậm chí là vụn sơn bong tróc trên tường. Đáng lo ngại hơn, một số trường hợp lại thích ăn các thành phần từ chính cơ thể mình như thường xuyên bứt tóc để nhai nuốt, cắn móng tay hoặc nhai vảy da chết. Các dị vật cứng như tiền xu, sỏi đá, đinh ốc hoặc mảnh kim loại nhỏ cũng nằm trong danh sách những thứ mà người mắc Pica có thể nuốt vào bụng.

3. Tại sao cơ thể lại thèm những thứ này?

Cho đến nay, y học vẫn chưa xác định được một nguyên nhân duy nhất và chắc chắn nhất gây ra hội chứng Pica. Tuy nhiên, các chuyên gia đã chỉ ra 3 nhóm yếu tố chính thường kích hoạt cảm giác thèm ăn kỳ lạ này:

Cơ thể bị thiếu hụt dinh dưỡng

Đây là nguyên nhân hội chứng Pica phổ biến nhất. Các bác sĩ nhận thấy hiện tượng thèm nhai đá lạnh hoặc thèm ăn đất sét có tỷ lệ xuất hiện rất cao ở những người bị thiếu máu do thiếu sắt hoặc thiếu kẽm. Khi cơ thể bị rỗng các khoáng chất thiết yếu này, não bộ sẽ phát ra những tín hiệu sai lệch, thôi thúc người bệnh tìm kiếm những nguồn vật chất từ môi trường xung quanh (như đất, sỏi) để bù đắp một cách vô thức.

Yếu tố tâm lý và phát triển

Tình trạng thèm ăn đồ vật cũng thường đi kèm với các vấn đề về sức khỏe tinh thần. Trẻ em mắc chứng tự kỷ, người bị khuyết tật trí tuệ hoặc những người đang trải qua các rối loạn lo âu, căng thẳng tâm lý kéo dài thường dùng hành động nhai nuốt dị vật như một cơ chế để tự xoa dịu bản thân.

Sự thay đổi nội tiết tố trong thai kỳ

Phụ nữ mang thai đôi khi xuất hiện dấu hiệu bệnh Pica. Sự thay đổi đột ngột của hormone kết hợp với nhu cầu sắt tăng cao để nuôi dưỡng thai nhi khiến nhiều thai phụ bỗng nhiên cảm thấy thèm ăn gạch non, đất sét hoặc đá lạnh. May mắn là tình trạng này thường tự biến mất sau khi sinh xong và cơ thể được bổ sung đủ chất.

4. Hội chứng Pica có thể gây ra những nguy hiểm gì?

Việc dung nạp những thứ không phải thức ăn vào dạ dày mang lại những hệ lụy sức khỏe vô cùng nghiêm trọng. Nếu không được phát hiện và can thiệp kịp thời, người bệnh rất dễ bị ngộ độc. Việc ăn các mảnh sơn cũ, pin hay kim loại có thể gây ngộ độc chì, làm tổn thương não bộ vĩnh viễn ở trẻ em, trong khi ăn xà phòng hay hóa chất có thể gây bỏng niêm mạc dạ dày.

Ngoài ra, nguy cơ nhiễm trùng và ký sinh trùng cũng rất cao vì đất, cát hay phân động vật chứa lượng lớn vi khuẩn và trứng giun sán. Nguy hiểm hơn, những vật cứng như sỏi đá, kim loại hay các búi tóc không thể tiêu hóa được sẽ tích tụ lại, tạo thành khối nghẽn làm tắc ruột hoặc những vật sắc nhọn sẽ đâm thủng thành ruột, đe dọa trực tiếp đến tính mạng. Thói quen nhai đá lạnh hoặc cắn các vật cứng liên tục cũng làm tổn thương răng miệng, gây mẻ men răng, nứt gãy thân răng và tổn thương nướu nghiêm trọng.

5. Cách cải thiện hội chứng Pica an toàn và hiệu quả

Hội chứng Pica hoàn toàn có thể kiểm soát được nếu tìm đúng nguyên nhân cốt lõi. Khi nhận thấy bản thân hoặc người nhà có biểu hiện ăn dị vật, việc đầu tiên là đến bệnh viện để thực hiện xét nghiệm máu. Bác sĩ sẽ kiểm tra nồng độ sắt, kẽm và các vitamin, nếu nguyên nhân là do thiếu hụt dinh dưỡng, người bệnh chỉ cần uống thuốc bổ sung theo đơn thì cảm giác thèm ăn dị vật sẽ tự động biến mất.

Trong trường hợp nguyên nhân xuất phát từ tâm lý, người bệnh sẽ cần đến sự hỗ trợ của các chuyên gia thông qua liệu pháp nhận thức hành vi (CBT). Các chuyên gia sẽ giúp họ nhận diện cảm xúc tiêu cực và hướng dẫn cách giải tỏa căng thẳng thay vì tìm đến việc ăn dị vật. Cuối cùng, đối với trẻ em hoặc người lớn gặp khó khăn về nhận thức, gia đình cần thiết lập một môi trường an toàn bằng cách dọn dẹp không gian sống, cất kỹ các hóa chất, đồ vật nhỏ sắc nhọn để ngăn chặn họ tiếp xúc và nuốt phải các vật nguy hiểm.

Hội chứng Pica không phải là một căn bệnh đáng xấu hổ, mà là một tín hiệu cầu cứu từ cơ thể báo hiệu sự thiếu hụt dinh dưỡng hoặc những bất ổn trong tâm lý. Thay vì la mắng hay cấm đoán tiêu cực, chúng ta cần quan sát và đưa người bệnh đi khám chuyên khoa sớm nhất có thể. Việc can thiệp đúng lúc bằng y khoa sẽ giúp bảo vệ hệ tiêu hóa, chấm dứt cảm giác thèm ăn dị vật và mang lại cuộc sống khỏe mạnh, an toàn hơn.

Xem thêm

Thường xuyên mệt mỏi kèm thêm 5 dấu hiệu này, chứng tỏ cơ thể bạn đang thiếu sắt trầm trọng

Ngọc Vy

Theo Người đưa tin