Chì là một chất độc thần kinh mạnh, có thể gây ra những tổn thương nghiêm trọng, đặc biệt ở trẻ nhỏ. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), phơi nhiễm chì có thể dẫn đến suy giảm trí tuệ, rối loạn hành vi, và tổn thương não bộ không thể phục hồi ở trẻ em. Trẻ em dưới 6 tuổi đặc biệt nhạy cảm vì cơ thể chúng hấp thụ chì nhanh hơn người lớn và hệ thần kinh còn non nớt. Đáng lo ngại, chì không chỉ xuất hiện trong môi trường công nghiệp mà còn hiện diện trong những vật dụng quen thuộc ngay tại nhà. Việc nhận biết và loại bỏ các nguồn chì tiềm ẩn là bước quan trọng để bảo vệ sức khỏe của trẻ.

Dưới đây là 5 vật dụng chứa nhiều chì mà cha mẹ cần đặc biệt cảnh giác.

1. Sơn tường cũ và đồ nội thất phủ sơn chứa chì

Sơn chứa chì từng được sử dụng rộng rãi trong các hộ gia đình trước khi bị cấm ở nhiều quốc gia vào những năm 1970-1980. Tuy nhiên, ở những ngôi nhà cũ hoặc đồ nội thất tái sử dụng, lớp sơn chứa chì vẫn có thể tồn tại. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), sơn chứa chì là nguồn phơi nhiễm chì phổ biến nhất ở trẻ em tại các nước phát triển. Khi lớp sơn này bong tróc hoặc xuống cấp, bụi chì phát tán vào không khí hoặc bám trên bề mặt, dễ dàng xâm nhập vào cơ thể trẻ qua đường hô hấp hoặc nuốt phải khi trẻ chạm tay vào miệng.

Cha mẹ cần kiểm tra kỹ các bức tưng, cửa sổ, và đồ nội thất trong nhà, đặc biệt nếu ngôi nhà được xây trước năm 1980. Để giảm nguy cơ, hãy đảm bảo bề mặt sơn còn nguyên vẹn, thường xuyên lau chùi bằng khăn ẩm để loại bỏ bụi, và cân nhắc thuê chuyên gia kiểm tra chì nếu nghi ngờ. Nếu cần sửa chữa, tuyệt đối không chà nhám hoặc cạo sơn cũ mà không có biện pháp bảo vệ, vì điều này làm tăng lượng bụi chì phát tán.

2. Đồ chơi trẻ em giá rẻ và đồ chơi cũ

Đồ chơi trẻ em, đặc biệt là những sản phẩm giá rẻ hoặc sản xuất tại các quốc gia có quy định an toàn lỏng lẻo, có thể chứa chì trong lớp sơn hoặc vật liệu nhựa. Một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Environmental Health Perspectives năm 2018 cho thấy, một số đồ chơi nhựa và kim loại nhập khẩu có hàm lượng chì vượt mức cho phép, đặc biệt trong các màu sơn sáng như đỏ, vàng, và xanh.

Trẻ em thường có thói quen đưa đồ chơi lên miệng, khiến chì dễ dàng xâm nhập vào cơ thể (Ảnh: Internet)

Để bảo vệ con, cha mẹ nên chọn đồ chơi từ các thương hiệu uy tín, có chứng nhận an toàn như CE (Châu Âu) hoặc ASTM (Hoa Kỳ). Tránh mua đồ chơi không rõ nguồn gốc, đặc biệt từ các chợ hoặc cửa hàng trực tuyến không đáng tin cậy. Đối với đồ chơi cũ hoặc đồ chơi thừa kế, hãy kiểm tra kỹ bề mặt sơn và loại bỏ ngay nếu phát hiện dấu hiệu bong tróc. Ngoài ra, vệ sinh đồ chơi thường xuyên bằng nước ấm và xà phòng cũng giúp giảm nguy cơ phơi nhiễm.

3. Đồ gốm, sứ và thủy tinh màu

Đồ gốm, sứ hoặc thủy tinh màu, đặc biệt là những sản phẩm thủ công hoặc nhập khẩu từ các nước có tiêu chuẩn sản xuất thấp, có thể chứa chì trong lớp men hoặc sơn trang trí. Theo báo cáo của Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ (EPA), chì trong men gốm có thể rò rỉ vào thực phẩm hoặc đồ uống, đặc biệt khi đựng các món ăn nóng hoặc có tính axit như cà chua, nước cam.

Trẻ em sử dụng bát đĩa hoặc ly cốc chứa chì lâu dài có nguy cơ tích lũy chất độc trong cơ thể (Ảnh: Internet)

Cha mẹ nên ưu tiên sử dụng đồ gốm, sứ từ các nhà sản xuất uy tín, có ghi rõ “không chứa chì” (lead-free) trên bao bì. Tránh sử dụng đồ gốm thủ công không rõ nguồn gốc để đựng thực phẩm, đặc biệt là đồ ăn nóng. Nếu không chắc chắn, hãy kiểm tra bằng bộ dụng cụ kiểm tra chì tại nhà (có bán ở nhiều quốc gia) hoặc thay thế bằng đồ dùng thép không gỉ hoặc thủy tinh không trang trí.

4. Ống nước và phụ kiện ống nước cũ

Ống nước kim loại hoặc phụ kiện ống nước (như vòi nước, van,...) sản xuất trước đây thường chứa chì, đặc biệt ở các mối hàn hoặc lớp phủ bên trong. Theo nghiên cứu của Hiệp hội Nước sạch Quốc tế (International Water Association), nước chảy qua các ống này có thể bị nhiễm chì, đặc biệt nếu nước có tính axit hoặc đứng yên trong ống quá lâu.

Trẻ em uống nước từ các nguồn này có nguy cơ phơi nhiễm chì mãn tính, dẫn đến tổn thương thần kinh và suy giảm nhận thức (Ảnh: Internet)

Để giảm thiểu rủi ro, cha mẹ nên kiểm tra hệ thống ống nước trong nhà, đặc biệt nếu ngôi nhà đã cũ. Hãy thay thế các ống hoặc phụ kiện chứa chì bằng vật liệu an toàn như thép không gỉ hoặc nhựa PEX. Trong thời gian chờ thay thế, hãy để nước chảy khoảng 30 giây trước khi sử dụng để nấu ăn hoặc uống, vì điều này giúp giảm nồng độ chì. Ngoài ra, sử dụng máy lọc nước có chứng nhận loại bỏ chì là một giải pháp hiệu quả.

5. Đồ trang sức và phụ kiện kim loại giá rẻ

Đồ trang sức trẻ em, dây kéo quần áo, hoặc các phụ kiện kim loại giá rẻ có thể chứa chì trong hợp kim hoặc lớp mạ. Theo một báo cáo năm 2020 của Trung tâm Sinh thái Hoa Kỳ (Ecology Center), hơn 20% đồ trang sức trẻ em được kiểm tra có hàm lượng chì vượt mức an toàn. Trẻ em thường ngậm hoặc tiếp xúc trực tiếp với những vật dụng này, khiến chì dễ dàng xâm nhập qua da hoặc đường miệng.

Cha mẹ cần hạn chế cho trẻ sử dụng đồ trang sức kim loại không rõ nguồn gốc. Hãy chọn các sản phẩm làm từ thép không gỉ, bạc, hoặc vàng nguyên chất, và kiểm tra nhãn mác để đảm bảo không chứa chì. Đồng thời, giáo dục trẻ không ngậm đồ trang sức hoặc phụ kiện, và thường xuyên vệ sinh các vật dụng này để loại bỏ bụi bẩn tích tụ.

Phơi nhiễm chì là một mối nguy thầm lặng nhưng có thể phòng tránh được. Bằng cách nhận diện và loại bỏ các vật dụng chứa chì trong nhà, cha mẹ có thể bảo vệ con khỏi những tổn thương thần kinh nghiêm trọng. Hãy ưu tiên kiểm tra nhà ở, lựa chọn sản phẩm an toàn, và giáo dục trẻ về thói quen vệ sinh. Nếu nghi ngờ trẻ đã tiếp xúc với chì, hãy đưa bé đến bác sĩ để xét nghiệm nồng độ chì trong máu. Một môi trường sống an toàn là món quà quý giá nhất cha mẹ có thể dành cho con.

Xem thêm: Trẻ vị thành niên bắt đầu tò mò “chuyện người lớn”, cha mẹ cần có động thái ra sao?

Quỳnh Giang

Theo Người đưa tin